III FZ 581/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt I SPP/Kr 179/22 w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu w sprawie ze skargi P.G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 17 czerwca 2022 r., nr 1201-IEW-1.4120.1.2022.7 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

Postanowieniem z 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SPP/Kr 179/22 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek P.G. (dalej: "Skarżący") o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Odpis postanowienia został nadany do Skarżącego przesyłką poleconą za pośrednictwem Poczty Polskiej. Przesyłka została awizowana 5 maja 2023 r. oraz 15 maja 2023 r., a ostatecznie odebrana przez pełnomocnika pocztowego w dniu 22 maja 2023 r. Skarżący wywiódł sprzeciw od ww. postanowienia 29 maja 2023 r. (data stempla pocztowego). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaskarżonym postanowieniem z 15 czerwca 2023 r., sygn. akt I SPP/Kr 179/22 odrzucił sprzeciw Skarżącego wskazując, że został wniesiony z uchybieniem terminu. Sąd I instancji wskazał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłka była awizowana po raz pierwszy 5 maja 2023 r., a powtórne awizo miało miejsce w 15 maja 2023 r. (śledzenie przesyłek; www.emonitoring.poczta-polska.pl). Stwierdził zatem, że w sprawie skuteczne doręczenie zaskarżonego postanowienia nastąpiło więc 19 maja 2023 r., i skutku tego nie zmienia odebranie przesyłki zawierającej zaskarżone postanowienie przez adresata (za pośrednictwem pełnomocnika pocztowego) 22 maja 2023 r. Termin do wniesienia sprzeciwu upływał więc 26 maja 2023 r. Sprzeciw od przedmiotowego postanowienia został natomiast wniesiony 29 maja 2023 r. (data stempla pocztowego), a więc już po upływie terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności. Na powyższe postanowienie Skarżący złożył zażalenie zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że sprzeciw jest spóźniony. W zażaleniu podniesiono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nieprawidłowo stwierdził, iż wniosek został wniesiony po terminie. Skarżący wskazał, iż dochował terminu na wniesienie pisma, a jako datę jego odebrania w placówce pocztowej wskazuje dzień 22 maja 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega uwzględnieniu. Przepis art. 73 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259; dalej: "p.p.s.a.") wskazuje na jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. Fikcję doręczenia przyjmuje się w razie niemożności doręczenia adresatowi pisma sądowego w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a., pod warunkiem, że adresat został dwukrotnie powiadomiony o pozostawieniu przesyłki na okres 14 dni w placówce pocztowej. Stosownie bowiem do treści art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe, albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Według § 2 tego przepisu, zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Z kolei, w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 73 § 4 p.p.s.a., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 § 1-4 p.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, bowiem doręczenie to oparte jest na domniemaniu, że zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Odbiór przesyłki przez adresata po upływie 14 dni od daty jej złożenia w urzędzie pocztowym jest bowiem czynnością faktyczną, nie mającą znaczenia dla zaistnienia skutku w postaci doręczenia, uzależnionego wyłącznie od spełnienia warunku przewidzianego w ustawie – upływ ostatniego dnia okresu. Z uwagi na doniosłość skutków prawnych związanych z fikcją doręczenia, a więc potraktowania pisma jako doręczonego, istotnym jest stwierdzenie w sposób pewny, że zaistniały przesłanki do stwierdzenia, że do doręczenia w warunkach fikcji prawnej doszło. Nie ulega wątpliwości, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 73 § 1 p.p.s.a., co wynika z treści § 4 powołanego artykułu. Niemniej jednak warunkiem uznania, że do fikcji doręczenia doszło, jest pozostawienie zawiadomień, o których mowa w art. 74 § 2 i 3 p.p.s.a., a więc dokonanie dwukrotnej awizacji przesyłki pozostawionej w urzędzie pocztowym/urzędzie gminy. W niniejszej sprawie, wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, akta sprawy nie potwierdzają, aby doszło do dwukrotnej awizacji postanowienia z 20 kwietnia 2023 r. oddalającego wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Na k. 112 akt sądowych znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki sądowej zawierającej postanowienie z uzasadnieniem wraz z pouczeniem. Z dokumentu tego wynika, że w związku z niedoręczeniem Skarżącemu przesyłki osobiście, w dniu 5 maja 2023 r. doszło do pierwszej awizacji przesyłki w agencji pocztowej M. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak jest jednak adnotacji o dokonaniu powtórnego zawiadomienia, o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a. W aktach sprawy nie ma także dowodu na przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego, mającego na celu ustalenie prawidłowości doręczenia rzeczonej przesyłki. Z tej przyczyny nie było podstaw do uznania, jak uczynił to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, że do pozostawienia powtórnego zawiadomienia doszło w dniu 15 maja 2023 r. Akta sprawy tego nie potwierdzają. W związku z powyższym, przedwcześnie stwierdzono, że sprzeciw z 29 maja 2023 r. został wniesiony z uchybieniem terminu. Dopiero ustalenie prawidłowości pozostawienia informacji o złożeniu przesyłki na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, uprawniać będzie do potwierdzenia, że do fikcji doręczenia doszło. Upływ 14 dni od dnia umieszczenia zawiadomienia o możliwości odebrania przesyłki (awizo), powoduje domniemanie, że do skutecznego doręczenia przesyłki doszło, jednak warunkiem tego domniemania jest stwierdzenie spełnienia obowiązku ponownego zawiadomienia o możliwości odebrania przesyłki (por. post. NSA z 10 listopada 2023 r., I OZ 502/23; CBOSA). Z powyżej wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.