III FZ 499/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 14 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 maja 2026 r., sygn. akt I SA/Kr 318/25, w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 25 marca 2025 r., nr 1201-IEE.7113.1.22.2025.2.AG, w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 15 maja 2026 r., sygn. akt I SA/Kr 318/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie M. P. z 20 lutego 2026 r. na postanowienie tego Sądu z dnia 23 stycznia 2026 r. o odrzuceniu skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 23 stycznia 2026 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku. Postanowieniem z 23 stycznia 2026 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 3 oraz art. 220 § 3 w związku z art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Wskazał, że wezwanie z 27 października 2025 r. do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 20 maja 2025 r. przez uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 100 zł doręczono skarżącemu 7 listopada 2025 r., a wpis nie został uiszczony w terminie, który upłynął 14 listopada 2025 r. W zażaleniu z 20 lutego 2026 r. skarżący zarzucił postanowieniu o odrzuceniu skargi "rażące naruszenie prawa, a co najmniej przedwczesność jego wydania" i wniósł "o jego uchylenie". Zarządzeniem z 27 lutego 2026 r. starszy referendarz sądowy wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych zażalenia przez podanie zwięzłego uzasadnienia zażalenia oraz przedłożenie odpisu zażalenia w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie doręczono skarżącemu 12 marca 2026 r. W piśmie z 19 marca 2026 r. skarżący wniósł "o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu sądowego w niniejszej sprawie", wyjaśniając, że nie miał środków finansowych, aby w terminie wnieść żądaną przez Sąd opłatę, a dzień wcześniej pozyskał środki, które w jego imieniu wniósł wskazany w piśmie podmiot. Pismo to, do którego skarżący załączył kopię przelewu, nie zawierało odpisu zażalenia. Uzasadniając odrzucenie zażalenia, Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie dołączono do niego odpisu wymaganego przez art. 194 § 3 w związku z art. 47 § 1 p.p.s.a. i że nie zawierało ono zwięzłego uzasadnienia, które musi odnosić się wprost do kwestionowanego orzeczenia, a nie sprowadzać się do jednozdaniowego stwierdzenia, że skarżący nie zgadza się z zaskarżonym postanowieniem. Braki te nie zostały usunięte w terminie, który upłynął 19 marca 2026 r. Sąd zaznaczył ponadto, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi zostanie rozpoznany po prawomocnym zakończeniu postępowania zażaleniowego. W zażaleniu z 8 lipca 2026 r. na to postanowienie skarżący sformułował zarzuty w brzmieniu powtarzającym treść zażalenia z 20 lutego 2026 r. i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wezwany zarządzeniem z 29 lipca 2026 r. wyłącznie do przedłożenia odpisu zażalenia, skarżący przedłożył go przy piśmie z 13 sierpnia 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest bezzasadne, choć uzasadnienie Sądu pierwszej instancji wymaga korekty. Do postępowania zażaleniowego nie stosuje się odpowiednio art. 174 i art. 176 p.p.s.a., a skoro wnoszący zażalenie nie ma obowiązku przytaczania jego podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany ani podstawami zażalenia, ani podniesionymi w nim zarzutami i wydaje rozstrzygnięcie odpowiadające prawu niezależnie od argumentacji strony (por. post. NSA z 29.3.2022 r., III FZ 78/22). Kontroli w niniejszym postępowaniu nie podlega przy tym zgodność z prawem postanowienia o odrzuceniu skargi, lecz wyłącznie postanowienie o odrzuceniu zażalenia, a więc to, czy zażalenie z 20 lutego 2026 r. zawierało braki uniemożliwiające nadanie mu prawidłowego biegu i czy braki te zostały usunięte w wyznaczonym terminie. Zgodnie z art. 194 § 3 p.p.s.a. zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Nie każde uchybienie tym wymaganiom uzasadnia jednak wezwanie do jego usunięcia, gdyż art. 49 § 1 p.p.s.a. wiąże obowiązek wezwania z sytuacją, w której pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych. Nie można podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji, że zażalenie z 20 lutego 2026 r. było pozbawione zwięzłego uzasadnienia w stopniu uniemożliwiającym nadanie mu biegu. Zażalenie to nie ograniczało się do wyrażenia niezgody z zaskarżonym postanowieniem, lecz zarzucało mu rażące naruszenie prawa, a co najmniej przedwczesność wydania, i zawierało wniosek o jego uchylenie. Uzasadnienie jest lakoniczne, ale wskazuje wadę przypisywaną konkretnemu orzeczeniu, odnoszącą się do chwili jego wydania, oraz rezultat, do którego zmierza skarżący. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że w postępowaniu zażaleniowym nie ma miejsca rygoryzm formalny właściwy skardze kasacyjnej, wobec czego, jeżeli z treści zażalenia możliwe jest wywiedzenie, jakimi intencjami i racjami kierował się wnoszący je, nie ma przeszkód do nadania sprawie dalszego biegu i jej merytorycznego rozpoznania, a w konkretnym przypadku należy ustalić, czy brak uzasadnienia czyni takie rozpoznanie niemożliwym (por. post. NSA z 4.6.2013 r., II FZ 291/13, i z 19.8.2014 r., II FZ 1048/14). Okoliczność, że skarżący powtórzył to sformułowanie w zażaleniu na zaskarżone postanowienie, nie czyni go ogólnikiem przystającym do dowolnej sprawy, skoro zarzut przedwczesności każdorazowo odnosi się do chwili wydania tego orzeczenia, przeciwko któremu został skierowany. Wezwanie z 27 lutego 2026 r. w części dotyczącej uzasadnienia zażalenia nie miało zatem oparcia w art. 49 § 1 p.p.s.a., a o odrzuceniu zażalenia mogło przesądzić wyłącznie nieusunięcie drugiego ze wskazanych w nim braków. Trafnie natomiast Sąd pierwszej instancji przyjął, że zażalenie nie mogło otrzymać prawidłowego biegu bez odpisu. Zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy dla doręczenia ich stronom, a stroną postępowania obok skarżącego jest organ, którego działanie jest przedmiotem skargi (art. 32 p.p.s.a.). Wojewódzki sąd administracyjny przedstawia zaś akta sprawy wraz z zażaleniem Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu po doręczeniu zażalenia pozostałym stronom (art. 195 § 1 p.p.s.a.). Bez odpisu zażalenie nie mogło zatem zostać doręczone Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Krakowie ani przedstawione do rozpoznania, a ponieważ wniesiono je w formie papierowej, nie miał zastosowania art. 47 § 3 p.p.s.a., zwalniający z obowiązku dołączania odpisów pism wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. Wezwanie do złożenia odpisów zażalenia pod rygorem jego odrzucenia jest w takiej sytuacji uzasadnione (por. postanowienie NSA z 15.9.2026 r., II OZ 906/26). Brak ten nie został usunięty. Wezwanie w tym zakresie było jednoznaczne, zostało wydane przez referendarza sądowego w granicach art. 49 § 4 p.p.s.a. i zawierało rygor odrzucenia zażalenia wynikający z art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Doręczono je skarżącemu 12 marca 2026 r., wobec czego termin do usunięcia braku upłynął 19 marca 2026 r. Pismo skarżącego z tego dnia nie zawierało odpisu zażalenia, a jego przedmiotem był wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, a więc czynność niezwiązana z wymogami formalnymi zażalenia. Skoro odrzucenie zażalenia następuje wtedy, gdy strona nie uzupełniła jego braków w wyznaczonym terminie, dla zastosowania tej sankcji wystarczy, że nieusunięty pozostał choćby jeden brak, do którego usunięcia zasadnie ją wezwano. Objęcie wezwaniem także żądania pozbawionego podstawy nie zmienia tego, że brak rzeczywisty, wskazany w wezwaniu odrębnie i w sposób zrozumiały, pozostał nieusunięty. Chybiony jest również zarzut przedwczesności zaskarżonego postanowienia, jeżeli odnieść go do tego, że w chwili jego wydania wniosek skarżącego o przywrócenie terminu pozostawał nierozpoznany. Zgłoszenie wniosku o przywrócenie terminu nie wstrzymuje postępowania w sprawie (art. 89 zdanie pierwsze p.p.s.a.), a o zgodności z prawem odrzucenia zażalenia rozstrzyga wyłącznie to, czy jego braki zostały usunięte w wyznaczonym terminie. Wniosek ten dotyczy terminu do uiszczenia wpisu od skargi i nie wpływa na wymogi formalne zażalenia, a zgodnie z zapowiedzią zawartą w zaskarżonym postanowieniu podlega rozpoznaniu przez Sąd pierwszej instancji. Skoro zażalenie z 20 lutego 2026 r. podlegało odrzuceniu z powodu nieusunięcia w terminie braku w postaci odpisu, zaskarżone postanowienie, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.