III FZ 453/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. [...] w B. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 844/20, w przedmiocie opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi T. [...] w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 28 października 2020 r., nr SKO-4230/91/2020, w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od stycznia 2019 r. do czerwca 2020 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Zarządzeniem z 8 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 844/20, Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w sprawie ze skargi T. w B. (dalej: skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z 28 października 2020 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od stycznia 2019 r. do czerwca 2020 r., zarządził przymusowe ściągnięcie od skarżącego kwoty 100 zł tytułem nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej. Przedstawiając stan faktyczny sprawy, wskazano, że 21 grudnia 2021 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 7 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 844/20. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 27 stycznia 2022 r. wezwano stronę do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem w kwocie 100 zł w terminie 7 dni, pouczając, że nieuiszczenie powyższej należności będzie skutkować jej ściągnięciem w drodze egzekucji sądowej. Przesyłka sądowa zawierająca wezwanie i odpis wyroku z uzasadnieniem została doręczona skarżącemu 11 lutego 2022 r. Z uwagi na brak odnotowania wpływu należności, pismem z 25 maja 2022 r. Sąd wezwał skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 27 stycznia 2022 r. Wezwanie doręczono skarżącemu 30 maja 2022 r. i nie było przezeń kwestionowane. Wobec dalszego nieuregulowania przez skarżącego brakującej opłaty kancelaryjnej Przewodniczący Wydziału, powołując się na art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uznał, że należy od skarżącego ściągnąć opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł i na podstawie ww. przepisu wydał kwestionowane zarządzenie z 8 lipca 2022 r. W zażaleniu skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego zarządzenia poprzez umorzenie należności sądowych w kwocie 100 zł z tytułu nieuiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydanie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu środka zaskarżenia podniesiono argumentację dotyczącą trudnej sytuacji finansowej strony oraz brak możliwości płatniczych żądanej kwoty 100 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni liczonych od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Jednocześnie art. 142 § 2 p.p.s.a. nakazuje sądowi doręczenie wnioskodawcy odpisu wyroku z uzasadnieniem. Należy przy tym zauważyć, że wniosek strony, o jakim mowa w art. 142 § 2 p.p.s.a., podlega opłacie. Zgodnie z art. 234 § 2 p.p.s.a. za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczony na skutek żądania zgłoszonego w terminie 7-dniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się opłatę kancelaryjną. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek o uzasadnienie, po uprzednim wezwaniu do jej uiszczenia. Kwotę należnej opłaty precyzuje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 535), które w § 2 określa opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia w wysokości 100 zł. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący wniósł o doręczenie wyroku z 7 grudnia 2021 r. wraz z uzasadnieniem. Skoro obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej wynika z bezwzględnie obowiązującego przepisu prawa, Przewodniczący Wydziału zasadnie zarządził ściągnięcie od skarżącego należnej i nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem. Oceny tej nie mogła zmieniać powoływana przez skarżącego okoliczność trudnej sytuacji finansowej i majątkowej, rzutującej na niemożność poniesienia opłaty w wysokości 100 zł. Jak wynika z akt sprawy, skarżący dwukrotnie domagał się w toku postępowania pierwszoinstancyjnego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym – zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Postanowieniem z 2 lutego 2021 r., sygn. akt I SPP/Bd 233/20, Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy odmówił przyznania prawa pomocy, które to rozstrzygnięcie w wyniku rozpoznania sprzeciwu skarżącego zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 8 marca 2021 r. Następnie, w reakcji na otrzymane zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 27 stycznia 2022 r., skarżący ponownie wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy postanowieniem z 7 kwietnia 2022 r. odmówił zmiany postanowienia z 2 lutego 2021 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Rozstrzygnięcie to uprawomocniło się wobec utrzymania w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 12 maja 2022 r. W świetle poczynionych uwag niewątpliwym pozostaje, że skoro skarżącemu nie zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w tym ściąganej przymusowo opłaty kancelaryjnej), to w świetle przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozostawał on zobligowany do uiszczenia dochodzonej kwoty 100 zł. W przypadku, o którym mowa w art. 234 § 2 p.p.s.a., nieuiszczenie opłaty kancelaryjnej przed doręczeniem odpisu orzeczenia z uzasadnieniem przesądza o obligatoryjnym wydaniu przez przewodniczącego wydziału zarządzenia o ściągnięciu opłaty od strony. Przepis nie pozostawia swobody w zakresie orzekania o wskazanej sankcji (postanowienia NSA z 21 maja 2009 r., II OZ 427/09; z 7 października 2011 r., II OZ 885/11). Jakkolwiek przywołane przez skarżącego w zażaleniu okoliczności mogą potencjalnie stanowić podstawę zwolnienia strony od obowiązków fiskalnych względem Sądu, w szczególności w drodze instytucji prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (które to prawo w rozpoznawanej sprawie skarżący dwukrotnie próbował uzyskać), na etapie kwestionowania legalności wskazanego zarządzenia nie mogą odnieść zamierzonego skutku. W postępowaniu wywołanym zażaleniem – w analizowanym przypadku na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału – przedmiotem kontroli instancyjnej pozostaje wyłącznie legalność zaskarżonego aktu, tj. ocena pod kątem zgodności z prawem. W świetle przywołanych okoliczności twierdzenia skarżącego dotyczące niezasadności zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o przymusowym ściągnięciu opłaty kancelaryjnej należało uznać za niezasadne, zaś samo zarządzenie za zgodne z prawem zarówno co do zasady, jak i wysokości. Biorąc pod uwagę powyższe, stosownie do treści art. 184 w zw. z 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 198 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.