III FZ 444/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Stachurski po rozpoznaniu w dniu 14 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 maja 2026 r., sygn. akt I SA/Ol 149/26 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 27 stycznia 2026 r., nr 2801-IEE.7192.145.2025 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych p o s t a n a w i a uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie.

Postanowieniem z 28 maja 2026 r., I SA/Ol 149/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę A. K. (dalej: "Skarżąca") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 27 stycznia 2026 r., nr 2801-IEE.7192.145.2025, w przedmiocie zarzutów do opisu i szacowania wartości nieruchomości. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że powodem odrzucenia skargi było nieusunięcie w wyznaczonym terminie jej braków formalnych, w postaci złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz uiszczenia wpisu sądowego. Zdaniem sądu, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi zostało skutecznie doręczone Skarżącej w trybie doręczenia zastępczego, z uwzględnieniem treści art. 73 § 1 - § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."). Na powyższe postanowienie, pismem z 25 czerwca 2026 r., pełnomocnik Skarżącej złożył zażalenie, wnosząc w nim o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1) naruszenie art. 73 § 1-4 p.p.s.a. przez błędne uznanie, że przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz wezwanie do uiszczenia wpisu została skutecznie doręczona w trybie tzw. doręczenia zastępczego, mimo że w realiach sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, iż adresat miał rzeczywistą możliwość zapoznania się z treścią przesyłki; 2) naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez przedwczesne odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia braków formalnych, podczas gdy termin do ich uzupełnienia nie rozpoczął prawidłowo biegu albo nie mógł być zachowany z przyczyn niezależnych od Skarżącej; 3) naruszenie art. 220 § 3 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego, mimo że wezwanie do uiszczenia wpisu nie zostało skutecznie doręczone w sposób umożliwiający Skarżącej wykonanie obowiązku; 4) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że brak reakcji na wezwanie był wynikiem zaniechania strony, podczas gdy Skarżąca nie miała realnej wiedzy o treści wezwania i nie mogła podjąć czynności procesowych w zakreślonym terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 73 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-68, art. 69 § 1 oraz art. 70-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Stosownie do § 2 tego artykułu zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w podanym wyżej terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 73 § 1 p.p.s.a. Natomiast zgodnie z § 5 tego artykułu, w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w art. 69 § 2, przepisy § 3 i 4 stosuje się odpowiednio. W tej sprawie należało rozstrzygnąć, czy adresat przesyłki miał realną możliwości podjęcia przesyłki i zapoznania się z jej treścią. Sąd pierwszej instancji przyjął w zaskarżonym postanowieniu, że korespondencja z sądu w zakresie wezwania do usunięcia braku skargi oraz powinność uiszczenia wpisu sądowego, skierowana do pełnomocnika Skarżącej na wskazany w skardze adres kancelarii adwokackiej w W. była dwukrotnie awizowana (24 kwietnia 2026 r., 5 maja 2026 r.). Zdaniem sądu pierwszej instancji, okoliczność awizowania korespondencji została poprawnie udokumentowana na kopercie zawierającej przesyłkę listowną poleconą o nr [...]. Natomiast wskazane daty zbieżne są z danymi wygenerowanymi z systemu Poczty. Z uwagi na niepodjęcie wskazanej korespondencji w terminie, 12 maja 2026 r. zapadła decyzja Poczty o jej zwrocie do nadawcy. Przesyłkę uznano za doręczoną 8 maja 2026 r. W zakreślonym do tego terminie brak formalny skargi nie został usunięty, a należny wpis sądowy nie został uiszczony. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, uznał za zasadne odrzucenie skargi, stwierdzając, że wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi zostało skutecznie doręczone Skarżącej w trybie doręczenia zastępczego, o którym stanowi art. 73 § 1 – 4 p.p.s.a. Jak wynika z treści zażalenia, pełnomocnik Skarżącej nie miał możliwości zapoznania się z awizem. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w kontrolowanej sprawie istnieją poważne wątpliwości, co do ustaleń sądu pierwszej instancji, które wymagają dodatkowego wyjaśnienia. Zawiadomienie o złożeniu pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy (tzw. awizo) co do zasady powinno być umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej, a dopiero gdy to jest niemożliwe, na drzwiach mieszkania adresata, w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, lub na drzwiach biura czy też innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Na zwrotnym dowodzie doręczenia powinna znaleźć się informacja o miejscu pozostawienia zawiadomienia, a skuteczność doręczenia przez awizo warunkuje stwierdzenie, że adresat w sposób nie budzący wątpliwości został zawiadomiony o nadejściu przeznaczonego dla niego pisma oraz miejscu, w którym może je odebrać. Brak tego zawiadomienia, jak również wątpliwość, czy dotarło ono do adresata, powoduje uznanie doręczenia za bezskuteczne (por. postanowienie SN z 21 czerwca 1988 r., III CRN 172/88). Fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 p.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, które to doręczenie jest oparte na domniemaniu, że zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Domniemanie doręczenia pisma nie nastąpi zatem w razie niespełnienia warunków określonych w art. 73 § 1-§ 4 p.p.s.a. i nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej. Podkreślenia wymaga, że dla skuteczności doręczenia w trybie art. 73 p.p.s.a. konieczne jest zaznaczenie przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru, gdzie umieścił on zawiadomienie o przesyłce dla adresata (por. post. NSA z 12 maja 2006 r., II FSK 709/05). Ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru, tzw. ,,zwrotki" (k. 14 akt sądowych), nie wynika, gdzie doręczyciel umieścił zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej (jak twierdzi sąd pierwszej instancji) wraz z informacją o możliwości jego odbioru. W miejscu określającym na druku wskazanie informacji o umieszczeniu zawiadomienia o przesyłce dla adresata, nie zaznaczono właściwego miejsca zgodnie z istniejącą w tym względzie instrukcją na druku o treści: ,,zaznaczyć właściwy kwadrat". Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak jest również daty oraz podpisu listonosza. W tej sytuacji sąd pierwszej instancji powinien uruchomić procedurę reklamacyjną w celu wyjaśniania skuteczności doręczenia adresowanej przesyłki. Na podstawie wadliwie wypełnionego dokumentu, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji, sąd pierwszej instancji nie mógł przyjąć, jak to uczynił w zaskarżonym postanowieniu, że 8 maja 2026 r. nastąpiło skuteczne doręczenie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, w trybie doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 73 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na postawie art. 185 § 1 w zw. art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.