III FZ 415/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski po rozpoznaniu w dniu 22 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/Bk 202/24, w przedmiocie wstrzymania wykonania postanowienia obu instancji w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 15 marca 2024 r., nr 2001-IEE.7192.7.2024 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/Bk 202/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego jego wydanie postanowienia organu I instancji w sprawie ze skargi M. K. (dalej: "Skarżąca") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej jako: "Organ") z 15 marca 2024 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Sąd pierwszej instancji wskazał, że "W sprawie niniejszej strona skarżąca ograniczyła się do gołosłownego, niepopartego żadnymi dokumentami, wskazania hipotetycznych negatywnych skutków, do jakich spłata wierzytelności mogłaby doprowadzić. Brak jakiegokolwiek materiału źródłowego, a także skrupulatnego opis związku przyczynowo-skutkowego między wykonaniem zaskarżonego postanowienia a zaistnieniem przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie pozwala na stwierdzenie, że uprawdopodobniono "niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". Sama wysokość ciążącej na skarżącej należności (prawie 400.000 zł), choćby mogła być subiektywnie uznana za znaczącą, nie stanowi samodzielnej przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia – okoliczność ta musi być bowiem zestawiona z materiałem źródłowym obrazującym sytuację finansową (majątkową) wnioskodawcy, prowadzonej działalności, etc.". Skarżąca wniosła zażalenie na przedmiotowe zarządzenie, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a.") poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, w sytuacji, w której na skutek wykonania w/w postanowień zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W oparciu o powyższe Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia z dnia 13 sierpnia 2024 r. poprzez wstrzymanie wykonania postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 15 marca 2024 r. nr 2001-lEE.7192.7.2024 oraz poprzedzającego jego wydanie postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia 14 grudnia 2023 r. nr 2003-SEE.7113.42.2023.3 oraz zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia odnotować należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest przy tym wystarczające złożenie samego wniosku, nawet z przytoczeniem w jego uzasadnieniu lakonicznych okoliczności, czy wręcz samo sparafrazowanie treści dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a., bez odniesienia się do okoliczności konkretnej sprawy oraz przedłożenia dowodów na poparcie wniosku. Sąd musi dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Należy w pełni zgodzić się z oceną przyjętą przez Sąd pierwszej instancji, który stwierdził, że przedmiotowy wniosek nie mógł zostać uwzględniony, gdyż na podstawie akt sprawy, w tym argumentów przedstawionych na poparcie tego żądania, nie było możliwe stwierdzenie, by w analizowanym przypadku została spełniona którakolwiek z przesłanek wstrzymania wykonania. Skarżąca we wniosku wprawdzie przytoczyła ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, wskazując na okoliczności, które - jej zdaniem - potwierdzają zaistnienie tychże przesłanek w niniejszej sprawie (tj., wszczęcie egzekucji spowodowałoby znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki. W razie wszczęcia egzekucji utraciłaby możliwość realizowania bieżących zobowiązań, prowadzenia wykonywanych inwestycji, zakupu materiałów budowlanych i zapłaty podwykonawcom; prowadzone przedsiębiorstwo utraciłoby płynność finansową itd.) Nie przedłożyła jednak żadnej dokumentacji, która potwierdzałaby powyższe okoliczności i tym samym wskazywałaby na prawdopodobieństwo wyrządzenia znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków w efekcie wykonania kwestionowanego postanowienia. Także w orzecznictwie podnosi się, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda" i "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2540/13). Samo powołanie się we wniosku na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, z kolei w żaden sposób nie uzasadniają żądania wniosku. Sąd nie ma też obowiązku ustalać, czy wynikająca z postanowienia kwota jest wartością, której utrata stanowi znaczną szkodę, a także jej wyegzekwowanie prowadzić mogłoby do pogorszenia sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że uzasadnienie wniosku Skarżącej nie spełnia wymogów pozwalających na przyznanie jej ochrony tymczasowej. Obowiązkiem Skarżącej było więc przedstawienie konkretnych okoliczności, które mogą wystąpić w następstwie wykonania zaskarżonego postanowienia, a także poparcie ich stosownymi dokumentami. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji