III FZ 373/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 14 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Ke 252/22 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi J.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 4 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Ke 252/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w sprawie ze skargi J.S. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 4 kwietnia 2022 r. w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości, odmówił wstrzymania zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż postanowienie Dyrektora IAS nie nakłada na skarżącego żadnych obowiązków, nie wywołuje żadnych bezpośrednich skutków w sferze praw czy obowiązków materialnoprawnych, z tego też powodu nie można mówić o wykonalności postanowienia odmownego, co za tym idzie, nie jest możliwe wstrzymanie jego wykonania. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.). W ocenie skarżącego, we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, zawartego w skardze, wyraźnie wynika, że intencją skarżącego jest zobowiązanie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. (dalej: Naczelnik US) do niewyznaczania trzeciego terminu licytacji nieruchomości, podczas której nieruchomość mogłaby być sprzedana, uwzględniając jej nieodpowiednią wartość, co stanowi bezpośrednią konsekwencję utrzymania w mocy postanowienia Naczelnika US przez Dyrektora IAS. Skarżący podniósł, iż zależy mu na posiadaniu pewnej sytuacji prawnej oraz gwarancji, że do momentu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej skargi, należąca do niego nieruchomość nie zostanie sprzedana w toku postępowania egzekucyjnego bez uwzględnienia wniosku skarżącego. Według skarżącego, w niniejszej sprawie występuje sytuacja, w której wykonanie rozstrzygnięcia organu może spowodować wystąpienie po jego stronie znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków, spowodowanych wyznaczeniem trzeciego terminu licytacji oraz sprzedaży w jej trakcie nieruchomości osobie trzeciej po niekorzystnej cenie. W ocenie skarżącego, przez wykonanie zaskarżonego postanowienia należy rozumieć dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego, a w szczególności wyznaczenie trzeciego terminu licytacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 2 pkt 1 i § 3 P.p.s.a. w razie wniesienia skargi na decyzję lub postanowienie organ, który wydał decyzję lub postanowienie, może wstrzymać, z urzędu lub na wniosek skarżącego, ich wykonanie w całości lub w części, chyba że zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności albo, gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, które stanowią: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy podkreślić − na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji − że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2012 r., II FZ 358/12). Przykładowo, przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo decyzje, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych, np. postanowienie o zawieszeniu postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2004 r., OZ 805/04). Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania (zob. postanowienia NSA z dnia 8 stycznia 2015 r., II OZ 1376/14, z dnia 10 maja 2013 r., II FZ 164/13). W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora IAS utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika US w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości. Zaskarżone orzeczenie nie stwierdza ani nie tworzy zatem po stronie skarżącego uprawnień lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, nadających się do egzekucji (wykonania). Wbrew twierdzeniu skarżącego postanowienie Dyrektora IAS nie rozstrzyga o możliwości sprzedaży licytacyjnej nieruchomości. Taka sprzedaż może nastąpić w postępowaniu egzekucyjnym, jednak nie oznacza to, że sąd może decydować o wstrzymaniu jej wykonania, gdy skarżone jest postanowienie w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty skarżącego zawarte w zażaleniu jako niezasadne. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji