III FZ 356/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 7 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 lipca 2024 r. sygn. akt I SPP/Łd 101/24 w przedmiocie wyłączenia referendarza w sprawie ze skargi S. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 27 lipca 2023 r. nr 1001-IEE-2.7192.34.2023.13.MOK w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 17 lipca 2024 r., sygn. akt I SPP/Łd 101/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: WSA) oddalił wniosek S. N. (dalej: Skarżący) o wyłączenie referendarza sądowego WSA T. N. od orzekania, w sprawie ze skargi Skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 27 lipca 2023 r., w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że Skarżący złożył wniosek o wyłączenie referendarza sądowego T. N. od rozpoznania w przedmiotowej sprawie, zarzucając referendarzowi wymuszanie składania nieprawdziwych oświadczeń i podważanie w licznych orzeczeniach oświadczeń woli wnioskodawcy. Referendarz sądowy pismem z dnia 12 lipca 2024 r., złożył do akt sądowych oświadczenie, że nie istnieją żadne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, nie zachodzą również ustawowe okoliczności wynikające z art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.). W ocenie WSA wniosek strony nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które mogłyby stanowić przesłankę uwzględniającą wyłączenie referendarza sądowego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji wnioskodawca nie odwołał się również do konkretnych okoliczności faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na ocenę sposobu prowadzenia postępowania przez wyznaczonego referendarza sądowego. Na powyższe postanowienie, Skarżący wniósł zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 24 § 1 P.p.s.a. przepisy dotyczące wyłączenia sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia protokolanta, referendarza sądowego oraz prokuratora. Art. 18 § 1 P.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie referendarza sądowego powinno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest w art. 19 P.p.s.a. Stosownie do art. 20 § 1 P.p.s.a. wnoszący o wyłączenie obowiązany jest uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia referendarza sądowego, zgodnie z art. 22 § 2 P.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego referendarza sądowego, którego wniosek dotyczy. Podkreślenia wymaga, że o wyłączeniu referendarza sądowego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie referendarza sądowego, to wyłącznie przyczyny, które wynikają z art. 18 i 19 P.p.s.a. Oznacza to, że przyczyną wyłączenia nie jest jakakolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza referendarza sądowego od rozpoznania jego sprawy, ale okoliczność przewidziana ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie referendarza sądowego. Z akt sprawy wynika, że referendarz sądowy, którego wyłączenia domagał się Skarżący, złożył oświadczenie, że w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 P.p.s.a., ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności (art. 19 P.p.s.a.). Wobec niewskazania w zażaleniu jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważyłyby prawdziwość oświadczenia referendarza sądowego – stwierdzić należy, że postanowienie Sądu pierwszej instancji oddalające wniosek o wyłączenie referendarza sądowego było zgodne z prawem. Podkreślić należy, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego czy referendarza sądowego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność takiego oświadczenia (por. postanowienia NSA: z 12 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 147/12, z 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13 oraz z 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14). Tym samym Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że wniosek Skarżącego o wyłączenie referendarza sądowego nie zasługiwał na uwzględnienie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.