III FZ 354/23

Dnia 17 sierpnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 797/23 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji w sprawie ze skargi P. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 28 grudnia 2022 r., nr 1401-IEW3.4123.13.2022.16.EK w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 8 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, III SA/Wa 797/23, odmówił P. N. wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z 21 grudnia 2021 r. w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 28 grudnia 2022 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Zdaniem sądu pierwszej instancji skarżący nie wykazał, aby w sprawie ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że zweryfikowanie tego, czy wykonanie decyzji spowoduje uszczerbek w majątku skarżącego, prowadząc do powstania szkody i to znacznej, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki, musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o wysokości uzyskiwanych dochodów, z jakich źródeł, ponoszonych wydatków i o posiadanym majątku jak i o stanie zdrowia skarżącego. Takich pełnych danych skarżący w niniejszej sprawie nie przedstawił. W zażaleniu na wskazane postanowienie skarżący zaskarżył je w całości i wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z nadesłanego wraz z zażaleniem zeznania podatkowego PIT-28, w celu wykazania stanu majątkowego skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte w powołanym przepisie klauzule generalne - "znaczna szkoda" oraz "trudne do odwrócenia skutki" - powodują, że stosowanie tej instytucji procesowej wymaga dokonania przez sąd wartościowania, które w przypadku powołania się na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody polega na zestawieniu sytuacji majątkowej skarżących z prognozowanymi skutkami aktu lub czynności, których wstrzymania strona się domaga. Bez odniesienia rozmiarów przewidywanej szkody do konkretnych okoliczności kształtujących sytuację majątkową strony, nie sposób bowiem ocenić, czy grożąca szkoda ma istotnie kwalifikowany (tj. znaczny) charakter. Warto podkreślić, że przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonego aktu, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jego wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnej decyzji, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wbrew twierdzeniom skarżącego, nie uzasadnił on wniosku w sposób, jaki nakazuje przepis art. 61 § 3 p.p.s.a., albowiem nie uprawdopodobnił w żaden sposób, że wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę, bądź trudne do odwrócenia skutki. W orzecznictwie wielokrotnie podkreśla się, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwraca się uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, w postanowieniu z 3 lipca 2014 r., II OZ 661/14 NSA stwierdził, że "obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Jednocześnie brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd". Z kolei w postanowieniu z 29 maja 2009 r., I FZ 148/09, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA w Warszawie, że konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku skarżącego są zwykłym następstwem decyzji i nie stanowią wystarczającej przesłanki wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dokonana przez sąd pierwszej instancji ocena wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest prawidłowa. WSA w Warszawie wskazał, że zweryfikowanie czy wykonanie decyzji spowoduje uszczerbek w majątku skarżącego, prowadząc do powstania szkody i to znacznej, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki, musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o wysokości uzyskiwanych dochodów, jego źródeł, ponoszonych wydatków i o posiadanym majątku. Takich danych skarżący w niniejszej sprawie nie przedstawił. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie okoliczności przedstawionych we wniosku. Ponadto skarżący nie nadesłał żadnych dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową i zdrowotną. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd ten wyczerpująco uzasadnił odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując treść właściwych w sprawie przepisów prawnych i orzecznictwa. W związku z zawartym w zażaleniu wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji należy podkreślić, że zażalenie nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji pierwszej instancji. Służy ono zainicjowaniu kontroli legalności tego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Kontrola rozstrzygnięcia, na które wniesiono zażalenie, nie polega na ponownym rozpatrzeniu wniosku, lecz na sprawdzeniu, czy zasadnie - zgodnie z prawem i wymogami racjonalności oraz doświadczenia życiowego - oceniono, że wniosek o takiej a nie innej treści nie może być uwzględniony. Możliwość podnoszenia w postępowaniu zażaleniowym nowych argumentów i przedstawiania nowych dowodów na poparcie wniosku zaprzecza funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stałby się podmiotem ponownie oceniającym wniosek. Należy podkreślić, iż bardziej szczegółowe uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji czy też wskazanie nowych okoliczności, a także przedstawienie dodatkowych dokumentów, na etapie postępowania zażaleniowego nie czyni błędnym czy też nieprawidłowym rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Kontrolą Naczelnego Sądu Administracyjnego objęte jest jedynie zaskarżone postanowienie. Sąd pierwszej instancji na etapie rozpoznawania omawianego wniosku dysponował danymi w nim zawartymi, zatem jego orzeczenie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest prawidłowe. Na marginesie zauważyć należy, że zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. żądanie strony powinno dotyczyć decyzji zaskarżonej, a w niniejszej sprawie zaskarżoną jest decyzja organu drugiej instancji, a nie organu pierwszej instancji. Dopiero konsekwencją złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest możliwość rozstrzygnięcia na podstawie art. 61 § 3 zd. 3 p.p.s.a. w przedmiocie wniosku o wstrzymanie aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy m.in. wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.