III FZ 350/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 6 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażaleń Z. B. i W. B. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wr 91/22, w przedmiocie oddalenia skargi w sprawie ze skarg Z. B. i W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 19 października 2021 r., nr SKO/4011/454/21, w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2021 r. postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania; 2. sprostować z urzędu oczywistą omyłkę pisarską zawartą w rubrum wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wr 91/22, w ten sposób, że w miejsce słów "ze skargi Z. B. i W. B." wpisać prawidłowo "ze skarg Z. B. i W. B.", 3. sprostować z urzędu oczywistą omyłkę pisarską zawartą w tenorze wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wr 91/22, w ten sposób, że w miejsce słów "odrzucić skargę" wpisać prawidłowo "odrzucić skargi".

Postanowieniem z 27 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wr 91/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargi Z. B. i W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 19 października 2021 r., nr SKO/4011/454/21, w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2021 r. Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Sąd pierwszej instancji wskazał, że 1 czerwca 2022 r. doręczono Skarżącym wezwanie do podania wartości przedmiotu zaskarżenia w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Wyznaczony termin upływał 8 czerwca 2022 r., zaś Strona nie uzupełniła braków formalnych skargi, co skutkowało koniecznością jej odrzucenia na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismami z 5 grudnia 2022 r. Skarżący zaskarżyli postanowienie Sądu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 215 § 1 p.p.s.a. w każdym piśmie wszczynającym postępowanie sądowe w danej instancji należy podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty. Pismem takim jest skarga, od której pobiera się wpis stosunkowy, gdy przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna (art. 231 tej ustawy). Artykuł 215 § 1 p.p.s.a. nakłada na stronę wszczynającą postępowanie w danej instancji, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie w drodze skargi, obowiązek podania wartości przedmiotu zaskarżenia. Niedochowanie wskazanego wymogu stanowi brak formalny pisma podlegający usunięciu w trybie naprawczym, pod rygorem odrzucenia środka zaskarżenia (art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) Brak podania wartości przedmiotu zaskarżenia uniemożliwia rozpoznanie niniejszej sprawy, nie pozwala bowiem na obliczenie wpisu sądowego, a czynności tej nie może za stronę przejąć i dokonać sąd. W świetle wywodów prawnych postanowienia składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2008 r., sygn. I GSK 2039/06, niewskazanie w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, na wezwanie przewodniczącego wydziału sądu administracyjnego o uzupełnienie braku formalnego skargi w terminie, jest obwarowane rygorem odrzucenia skargi określonym w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Rygor ten dochodzi do skutku, jeżeli strona nie zastosowała się do tego wezwania. Należy jednak zaznaczyć, że określony w art. 215 § 1 p.p.s.a. wymóg wskazania przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia jest spełniony nie tylko przez wyraźne określenie kwoty tej wartości przy wnoszeniu skargi lub w odpowiedzi na wezwanie przewodniczącego do wskazania wartości, lecz także wówczas, gdy wartość ta wynika z treści skargi lub z treści odpowiedzi na powyższe wezwanie (postanowienie NSA z 2 lipca 2008 r., sygn. akt I GSK 885/07; postanowienie NSA z 19 października 2022 r., sygn. akt I FZ 242/22). Skarżący zostali wezwani do usunięcia braku formalnego skargi poprzez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia i w zakreślonym terminie nie uczynili zadość kierowanemu wezwaniu. Analiza akt sprawy wskazuje nadto, że treść skargi inicjującej postępowanie w sprawie nie pozwala nawet na doraźne wywnioskowanie wartości przedmiotu zaskarżenia, nie zawiera bowiem przytoczonych kwot łącznego zobowiązania pieniężnego, które organ pierwszej instancji ustalił kwestionowaną decyzją. Przy ocenie zasadności zastosowania przez Sąd pierwszej instancji sankcji z art. 220 § 3 p.p.s.a. należy jednak odnotować doniosłą - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - okoliczność, że w odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu wskazało w ramach opisu substratu zaskarżenia wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego ustalonego przez organ pierwszej instancji kwestionowaną decyzją (1001 zł), która to kwota po myśli art. 216 p.p.s.a. stanowi wartość przedmiotu zaskarżenia. W przypadku poddanym badaniu brak wskazania w części wstępnej skargi jednej kwoty określającej wartość przedmiotu zaskarżenia, w sytuacji gdy kwota ta wynikała z odpowiedzi na skargę przy jednoczesnym dysponowaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu kompletem akt administracyjnych zawierających decyzję wymiarową, z której rzeczona kwota wynikała, nie uniemożliwiał ustalenia kwoty wpisu stosunkowego i nadania skardze dalszego biegu, a to oznacza, że pomimo oczywistego braku formalnego skargi i jego nieuzupełnienia przez Stronę w sprawie nie zachodziła konieczność pozbawienia strony kontroli sądowej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu poprzez odrzucenie wniesionego środka zaskarżenia. Koniecznym do odnotowania na kanwie zarysowanego sporu pozostaje, że do braków formalnych rodzących obowiązek sądu administracyjnego wzywania strony do ich usunięcia na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. zalicza się wyłącznie braki uniemożliwiające nadanie skardze prawidłowego biegu. W przypadku, gdy sąd pierwszej instancji dysponuje informacją o wartości przedmiotu zaskarżenia, jakkolwiek źródłem wiedzy tej nie jest treść skargi pochodząca od zainteresowanego podatnika ani jakiegokolwiek jego pisma procesowego, brak jest podstaw do przyjęcia, jakoby niewskazanie przezeń wartości przedmiotu zaskarżenia uniemożliwiało nadanie sprawie biegu, ilekroć informacja w rzeczonym zakresie możliwa jest do ustalenia na podstawie innego dokumentu – w niniejszej sprawie odpowiedzi organu odwoławczego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu pierwszej instancji nie zasługuje na aprobatę w zakresie, w jakim Sąd ten upatruje w tak pojmowanym braku formalnym przyczyny implikującej konieczność sięgnięcia do procedury naprawczej przewidzianej w art. 49 § 1 p.p.s.a. Wyrażenie aprobaty dla odmiennego stanowiska byłoby działaniem niecelowym oraz pozostającym w opozycji z zasadą ergonomiki procesowej i wyważonego formalizmu procesowego, który jakkolwiek stanowi nieodzowny element sprawnego i rzetelnego procesu sądowego, w ostateczności nie realizowałby naczelnej zasady obowiązującej w procesie sądowym w postaci konstytucyjnego prawa do sądu, zwłaszcza ilekroć – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie – zastosowanie sankcji przez sąd administracyjny definitywnie zamykałoby stronie drogę sądową w sprawie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 orzekł, jak w sentencji. W punkcie drugim i trzecim sentencji postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 156 § 1-3 w zw. z art. 166 w zw. z art. 193 p.p.s.a. sprostował oczywistą omyłkę pisarską zawartą w sentencji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.