III FZ 335/25

Dnia 18 lipca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 maja 2025 r., sygn. akt I SPP/Bd 175/23 w przedmiocie odrzucenia wniosku i odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 23 marca 2023 r., nr 0401-IEE.7113.19.2023.2 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia odrzucić zażalenie.

1. Postanowieniem z 15.05.2025 r. o sygn. I SPP/Bd 175/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w punkcie 1 odrzucił wniosek B. S. (dalej: skarżąca) z 15.04.2025 r. o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, a w punkcie 2 odrzucił zażalenie skarżącej na postanowienie tego Sądu z 5.03.2025 r. odrzucające zażalenie skarżącej w sprawie z jej skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 23.03.2023 r., nr 0401-IEE.7113.19.2023.2, wydane w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Jako podstawę prawną odrzucenia wniosku podano art. 84 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) a contrario, natomiast o odrzuceniu zażalenia orzeczono na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy. 2.1. Skarżąca wniosła zażalenie od postanowienia WSA w Bydgoszczy z 3.02.2025 r., odrzucającego wniosek skarżącej z 14.01.2025 r. o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia oraz odrzucającego zażalenie. W wykonaniu zarządzenia z 13.03.2025 r. Sąd wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych zażalenia przez jego podpisanie lub złożenie podpisanego odpisu zażalenia w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie doręczono skarżącej 8.04.2025 r. Skarżąca nie uzupełniła braków formalnych zażalenia. Pismem z 15.04.2025 r. skarżąca wniosła o wyznaczenie nowego terminu siedmiodniowego w celu dopełnienia formalności wynikających z wezwania. Skarżąca podała, że przebywa na badaniach i konsultacjach lekarskich, co uniemożliwia jej dopełnienie formalności. Skarżąca nie podpisała wniosku. 2.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucając wniosek o wyznaczenie nowego terminu stwierdził, że terminy urzędowe nie ulegają przedłużeniu. Wskazując na art. 49 § 1, art. 84 oraz art. 194 § 3 p.p.s.a. doszedł do przekonania, że istnieje możliwość przedłużania terminu, ale dotyczy to jedynie terminów sądowych, tj. wyznaczonych przez sąd lub przewodniczącego dla dokonania określonej czynności procesowej. Natomiast termin do uzupełnienia braków formalnych zażalenia jest terminem ustawowym, który nie ulega przedłużeniu. Ustawa wyznacza ich początek oraz długość. Bieg terminów ustawowych nie może ulec ani przedłużeniu, ani skróceniu, tak jak to ma miejsce w przypadku terminów sądowych. W związku z tym WSA w Bydgoszczy orzekł, że termin na uzupełnienie braków formalnych w niniejszej sprawie nie może być na wniosek skarżącej przedłużony. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji odrzucił także zażalenie skarżącej gdyż pomimo wezwania nie zostało ono podpisane. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykonała wezwania, pomimo upływu wskazanego w wezwaniu terminu. Do dnia upływu tego terminu skarżąca nie podpisała zażalenia ani nie nadesłała podpisanego jego egzemplarza. 3. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 3.1. Skarżąca wniosła zażalenie na opisane postanowienie, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości. Skarżąca nie podpisała zażalenia. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Zażalenie podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 194 § 3 p.p.s.a. zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Artykuł 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. wskazuje zaś, że pismo powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Natomiast jak stanowi art. 180 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. 4.2. Wniesione przez skarżącą zażalenie na postanowienie WSA w Bydgoszczy z 15.05.2025 r. nie zostało przez nią podpisane, co powoduje, że obarczone zostało brakiem formalnym uniemożliwiającym jego rozpoznanie. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w sprawie zainicjowanej skargą skarżącej kilkukrotnie już WSA w Bydgoszczy odrzucał zażalenia skarżącej oraz wnioski o przedłużenie terminu, ponieważ każde z nich zawierało ten sam brak formalny uniemożliwiający jego rozpoznanie, tj. nie zawierało podpisu skarżącej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca składając zażalenia i wnioski, nie podpisując ich nadużyła prawa do sądu. Wielokrotne postępowanie w ten sam sposób (nieskładanie podpisu) przez skarżącą w toku różnych inicjowanych przez nią postępowań przed Sądem pierwszej instancji celowo przedłuża postępowanie i uniemożliwia jego zakończenie. Skarżąca w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji składała bez podpisu zarówno zażalenia, jak i liczne wnioski o wyznaczenie nowego terminu na dopełnienie formalności wynikających z kierowanych do niej wezwań (z 1.12.2023 r., 19.06.2024 r., 7.10.2024 r., 19.12.2024 r., 19.03.2025 r.), które stanowiły cel sam w sobie, wydłużały toczące się postępowanie. Takie działania powinny być oceniane jako nadużycie prawa. Do nadużycia prawa dochodzi, w sytuacjach gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez prawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to winno być jednak wykonywane zgodnie z celem, na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę. Tak samo należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych w celu innym, niż ochrona swych praw – w ten sposób wpływa na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochronę prawną (zob. np. H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu, [w:] Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Warszawa 2005, s. 136). Nadużyciem prawa jest zatem wykorzystywanie instytucji procesowej wbrew jej funkcji i celowi. Funkcją i celem postępowania sądowoadministracyjnego jest rozstrzygnięcie sporu między stronami co do legalności działania lub bezczynności (przewlekłości) organu administracji publicznej, rzutujących na prawa lub obowiązki strony (zob. postanowienie NSA z 14.05.2025 r., III FZ 236/25). 4.3. Skarżąca składając obecnie rozpoznawane zażalenie na postanowienie WSA w Bydgoszczy po raz kolejny go nie podpisała, mimo pouczenia zawartego przy doręczeniu postanowienia. W pouczeniu zaś wyraźnie wskazano, że zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Skoro skarżąca nie podpisała zażalenia konieczne stało się jego odrzucenie na podstawie art. 180 w związku z art. 178 i art. 197 § 2 p.p.s.a., o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w sentencji postanowienia. Sędzia NSA Stanisław Bogucki