III FSK 164/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 października 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 416/24 w sprawie ze skargi M. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 23 maja 2024 r., nr SKO.418.20.2024 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 9 października 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 416/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: WSA) oddalił skargę M. R. (dalej: Skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi (dalej: SKO) z dnia 23 maja 2024 r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Skargę kasacyjną wniósł Skarżący. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 7 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej: u.p.e.a.) w związku z art. 1a pkt 12 lit. a) i art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że dopuszczalne i zgodne z prawem jest zajęcie przez organ egzekucyjny wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Skarżącego w sytuacji, gdy skuteczna i mniej uciążliwa egzekucja może być prowadzona z pozostałych składników majątkowych; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: K.p.a.), art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie, w efekcie czego Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, iż organy administracyjne w sposób wystarczający i należyty wyjaśniły wszystkie okoliczności faktyczne sprawy mające istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia i prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz przyznanie kosztów udzielonej mu z urzędu pomocy prawnej, nieopłaconych w całości ani w części według norm przepisanych. Ponadto Skarżący oświadczył, iż zrzeka się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 7 § 2 w związku z art. 1a pkt 12 lit. a) i art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Art. 7 § 2 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Przepis ten statuuje dwie zasady: zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Przy czym zastosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego będzie mogło mieć miejsce jedynie wówczas, gdy w ogóle istnieje wybór w tym zakresie. Co więcej, przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Wybór środka każdorazowo powinien uwzględniać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela (wyrok z dnia 2 marca 2021 r., III FSK 2322/21). W skardze na czynności egzekucyjne Skarżący zarzucił zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, co nakierowuje na przesłankę z art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Organy uznały skargę za niezasadną, zaś WSA podzielił to stanowisko. Sąd pierwszej instancji zgodził się z organami, że nie został zastosowany zbyt uciążliwy środek egzekucyjny. Wskazał, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych, ponieważ rachunek pozostaje otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotą. Poza tym Sąd wziął pod uwagę, że Skarżący nie uzasadnił na czym miałaby polegać nadmierna uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego, a także i to, że ani w skardze na czynność egzekucyjną, ani w zażaleniu Skarżący nie wskazał innego środka egzekucyjnego, mniej uciążliwego, który jednocześnie umożliwiałby skuteczną realizację egzekucji. WSA podniósł, że dopiero w piśmie procesowym z dnia 4 października 2024 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik wskazał na samochód osobowy, z którego w ocenie Skarżącego organ powinien w pierwszej kolejności prowadzić egzekucję. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego argumenty WSA są przekonujące i pozostają w zgodzie z przepisami prawa. Nie sposób odmówić racji Sądowi pierwszej instancji, że skoro Skarżący wskazywał na uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego, to powinien podać w czym ona wyraża się. Do tego nie jest potrzebna wiedza prawnicza, bo wystarczy powiedzieć w czym przejawia się ta uciążliwość, a jest to doświadczenie z życia Skarżącego, a nie wynikające z przepisów prawa. Gołosłowność twierdzeń Skarżącego wykluczała możliwość uznania zastosowanego środka egzekucyjnego za zbyt uciążliwy. Zauważenia przy tym wymaga, że z akt administracyjnych wynika, iż wobec Skarżącego prowadzonych było wiele postępowań egzekucyjnych, w ramach których zajmowane były jego składniki majątkowe. Zatem możliwość wyboru środków egzekucyjnych była ograniczona, jeśli nie niemożliwa. Słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że podniesiony dopiero na etapie postępowania sądowego argument o możliwości przeprowadzenia egzekucji z posiadanego przez Skarżącego samochodu osobowego, jest spóźniony. Zgodnie bowiem z art. 133 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że podstawą orzekania przez sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania oraz że sąd rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że Skarżący na etapie postępowania instancyjnego tego argumentu nie podnosił, nie był więc on badany przez organy. Tożsamy argument jest podnoszony w skardze kasacyjnej i z tych samych powodów jak wskazane powyżej nie może być on uwzględniony. Niemniej zauważyć warto, że podano wyłącznie, iż jest to samochód osobowy F. [...], bez podania jego roku produkcji i wartości. Co więcej, poinformowano, że Skarżący tego samochodu nie używa, więc nawet nie wiadomo, czy jest on sprawny. Miałkość tego jedynego argumentu mającego wykazać, że Skarżący posiada inny majątek, z którego mogłaby być przeprowadzona skuteczna egzekucja powoduje, że nie mógł on doprowadzić do podważenia prawidłowości stanowiska WSA, a tym bardziej, do wykazania, iż Sąd ten naruszył art. 7 § 2 w związku z art. 1a pkt 12 lit. a) i art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie może być wyłącznie naruszony przepis prawa materialnego. Kwestię naruszenia przepisów postępowania normuje art. 174 pkt 2 P.p.s.a., stanowiąc, że podstawą kasacyjną jest takie naruszenie tych przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia ustanowionego tym przepisem wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej nie wykazano wpływu zarzucanego naruszenia przepisów postępowania na wynik sprawy, zatem zarzut ich naruszenia uchyla się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. sędzia NSA Jacek Pruszyński sędzia NSA Stanisław Bogucki sędzia NSA Jolanta Sokołowska