III FZ 335/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Rz 758/22 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 28 września 2022 r. nr SKO.4141/138/2021 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 3 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 758/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi przez M. W. (dalej: "Skarżąca"), w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Organ") z dnia 28 września 2022 r. nr SKO.4141/138/2021 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Skarżąca w dniu 14 listopada 2022 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Organu z dnia 28 września 2022 r. nr SKO.4141/138/2021 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. W skardze zawarła wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że odpis zaskarżonej decyzji otrzymała 5 października 2022 r., w związku z czym termin do jej zaskarżenia upłynął 4 listopada 2022 r. Oświadczyła, że od 31 października 2022 r. do 6 listopada 2022 r. była obłożnie chora i podlegała leczeniu w warunkach domowych z uwagi na zaostrzenie dolegliwości bólowych kręgosłupa, na które cierpi od dłuższego czasu. W związku z powyższym nie miała możliwości ani samodzielnego sporządzenia skargi ani skorzystania z pomocy prawnej. Podniosła, że nie ma wykształcenia prawniczego, w związku z czym w celu sporządzenia skargi musiała skorzystać z bezpłatnej porady prawnej udzielanej w ramach pośrednictwa prowadzonego przez organ gminy. Skorzystanie z takiej porady było możliwe dopiero po ustaniu najcięższych objawów chorobowych, co miało miejsce w dniu 6 listopada 2022 r. Do skargi dołączyła zaświadczenie lekarskie, potwierdzające fakt choroby od 31 października 2022 r. do 6 listopada 2022 r. Wskazanym na wstępie postanowieniem Sąd pierwszej instancji, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi, na podstawie art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 259 dalej: "P.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, uzasadniając odmowę, zaznaczył, iż Skarżąca dochowała terminu określonego w art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz spełniła pozostałe warunki określone tym przepisem, tj. złożono wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w ciągu 7 dni od powzięcia wiedzy o uchybieniu temu terminowi, jednocześnie złożono skargę, a ponadto podano okoliczności mające na celu uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. WSA zaznaczył, iż do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi zalicza się z reguły: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Jako brak winy nie mogą zostać zakwalifikowane – nieuwaga bądź zaniedbanie leżące po stronie dokonującej czynności. Podkreślenia wymaga, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie Sądu pierwszej instancji powołane we wniosku okoliczności nie pozwalają na przyjęcie braku winy Skarżącej w przekroczeniu terminu do wniesienia skargi. Wskazując jedynie na własną niedyspozycję spowodowaną chorobą Skarżąca nie wykazała, że mimo dołożenia szczególnej i należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu np. poprzez złożenie skargi za pośrednictwem osoby trzeciej. Zdaniem WSA, brak wykształcenia prawniczego, na który powołuje się skarżąca i związana z tym konieczność oczekiwania na uzyskanie bezpłatnej porady prawnej udzielanej w ramach pośrednictwa prowadzonego przez organ gminy nie stanowi przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego pierwszej instancji nie jest obwarowane tzw. przymusem adwokacko-radcowskim. Do zainicjowania postępowania sądowego wystarczające jest wyłącznie złożenie pisma wyrażającego niezadowolenie z wydanej decyzji. Obowiązek sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia przez profesjonalnego pełnomocnika wprowadza art. 175 P.p.s.a., który ma zastosowanie jedynie przy sporządzaniu skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na powyższe postanowienie Skarżąca złożyła zażalenie, którym wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca podniosła, iż nie miała możliwości wniesienia skargi w terminie z powodu obłożnej choroby, która uniemożliwiła jej wyjście z domu. Skarżąca podkreśliła, że jest samotną matką, mieszka z małoletnią niepełnosprawną córką oraz że nie ma innych domowników, a najbliższa poczta znajduje się ponad 5 km od jej domu i jest czynna krótko. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. przywrócenie terminu następuje jedynie wtedy, gdy strona uprawdopodobni, że nie dokonała czynności procesowej bez własnej winy. Jak trafnie wskazuje sąd pierwszej instancji o braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a więc jeżeli dochowała należytej staranności. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Skoro bowiem art. 87 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Mając na względzie wymienione uwarunkowania Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła wymagana prawem przesłanka przywrócenia terminu w postaci uprawdopodobnienia braku winy w jego uchybieniu. W szczególności słusznie uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny, że niewystarczające są argumenty w istocie sprowadzające się do twierdzenia, że z uwagi na zły stan zdrowia Skarżąca nie mogła wnieść skargi w ustawowym terminie. Jak bowiem podała sama Skarżąca, jej choroba trwała 7 dni, natomiast termin do wniesienia skargi wynosi 30 dni. Zatem choroba nie była wyłączną przyczyną niedochowania terminu. Braku winy Skarżącej nie uprawdopodabnia podnoszony przez nią brak wykształcenia prawniczego. Większość społeczeństwa nie posiada takiego wykształcenia, dlatego aby nie tamować drogi do sądu pierwszej instancji nie został wprowadzony tzw. przymus adwokacki. Skarżąca mogła więc sama sporządzić skargę celem dochowania terminu, a w terminie późniejszym, po uzyskaniu prawa pomocy – wnieść pismo procesowe uzupełniające stanowisko skargi. Z kolei skargę w placówce pocztowej może złożyć każda osoba, nie musi czynić tego Skarżąca osobiście. Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie