III FZ 327/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 kwietnia 2026 r., sygn. akt I SA/Sz 85/26, w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 16 grudnia 2025 r., nr 3201-IEE.7192.153.2025.4 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z 8 kwietnia 2026 r., sygn. akt I SA/Sz 85/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (dalej: "Organ") z 16 grudnia 2025 r. w sprawie ze skargi P. K. (dalej: "Skarżący") w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, we wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia Skarżący przytoczył treść ustawowych przesłanek instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia i argumentował, że prowadzenie egzekucji jest niedopuszczalne. W ocenie Skarżącego egzekwowany obowiązek wygasł w wyniku przedawnienia, a operat szacunkowy jest dotknięty zasadniczymi wadami. Suma oszacowania została zdaniem Skarżącego zaniżona, a dalsza egzekucja doprowadzi do sprzedania mieszkania i nieodwracalnego uszczuplenia majątku Skarżącego. W opinii Skarżącego odzyskanie mieszkania może okazać się w przyszłości niemożliwe. Sąd pierwszej instancji podkreślił w uzasadnieniu postanowienia, że bez znajomości rzeczywistej kondycji finansowej, majątkowej Skarżącego, jego położenia ekonomicznego, życiowego we wszystkich istotnych aspektach, nie sposób bowiem prawidłowo ocenić, czy i ewentualnie w jakim zakresie wykonanie zaskarżonego postanowienia obiektywnie wiązać się może z wyrządzeniem znacznej szkody bądź spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem, zażaleniem z 27 kwietnia 2026 r. pełnomocnik Skarżącego zaskarżył postanowienie i wniósł o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzających je czynności egzekucyjnych dotyczących udzielenia przybicia nieruchomości lokalowej do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wstrzymania wykonania aktu, podczas gdy wykonanie zaskarżonego rozstrzygnięcia prowadzi do powstania skutków o charakterze nieodwracalnym oraz wyrządzenia Skarżącemu znacznej szkody. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że nieruchomość objęta egzekucją nie stanowi składnika majątkowego o charakterze inwestycyjnym lub ubocznym, lecz pozostaje faktycznym centrum funkcjonowania rodziny Skarżącego. Podkreślono, że w lokalu tym na stałe zamieszkuje syn Skarżącego, natomiast sam Skarżący przebywa w nim okresowo, w szczególności w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ciężko chorą małżonką podczas jej diagnostyki oraz leczenia. Jak wskazano, stan zdrowia małżonki Skarżącego powoduje, że konieczne jest jego osobiste zaangażowanie w proces leczenia, co uzasadnia jego obecność w lokalu, gdzie prowadzone jest leczenie. W tych okolicznościach – zdaniem pełnomocnika Skarżącego – wykonanie aktu i doprowadzenie do przeniesienia własności lokalu skutkowałoby nie tylko powstaniem szkody majątkowej, lecz także realnym zagrożeniem dla zdrowia i życia małżonki Skarżącego poprzez ograniczenie możliwości zapewnienia jej właściwej opieki i kontynuacji leczenia. Pismem z 9 czerwca 2026 r. uczestniczka A. H. wniosła o oddalenie wniesionego przez Skarżącego zażalenia, wskazując na prawidłowość wydanego postanowienia i konieczność odmowy wstrzymania wykonania postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia odnotować należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Przesłanka "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków" musi być uwiarygodniona poprzez konkretne dane finansowe i majątkowe. Same twierdzenia o trudnej sytuacji życiowej, wieku czy potencjalnych skutkach dla egzekucji nie uprawdopodabniają tych okoliczności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w kontrolowanej sprawie nie uprawdopodobniono wystąpienia "znacznej szkody", ani "trudnych do odwrócenia skutków". Wniosek Skarżącego o wstrzymanie wykonania dotyczył postanowienia Organu utrzymującego w mocy postanowienie w przedmiocie udzielenia przybicia na rzecz licytantów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zasadnie przyjął, że brak konkretnego uzasadnienia i udokumentowania wniosku wyklucza wiarygodne, adekwatne do rzeczywistości ustalenie przez sąd, czy istnieje związek między wykonaniem zaskarżonego postanowienia a rzeczywistym położeniem ekonomicznym, materialnym Skarżącego, który realizowałby przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący nie podał konkretnych okoliczności, w świetle których można byłoby przyjąć, iż wykonanie zaskarżonego postanowienia może rzeczywiście pociągnąć za sobą skutki w postaci doznania przez niego szkody znacznych rozmiarów bądź spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie przedstawił też swej sytuacji finansowej lub materialnej, a do przedmiotowego wniosku nie dołączono żadnych dokumentów źródłowych na jej zobrazowanie. Należy wskazać, że do rozpatrywanego w niniejszej sprawie zażalenia Skarżący załączył karty informacyjne leczenia szpitalnego swojej żony, kartę diagnostyki i leczenia onkologicznego oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Wskazał ponadto, że nieruchomość objęta egzekucją nie stanowi składnika majątkowego o charakterze inwestycyjnym lub ubocznym, lecz pozostaje faktycznym centrum funkcjonowania rodziny Skarżącego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione przez Skarżącego okoliczności nie pozwalają na przyjęcie, że zostały uprawdopodobnione przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Przedłożona dokumentacja medyczna dotycząca stanu zdrowia żony Skarżącego niewątpliwie obrazuje jej sytuację zdrowotną, jednak nie stanowi wystarczającej podstawy do oceny, czy wykonanie zaskarżonego aktu spowoduje wyrządzenie znacznej szkody lub wywoła trudne do odwrócenia skutki. Skarżący ograniczył się do wskazania, że nieruchomość stanowi centrum funkcjonowania jego rodziny oraz jest wykorzystywana w związku z koniecznością sprawowania opieki nad żoną, nie przedstawiając jednocześnie żadnych informacji pozwalających na ocenę jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i życiowej. W szczególności nie wskazał źródeł oraz wysokości osiąganych dochodów, posiadanego majątku, w tym innych nieruchomości, oszczędności lub innych składników majątkowych. Brak tych danych uniemożliwia dokonanie oceny, czy wykonanie zaskarżonego postanowienia rzeczywiście będzie prowadziło do powstania skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Należy wobec tego uznać, że materiał dowodowy przedłożony wraz z zażaleniem miał charakter fragmentaryczny. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawidłowo ocenił brak podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej. Zarzuty zażalenia sprowadzają się w istocie do polemiki z tą oceną, nie wykazując jednak naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. w stopniu mogącym prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., jak w sentencji.