III FZ 307/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Sławomir Presnarowicz po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 704/24 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 10 stycznia 2024 r., nr 1401-IEW3.4123.3.2024.3.EK w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 704/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "sąd I instancji") odmówił D. S. (dalej: "Skarżący", "Strona") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor") z dnia 10 stycznia 2024 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności solidarnej ze spółką G. Sp. z o.o. (dalej: "Spółka"), za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym od osób prawnych za niektóre okresy rozliczeniowe 2018 r. Przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy, WSA wskazał, że nie znalazł podstaw dla udzielenia Skarżącemu ochrony tymczasowej. W ocenie WSA, Skarżący nie wykazał, aby w sprawie ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 dalej: "p.p.s.a."), uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący nie uzasadnił wniosku, nie przedstawił we wniosku żadnej argumentacji, ani nie wskazał, na której z przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. opiera swoje żądanie, ograniczając wniosek do przywołania przepisu będącego podstawą wniosku. Pismem z 24 kwietnia 2024 r., Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w trybie przewidzianym w przepisie art. 195 § 2 p.p.s.a. ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku wniósł o uchylenie postanowienia WSA przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego na rzecz Skarżącego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przewidziane w tym przepisie przesłanki, podczas gdy przesłanki te zostały spełnione, 2. art. 49 § 1 p.p.s.a., poprzez brak wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, podczas gdy brak uzasadnienia istnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., stanowi brak formalny i zastosowanie powinien znaleźć tryb uzupełnienia takich braków przewidziany w art. 49 § 1 p.p.s.a. W treści uzasadnienia Skarżący podniósł, że brak uzasadnienia wniosku jest brakiem formalnym, o którym mówi przepis art. 49 § 1 p.p.s.a. Zatem skoro pismo posiadało braki formalne, to sąd powinien wezwać Stronę do uzupełnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, albowiem pismo nie mogło otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych. Dalej Skarżący wskazał, że jego zdaniem, zachodzą okoliczności, które uprawdopodabniają niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem wydanej w sprawie decyzji, a odnoszą się do trudnej sytuacji materialnej Strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. stanowi, że po przekazaniu skargi sądowi, sąd może, na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, za wyjątkiem wskazanym w tym przepisie. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek wnoszącego skargę wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w art. 61 § 1 p.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jakkolwiek celem wypełnienia dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a. wystarczające jest uprawdopodobnienie okoliczności stanowiących podstawę wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, wnioskodawca winien podjąć starania mające na celu owo uprawdopodobnienie. W rozpoznawanej sprawie – wbrew twierdzeniom autora zażalenia – wniosek zawarty w skardze nie został poparty argumentami, które nawiązywałyby do treści przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. Okoliczności przywołane przez Skarżącego, nie uprawdopodobniają przede wszystkim twierdzenia o spełnieniu ustawowych przesłanek. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (zob. post. NSA z 3.10.2011 r., I FSK 1427/11; CBOSA). Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. post. NSA: z 10.5.2011 r., II FZ 106/11; z 9.9.2011 r., II FSK 1501/11; z 28.9.2011 r., I FZ 219/11; z 26.11.2007 r., II FZ 338/07; CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA prawidłowo ustalił, że Skarżący w żaden sposób nie uzasadnił wniosku, jak również nie przedstawił żadnych konkretnych okoliczności uzasadniających konieczność uwzględnienia wniosku. W świetle przywołanej argumentacji – wbrew twierdzeniom Skarżącego – WSA nie był uprawniony do wzywania do uzupełnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, skoro zastępowana przez zawodowego pełnomocnika Strona, zaniechała chociażby uprawdopodobnienia wniosku stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. W tej materii sąd nie jest uprawniony do zastępowania autora zażalenia. Uzasadnienie wniosku nie jest elementem obligatoryjnym, wpływającym na ważność wniosku i warunkującym jego dopuszczalność, a w rezultacie nie podlega uzupełnieniu poprzez wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Niedostateczne uzasadnienie nie powoduje odrzucenia wniosku, a jedynie uniemożliwia ewentualną ocenę okoliczności sprawy w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 marca 2024 r., I GZ 51/24 i przywołane tam orzecznictwo). Dalej należy wskazać, że analiza materiału znajdującego się w aktach wskazuje, że Skarżący do wniosku nie załączył jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałoby jaka jest jego aktualna sytuacja majątkowa i finansowa. Brak wiedzy Sądu I instancji w zakresie rzeczywistej (dającej się zweryfikować) sytuacji majątkowej Skarżącego nie pozwalał zatem na ocenę spełnienia przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym przewidzianych w art. 61 § 3 p.p.s.a., co oznacza, że prawidłowo WSA odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W konsekwencji, zdaniem NSA, w niniejszej sprawie Skarżący nie przedstawił takich okoliczności, które mogłyby przemawiać za udzieleniem ochrony tymczasowej. Ponadto, na obecnym etapie postępowania obawa dotycząca wystąpienia znacznej szkody na skutek wydanej w sprawie decyzji, ma charakter hipotetyczny i jako taka nie uzasadnia wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w zażaleniu, to w ocenie NSA nie sposób się zgodzić, z zarzutem Skarżącego, wskazującego że znajduje się w tak trudnej sytuacji materialnej, że wydanie decyzji odmownej w zakresie wstrzymania wykonania decyzji, może skutkować wystąpieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia Skarżącemu znacznej szkody. Co prawda do złożonego zażalenia Skarżący załączył dokumentację, wskazującą w sposób wybiórczy, aktualną sytuację majątkową Strony. Wynika z niej, że Skarżący uzyskuje miesięczne dochody w wysokości blisko 1.665,50 zł, zaś dochód ten razem z dochodem żony (1.665,50 zł) stanowi źródło utrzymania Strony, jak i jego rodziny, w tym dwojga uczących się dzieci (przy czym orientacyjne miesięczne koszty bieżącego utrzymania stanowią ok. 4.000 zł). Skarżący nie załączył jednak innych dokumentów, np. deklaracji podatkowych, wskazujących na wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów w ostatnim roku podatkowym. Powyższa sytuacja finansowa nie uzasadnia jednak udzielenia Stronie ochrony tymczasowej. W rozpatrywanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w pełni zgadza się z twierdzeniami wyrażonymi w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, gdzie sąd I instancji wskazał, że świadczenie pieniężne jest ze swej natury odwracalne i podlega zwrotowi na podstawie odrębnych przepisów i nie wiąże się z nim co do zasady nieodwracalny uszczerbek o charakterze majątkowym. Podnieść należy, że za zasadnością zastosowania ochrony tymczasowej przemawiają tylko takie obiektywne okoliczności sprawy, które ze względu na negatywne i nieakceptowane prawem skutki, mogą powodować realne niebezpieczeństwa, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Takich skutków strona wnosząca zażalenie nie wykazała. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.