III FZ 30/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Woźniak po rozpoznaniu 12 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2024 r. sygn. akt III SA/Wa 1136/24 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 7 marca 2024 r. nr 1401-IOM.4104.2.2024.5/EO w przedmiocie podatek od czynności cywilnoprawnych postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne"

Postanowieniem z 16 października 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 1136/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny przywrócił A. K. (dalej: "skarżący", "strona") termin do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 7 marca 2024 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych. Skarżący w piśmie z 19 kwietnia 2024 r. wyjaśnił, że skargę nadał w placówce pocztowej 3 kwietnia 2024 r., jednakże na kopercie ze skargą omyłkowo wskazał pisemnie dwukrotnie jako adresata przesyłki zarówno siebie jak i Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, co spowodowała, że przesyłka wraz ze skargą została przez operatora pocztowego zwrócona do strony i wyjęta przez skarżącego ze skrzynki pocztowej - jak sam wskazał - 17 kwietnia 2024 r. Strona 19 kwietnia 2024 r. wyjętą ze zwróconej koperty skargę złożyła osobiście w siedzibie Izby Administracji Skarbowej w Warszawie 19 kwietnia 2024 r. Skarżący podniósł, że złożenie skargi 19 kwietnia 2024 r. mogło spowodować przekroczenie terminu na wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i dlatego wniósł o przywrócenie terminu, załączając kopertę obrazującą dokonanie na niej omyłkowych zapisów w zakresie oznaczenia adresata przesyłki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił termin do wniesienia skargi argumentując, że przesyłka ze skargą, pomimo zawartej na niej pisemnej omyłki w oznaczeniu jej adresata, powinna zostać - w oparciu o prawidła logiki i zdrowy rozsądek - wysłana zgodnie z intencją skarżącego do jej oczywistego adresata, jakim był Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przytoczone przez skarżącego okoliczności uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminowi, a brak zachowania terminu do wniesienia skargi nie może zostać oceniony jako zaniedbanie, za które odpowiedzialna jest strona. Na powyższe postanowienie organ wniósł zażalenie, wnosząc o uchylenie skarżonego postanowienia w całości oraz odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi, ewentualnie uchylenie skarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W przepisie art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r. o sygn. akt I PKW 273/99, publik. OSNAP z 2000 r. nr 20, poz. 757). Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, Sąd powinien ocenić, czy przywołane we wniosku okoliczności zasługują na wiarę, a następnie ocenić, czy mogą one uprawdopodobniać brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Oceniając powyższe Sąd, mając na uwadze zasady logiki i doświadczenia życiowego, powinien zbadać, czy rodzaj i charakter podjętych przez skarżącą działań może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu należy wypośrodkować, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywrócenia terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości w ocenie przesłanki braku winy, nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z 27 września 2023 r., sygn. akt III FZ 436/23). Ponadto należy mieć na uwadze, że wykładnia przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu musi być zawsze dokonywana z perspektywy uwzględniającej treść zasady prawa do sądu, tym samym z perspektywy funkcji ochronnej (zob. np. postanowienia NSA z: 10 sierpnia 2010 r., sygn. II GZ 183/10, 7 sierpnia 2014 r., sygn. I GZ 237/14, z 28 czerwca 2019 r., sygn. I OZ 609/19). Konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), które - w powiązaniu z nakazem wykładni prokonstytucyjnej - prowadzi bowiem do odrzucenia wyników wykładni zbyt rygorystycznej, zamykającej stronie drogę do rozpoznania jej sprawy przez sąd, spowodowaną nadmiernym formalizmem (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2013 r., II OSK 1656/11)., Mając na uwadze przedstawione wyżej uwagi Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji nie naruszył art. 86 § 1 p.p.s.a. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy trzeba zwrócić uwagę, że mamy do czynienia z działaniem (skutkami działania) dwóch podmiotów: skarżącego i Poczty Polskiej. Nie jest sporne w sprawie, że skarżący pisemnie i dwukrotnie wskazał na pierwotnie nadanej kopercie z umieszczoną w niej skargą jako adresata przesyłki zarówno siebie jak i Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. Poczta Polska doręczyła przesyłkę skarżącemu, w konsekwencji czego doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi. Kwestią pozostaje, czy zaistniała sytuacja powinna być interpretowana jako zaniedbanie skarżącego. Na kopercie naniesiony jest stempel operatora pocztowego, wskazujący datę nadania przesyłki 3 kwietnia 2024 r. (karta nr 8 akt sądowych), która dowodzi intencji terminowego wniesienia przez stronę skargi do sądu administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 7 marca 2024 r., odebranej przez stronę drogą komunikacji elektronicznej 8 marca 2024 r. (karta nr 31 akt administracyjnych). Korespondencja zawierająca skargę, jako przesyłka rejestrowana, nadana została osobiście przez stronę w siedzibie Urzędu Pocztowego N. przy ul. [...] w N. Pracownik urzędu pocztowego przyjął i zarejestrował przesyłkę pomimo błędnego zaadresowania, poprzez wskazanie dwóch adresatów. Wymaga przy tym podkreślenia, że nie chodzi tutaj o błąd w oznaczeniu i adresie podmiotu, do którego przesyłka jest adresowana, co oczywiście stanowiłoby o winie strony, ale wadliwe oznaczenie jako adresatów dwóch różnych podmiotów wpisanych na kopercie. Stosownie do § 6 pkt 11 Regulaminu świadczenia usług pocztowych (Załącznik nr 2 do Uchwały nr 48/2018 Zarządu poczty Polskiej S. A. z dnia 20 marca 2018 r.) adresatem przesyłki rejestrowanej może być tylko jedna osoba fizyczna albo osoba prawna bądź jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, z zastrzeżeniem ust.12; zastrzeżenie nie ma znaczenia dla sprawy. Powołana regulacja nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego, niemniej naprowadza, że według wewnętrznej regulacji Poczty Polskiej tak oznaczona przesyłka nie powinna zostać przyjęta do ekspedycji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego urząd pocztowy decydując się na przyjęcie tak oznaczonej przesyłki rejestrowanej, uznał że została ona zaadresowana w sposób prawidłowy, w konsekwencji strona mogła pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że złożyła skargę w terminie. Ponadto należy zwrócić uwagę, że jest faktem powszechnie znanym, że koperty zawierające korespondencję urzędową opatrzone są stemplem urzędu - nadawcy. Zatem, skoro na kopercie brak było stempla Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, operator pocztowy był w stanie właściwie zidentyfikować strony wymiany korespondencji, co oznacza, że błąd w adresowaniu nie był przeszkodą w ustaleniu faktycznego odbiorcy przesyłki i jej doręczeniu temuż odbiorcy. Raz jeszcze należy powtórzyć, że to urząd pocztowy zdecydował o przyjęciu do doręczenia przesyłki, w której jako adresatów wskazano dwa różne podmioty. W powołanym wyżej Regulaminie świadczenia usług pocztowych brak jest regulacji, która upoważniałaby operatora pocztowego, do wyboru któregoś ze wskazanych na kopercie adresatów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy przyjąć, że przesyłka zawierająca skargę została zwrócona skarżącemu bezzasadnie. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.