III FZ 292/22

Dnia 20 lipca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. [...] "A.sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w BGdańsku z dnia 14 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 1730/21 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Z. [...] "A.sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 7 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 14 lutego 2022 r., I SA/Gd 1730/21, ze skargi Zakładów [...] "A." sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 7 października 2021 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odrzucił skargę. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem z dnia 27 grudnia 2021 r. sąd zobowiązał spółkę do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS, statut) z pouczeniem, że nieuzupełnienie braków w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania spowoduje odrzucenie skargi. W zakreślonym terminie spółka nie przedłożyła żądanego dokumentu. Z akt sądowych sprawy wynika, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zawierało prawidłowe pouczenie o skutkach niezastosowania się do wezwania w wyznaczonym terminie, a treść wezwania nie budzi wątpliwości. Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone spółce za pośrednictwem operatora pocztowego na wskazany adres do doręczeń w dniu 24 stycznia 2022 r. (ZPO – k. 24 akt sądowych). Zatem termin do usunięcia braków formalnych skargi rozpoczął swój bieg w dniu 25 stycznia 2022 r. i upłynął w dniu 31 stycznia 2022 r. zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianych w art. 83 § 1 p.p.s.a. Spółka 31 stycznia 2022 r. nadesłała pismo, w którym oświadczyła, że uzupełnia brak formalny skargi, jednakże do pisma nie dołączono odpisu KRS. Żądany odpis KRS spółka nadesłała dopiero przy piśmie z 1 lutego 2022 r. – a zatem 1 dzień po upływie zakreślonego terminu, który upłynął w dniu 31 stycznia 2022 r. Mając na uwadze, że w wyznaczonym terminie spółka nie uzupełniła braków formalnych skargi, a za taki brak niewątpliwie należy uznać brak dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej, sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 odrzucił skargę. Spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie i zaskarżyła je całości zarzucając naruszenie przepisów: 1. postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a) art. 45 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie w sprawie i nieuwzględnienie KRS załączonego do pisma z 31 stycznia 2022 r. jak również nieuwzględnienie KRS załączonego do pisma uzupełniającego z 1 lutego 2022 r. pomimo złożenia pierwszego w terminie wyznaczonym do uzupełnienia jak również drugiego złożonego przed terminem rozpatrzenia sprawy przez sąd skutkujące przedwczesnym i nieuprawnionym odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. a tym samym pozbawieniem skarżącej możliwości działania oraz prawa do sądu, b) art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poporzez odrzucenie skargi na podstawie braku nieistotnego, czyli takiego, którego występowanie nie uniemożliwiało nadanie skardze dalszego biegu, 2. prawa materialnego tj. art. 8, art. 13 ust. 1, art. 15 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1 ustawy o KRS w zw. z art. 106 § 4 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie skutkujące pominięciem przez sąd faktu powszechnie znanego, jakim są informacje o reprezentacji strony skarżącej ujawnione w KRS; 3. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i uznanie, że brak formalny skargi w zakreślonym przez sąd terminie nie został przez stronę skarżącą uzupełniony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Zgodnie natomiast z art. 49 § 1 p.p.s.a. termin do uzupełnienia braków formalnych wynosi 7 dni, zaś warunki formalne skargi, nieuzupełnienie których w zakreślonym terminie skutkuje jej odrzuceniem, zostały określone w art. 57 § 1 p.p.s.a. Tym samym skarga powinna zawierać elementy wymienione w pkt od 1 do 3 tego przepisu, a nadto powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym przewidzianym w art. 46 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wielu orzeczeniach wskazuje na brak możliwości skutecznego usprawiedliwienia nieuzupełnienia braków formalnych pism procesowych poprzez odwoływanie się do ustawy o KRS. Przykładowo można wskazać na postanowienia z dnia: 10 lipca 2018 r., II FZ 319/18; 20 lutego 2019 r., II OZ 107/19; 14 czerwca 2019 r., I FZ 101/19; 12 września 2019 r., I FZ 186/19; 18 listopada 2019 r., II FZ 681/19; publ. CBOSA oraz wskazywane w tych postanowieniach dalsze orzecznictwo. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejsze zażalenie poglądy przedstawione w tych postanowieniach w pełni podziela. Rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji jest zatem prawidłowe, a argumentacja pełnomocnika że nie istnieje regulacja nakazująca stronie lub jej pełnomocnikowi wykazanie umocowania reprezentantów strony i nie ma podstawy prawnej, aby uznać brak odpisu z KRS lub innych dokumentów potwierdzających to umocowanie za brak formalny skargi w rozumieniu art. 46, art. 49 i art. 58 § 1 p.p.s.a. nie znajduje podstaw w obowiązujących przepisach. Akta sprawy potwierdzają, że brak formalny skargi w zakresie niedołączenia odpisu KRS zaistniał, Przewodniczący Wydziału miał obowiązek uruchomienia trybu z art. 49 § 1 p.p.s.a., wyznaczając spółce termin do uzupełnienia tegoż braku. W okolicznościach sprawy bezspornie zakreślony w wezwaniu termin upłynął bezskutecznie, co z kolei skutkowało zastosowaniem art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Odrzucając na tej podstawie skargę sąd pierwszej instancji nie naruszył zatem ani art. 49 § 1 ani art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Dodatkowo wskazać należy, iż nie ulega wątpliwości, iż rejestr KRS jest jawny, jednak nie oznacza to, że sąd może zastępować strony i uzupełniać za nie braki formalne składanych pism, bowiem są to czynności procesowe stron, ich pełnomocników, przedstawicieli, które nie mogą być podejmowane przez inne podmioty. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, iż zwolnienie strony z dokonania czynności, a zwłaszcza z uzupełnienia braku formalnego, polegającego na niedołączeniu odpisu KRS i obciążenie tą czynnością sądu musiałoby mieć oparcie ustawowe, a takiego w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak. Oznacza to, że nie ma podstaw prawnych do zwolnienia strony od obowiązku uzupełniania braków formalnych i przerzucenia ciężaru czynienia ustaleń, czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie na Przewodniczącego Wydziału na etapie kontroli warunków formalnych skargi, bądź na Sąd na etapie oceny, czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia Przewodniczącego (por. postanowienia NSA z: 15 maja 2019 r., II OZ 422/19; 11 grudnia 2012 r., II GSK 1731/12; 12 lutego 2015 r., II GSK 69/15; 8 listopada 2016 r., II FZ 716/16). Odnośnie do ograniczenia prawa do sądu to podkreślić należy, że prawo to nie jest nieograniczone. W wyroku z 10 maja 2000 r., sygn. akt K 21/99 (publ. OTK 2000/4/109), Trybunał Konstytucyjny wskazał pewne ograniczenia prawa do sądu, które nie jest prawem absolutnym i bezwzględnym. Już sam kształt postępowania przed sądem stwarza pewne ograniczenia. Do ograniczeń tych można zaliczyć m.in.: terminy procesowe i materialne, opłaty, zasady inicjowania postępowania, rygory postępowania dowodowego. Są one niezbędne ze względu na pozostałe wartości państwa prawnego, jak np. zaufanie do prawa czy bezpieczeństwo prawne. Te ograniczenia formalne postępowania zakreślają wyraźne granice realizacji prawa do sądu. Ogół zasad postępowania stanowi pewien model. Jest on istotny przy badaniu, czy w danej sprawie prawo do sądu nie jest nadmiernie ograniczane. Uzasadnieniem wprowadzania ograniczeń wspomnianego prawa są nie tylko wymogi formalne procedury, lecz także zbiór przesłanek zawartych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. (patrz K. Gieroń, Uniwersytet Wrocławski, Prawo do sądu w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i orzecznictwie sądowym, s. 557). Nie można wiązać ograniczenia prawa do sądu z obowiązkiem wypełnienia przez stronę czy też jej pełnomocnika obowiązków nałożonych przez sąd zgodnie z obowiązującą procedurą. Nie stanowi to pozbawieniu strony prawa do sądu. W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie