III FZ 264/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Stachurski po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 26 lutego 2026 r., sygn. akt I SO/Ke 1/26 w przedmiocie wymierzenia grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Kielcach za nieprzekazanie skargi w terminie w sprawie wniosku E. G. w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 26 lutego 2026 r., I SO/Ke 1/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił E. G. (dalej: ,,Skarżąca") wymierzenia grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Kielcach za nieprzekazanie sądowi skargi Skarżącej w terminie. Sąd uznał, że wniosek o wymierzenie grzywny wpłynął do sądu wówczas, gdy akta sprawy wraz ze skargą strony z 2 września 2025 r. na bezczynność organu zostały już przekazane. Na powyższe postanowienie, pismem z 10 marca 2026 r., Skarżąca złożyła zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez ich błędną wykładnię, a to art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). Zdaniem Skarżącej, sąd błędnie przyjął, że nie zachodzą przesłanki do wymierzenia grzywny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach pozostawało w ciągłej i rażącej bezczynności polegającej na nieprzekazaniu sądowi kompletnych i uporządkowanych akt sprawy wraz z odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia otrzymania skargi. Sąd pominął okoliczność, że już postanowieniem z 11 grudnia 2025 r., SO/Ke 4/25, wymierzono SKO grzywnę za identyczne naruszenie - pomimo uprawomocnienia powyższego orzeczenia SKO nadal nie przekazało akt sprawy skargowej do WSA, który zarejestrował sprawę skargową dopiero 4 lutego 2026 r. - ponad miesiąc po złożeniu i doręczeniu skargi z 30 grudnia 2025 r. do WSA. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego grzywna ma charakter dyscyplinujący i jej wymierzenie zależy wyłącznie od faktu nieprzekazania skargi w ustawowym terminie - niezależnie od przyczyny zwłoki postanowienie NSA z 17 października 2023 r., III OZ 479/23. Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: art. 7, art. 8 § 1 i art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm., dalej ,,k.p.a."). Jej zadaniem, sąd w sposób arbitralny i sprzeczny z celem instytucji grzywny odmówił jej wymierzenia, mimo że wszystkie przesłanki z art. 55 § 1 p.p.s.a. zostały spełnione. Grzywna ma charakter uznaniowy, lecz w razie rażącej i uporczywej bezczynności - zwłaszcza po wcześniejszym ukaraniu - jej niewymierzenie jest nadużyciem uznania sądowego tak, postanowienie WSA we Wrocławiu z 10 maja 2023 r., IV SO/Wr 4/23, LEX nr 3550472 oraz postanowienie NSA z 16 czerwca 2023 r,, III OZ 282/23, LEX nr 3594815. W oparciu o powyższe zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, względnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia, rozpoznanie skargi w sprawie w przypadku uznania, iż istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona i wymierzenie organowi grzywny wedle uznania sądu. Wniosła także o zasądzenie od organu kosztów postępowania w kwocie 597,00 zł. Oddzielnie wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed sądem pierwszej instancji i w postępowaniu zażaleniowym wedle norm przepisanych w łącznej kwocie 937,00 zł, na którą składają się: 100 zł - opłata sądowa od skargi, 17 zł - opłata skarbowa od pełnomocnictwa, 480 zł - koszty zastępstwa procesowego w sprawie skargi przed WSA, 100 zł - opłata sądowa od zażalenie, 240 zł - koszty zastępstwa procesowego w sprawie skargi przed NSA. Ponadto wniosła o przeprowadzenie postępowania dowodowego z dokumentów w postaci: zarządzenia z 3 lutego 2026 r. w sprawie I SAB/Ke 4/26 na okoliczność przekazania skargi na bezczynność dopiero w tej dacie pomimo faktu, że skarga na brak przekazania skargi została przekazana do WSA 30 grudnia 2025 r. - a zatem spełniona została przesłanka do wymierzenia grzywny organowi, zaś odmowa wymierzenia grzywny była przedwczesna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie zaś do art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Jak natomiast stanowi art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się przez organ do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przesłanką wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania kompletnych akt skargi sądowi administracyjnemu w terminie, bez względu na jego przyczyny. Wymierzając grzywnę sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku. Istotą regulacji z art. 55 § 1 p.p.s.a. jest przede wszystkim zdyscyplinowanie organów administracji publicznej do terminowego przekazywania skarg do sądu. Grzywna, o jakiej mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco - represyjny. Zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. stwierdzenie "w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny(...)" oznacza, że materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie powinności określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. W tej sprawie Skarżąca 2 września 2025 r. złożyła za pośrednictwem SKO w Kielcach (data wpływu 4 września 2025 r.) skargę na bezczynność tego organu, która nie została przekazana do sądu w terminie trzydziestu dni, zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. Z tego względu, postanowieniem z 11 grudnia 2025 r., I SO/Ke 4/25, WSA w Kielcach wymierzył SKO w Kielcach grzywnę w wysokości 200 złotych za nieprzekazanie skargi z 2 września 2025 r. Obecnie złożony przez Skarżącą wniosek z 30 grudnia 2025 r. o wymierzenie grzywny SKO w Kielcach dotyczy ponownego wymierzenia temu organowi grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynność tego organu z 2 września 2025 r. Taki wniosek jest oczywiście dopuszczalny (zob. postanowienie NSA z 6 czerwca 20212 r., I OZ 419/12). Trzeba jednak zauważyć, że 28 października 2025 r. SKO w Kielcach przekazało Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu skargę z 2 września 2025 r. wraz z całością akt sprawy (zob. k. 197-203). Z porównania tych dat, jednoznacznie wynika, że ponowny wniosek będący obecnie przedmiotem rozpoznania wpłynął do WSA wówczas, gdy akta sprawy wraz ze skargą strony na bezczynność SKO z 2 września 2025 r. zostały już przekazane do WSA w Kielcach. Skarga została zarejestrowana przez WSA w Kielcach pod sygnaturą I SAB/Ke 4/26). W tych okolicznościach faktycznych sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że nałożenie na organ kolejnej grzywny jest niezasadne. Z oceną tą zgadza się Naczelny Sąd Administracyjny. Stanowiska sądu pierwszej instancji nie podważa argumentacja zawarta w zażaleniu. Należy podkreślić, że nie ma podstaw, aby uchylić zaskarżone postanowienie tylko z tego powodu, że Skarżąca jest niezadowolona z jego treści. Słusznie uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, że wymierzona poprzednio grzywna podziałała na organ w sposób dostatecznie mobilizujący. Organ ten chociaż z pewnym uchybieniem terminu, ale bez dodatkowych ponagleń, dopełnił wszystkich obowiązków przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Zatem odmowę ponownego wymierzenia organowi grzywny uznać należy za usprawiedliwioną. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.