III FZ 217/24

Dnia 22 maja 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 133/24 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 29 listopada 2023 r., nr 1401-IEW3.4261.13.2023.8.SW w przedmiocie ulgi płatniczej postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 27.03.2024 r. o sygn. III SA/Wa 133/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi B. K. (dalej: skarżąca), na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 29.11.2023 r., nr 140-IEW3.4261.13.2023.8.SW, wydaną w przedmiocie ulgi płatniczej, odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 86 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.). 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. 2.1. Postanowieniem z 12.03.2024 r. WSA w Warszawie odrzucił skargę skarżącej na ww. decyzję Dyrektora IAS w Warszawie, gdyż nie uiściła ona w terminie całej kwoty wymaganego w sprawie wpisu od skargi (z wymaganej kwoty 500 zł wpłacono 200 zł). Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu skarżąca wywiodła, że brak opłacenia pełnej kwoty wpisu "był skutkiem omyłkowego odczytania przez skarżącą kwoty podanej w wezwaniu ... skarżąca była przekonana, że uiściła w pełni wymaganą kwotę". W związku z tym nie powinna tracić prawa do poddania zaskarżonego rozstrzygnięcia kontroli sądowej. Skutek ten jest niewspółmierny względem "nieumyślnego uchybienia, które było sprzeczne z wolą skarżącej". Składając wniosek skarżąca opłaciła jednocześnie brakującą kwotę wpisu. 2.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem uznał, że rozpoznawany wniosek spełnia wymogi formalne, o których mowa w art. 87 § 1-4 p.p.s.a., niemniej wywiedzione w nim okoliczności trudno uznać za ekskulpujące w rozumieniu art. 86 § 1 ww. ustawy. Sąd podkreślił, że we wniosku wskazano bezpośrednio na przyczynę wynikającą z braku należytej staranności skarżącej (mylne odczytanie kwoty wpisu podanej w wezwaniu). Owa pomyłka, jakkolwiek brzemienna w skutki, nie była niezależna od skarżącej. Zdaniem WSA w Warszawie, instytucja przywrócenia terminu nie jest natomiast przeznaczona dla stron działających niedbale (nawet nieumyślnie), lecz dla takich, które przy dołożeniu wszelkiej staranności nie mogły uniknąć uchybienia terminowi z uwagi na przyczyny od nich niezależne. 3. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 3.1. Skarżąca wniosła zażalenie na opisanej wyżej postanowienie domagając się jego uchylenia w całości oraz o wydanie rozstrzygnięcia o przywróceniu terminu, zgodnie z wnioskiem skarżącej. W ocenie skarżącej brak zapłacenia pełnego wpisu od skargi spowodowany był omyłką, tj. sytuacją niezależną od jej woli i wiedzy. Skarżąca była przekonana, że została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł a nie 500 zł. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: 1) złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 2) dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 3) uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 4) powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Zgodnie natomiast z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Powyższe oznacza, że tylko stwierdzenie, iż strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. W przypadku zaś, gdy strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, to brak jego winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. W niniejszej sprawie nie jest sporne, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi zostało prawidłowo doręczone skarżącej na adres jej pełnomocnika. Wskazano w nim, że wzywa się skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł wskazując, że kwotę tę należ uiścić w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Skarżąca uiściła wpis w wysokości 200 zł (100 zł w dacie 30.01.2024 r. oraz 100 zł w dacie 31.01.2024 r.). Skarżąca jako przyczynę uchybienia terminu wskazała omyłkę w odczytaniu kwoty wpisu o jaką była wzywana. Dodała także, że jej intencją było uiszczenie wpisu w prawidłowej wysokości, jednakże z uwagi na oczywistą omyłkę błędnie w terminie uiściła wpis w wysokości 200 zł zamiast 500 zł. W jej ocenie, chęć zapłaty kwoty wpisu nie powinna budzić wątpliwości i dlatego powinna mieć możliwość naprawienia powstałej nieprawidłowości. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że zawarte we wniosku o przywrócenie terminu argumenty nie uprawdopodabniają braku winy skarżącej w uchybieniu terminowi do dokonania wspomnianej czynności. Przywrócenie terminu nie jest bowiem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że uchybienia terminu można było łatwo uniknąć, przez skonfrontowanie treści wezwania z wypełnionym drukiem wpłaty, zwłaszcza w sytuacji, jaka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, kiedy to skarżąca dokonywała dwóch wpłat tytułem wpisu od skargi w dniu 30.01.2024 r. oraz w dniu 31.01.2024 r. Ani wniosek ani też zażalenie nie wskazują na to, aby przeszkoda w zachowaniu terminu nie mogła być przezwyciężona przy dołożeniu minimum wysiłku i dbałości o prawidłowość dokonanej czynności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak staranności skarżącej jest w okolicznościach sprawy oczywisty, trafne i zgodne z prawem jest w związku z tym postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. 4.2. Konkludując, należy stwierdzić, że skarżąca nie podjęła próby uprawdopodobnienia, iż została dochowana należyta staranność przy uiszczaniu wpisu od skargi w sprawie, a uniknięcie wpłaty w nieprawidłowej kwocie było w zaistniałych okolicznościach niemożliwe lub nadzwyczaj utrudnione. Wręcz przeciwnie, pełnomocnik skarżącej koncentruje się na bagatelizowaniu popełnionego błędu i założeniu, że skoro tego rodzaju omyłki zdarzają się wszystkim, niejako z automatu powinno to skarżącą usprawiedliwiać. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego poglądu. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia. Sędzia NSA Stanisław Bogucki