III FZ 193/24

Dnia 9 maja 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 430/24 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 12 grudnia 2023 r., nr BON.III.4220.92.7.2023.APM w przedmiocie zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2018 r. do czerwca 2019 r. postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 7.03.2024 r. o sygn. III SA/Wa 430/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi R. K. (dalej: skarżąca) na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 12.12.2023 r., nr BON.III.4220.92.7.2023.APM, wydaną w przedmiocie zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2018 r. do czerwca 2019 r. - odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.). 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. 2.1. Skarżący zawarł w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków przez windykację kwoty zobowiązania. 2.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu stwierdził, że skarżący nie wykazał istnienia określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek, warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Skarżący jedynie lakonicznie uzasadnił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. 3. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 3.1. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 oraz art. 49 § 1 p.p.s.a. i wniósł o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. W uzasadnieniu ponownie wskazał, że przymusowa windykacja wyrządzi mu znaczną szkodę oraz spowoduje trudne do odwrócenia skutki. W ocenie skarżącego, WSA w Warszawie nie wziął pod uwagę faktu, że prowadzona przez niego działalność oświatowa jest działalnością "wrażliwą" o charakterze użyteczności publicznej, którą skarżący prowadzi na terenach wiejskich, tworząc miejsca pracy. Dodał, że WSA w Warszawie nie zastosował w sprawie normy zawartej w art. 49 § 1 p.p.s.a. i nie wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 2 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. w razie wniesienia skargi na decyzję lub postanowienie organ, który wydał decyzję lub postanowienie, może wstrzymać, z urzędu lub na wniosek skarżącego, ich wykonanie w całości lub w części, chyba że zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności albo gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w art. 61 § 1 p.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Wydając postanowienie w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 w związku z art. 166 p.p.s.a.), co nie wpływa na to, że przesłanką wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez wnioskodawcę okoliczności określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Przepis ten wskazuje przesłanki pozytywne uwzględnienia wniosku, które stanowią: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W rozpoznawanej sprawie należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał istnienia określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek, warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Skarżący zawarł w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu podatkowego, który jedynie lakonicznie uzasadnił. Nie przedstawił żadnego konkretnego argumentu wskazującego na potrzebę czy konieczność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz nie okazał żadnych dokumentów przemawiających na rzecz wniosku. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo powtórzenie przez skarżącą treści przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się bowiem do konkretnych okoliczności uprawdopodobniających, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności w stosunku do wnioskodawcy jest zasadne. Nie wystarczy więc powołać się ogólnikowo na wyrządzenie znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu uniemożliwiał WSA w Warszawie jego merytoryczną ocenę. Wskazane w zażaleniu okoliczności, że wszczęcie wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego skutkować będzie przymusową windykacją - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - trudno uznać za skutkujące ryzykiem wyrządzenia "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków" w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. "Znaczna szkoda" to szkoda (majątkowa lub niemajątkowa), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego, a "trudne do odwrócenia skutki" to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe, powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Skarżący umotywował swoje żądanie, które podtrzymał składając zażalenie, powołując się na "zwykłe" następstwa wykonania decyzji, tj. skutki wynikające z zastosowania wobec niego środków egzekucyjnych przez właściwe organy. Tymczasem zaskarżona decyzja organu kreuje obowiązek skarżącego o charakterze pieniężnym. Ewentualne uchylenie tej decyzji w wyniku kontroli sądowoadministracyjnej, które nastąpiłoby po wykonaniu lub częściowym wykonaniu tej decyzji, rodzi obowiązek organu egzekucyjnego zwrotu na rzecz skarżącej wyegzekwowanych do tego czasu środków wraz z odsetkami. "Finansowe" skutki wykonania decyzji organu mają zatem charakter odwracalny i nie wyczerpują przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu skarżącego, że sama kwota wynikająca z zaskarżonej decyzji jest tak wysoka, iż wskazuje na konieczność wstrzymania jej wykonania. Jego uwzględnienie oznaczałoby konieczność każdorazowego uwzględniania, niejako z urzędu, wniosku strony w przypadku decyzji, w której wskazana wysokość zobowiązania jest wysoka. Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje, że wykonanie zaskarżonej decyzji może mieć wpływ na finanse strony skarżącej, jednak instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Takie w sprawie nie występują, co prawidłowo ocenił WSA w Warszawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za bezpodstawny uznać należy również podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia art. 49 § 1 p.p.s.a. Wbrew opinii skarżącego, uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, czy też obowiązek udokumentowania podniesionych twierdzeń w formie załączników, nie jest wymogiem formalnym, którego brak uniemożliwiałby nadanie sprawie dalszego biegu. Nie było więc podstaw do wzywania skarżącego o uzupełnienie wniosku przez sporządzenie jego uzasadnienia, czy zobowiązanie do złożenia dokumentów na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności nie wszczyna postępowania w sprawie. Nie jest więc możliwe jego odrzucenie. Jest to pismo w postępowaniu sądowym, które w razie nieuzupełnienia braków podlega zarządzeniem przewodniczącego pozostawieniu bez rozpoznania. W wypadku innych braków, np. braku uzasadnienia, podlega merytorycznemu rozpoznaniu przez sąd i w konsekwencji oddaleniu. 4.2. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia. Sędzia NSA Stanisław Bogucki