III FZ 177/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia F. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 marca 2024 r., sygn. akt I SO/Ol 2/24 w przedmiocie odrzucenia wniosku w sprawie z wniosku F. W. w przedmiocie wymierzenia grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie.

Postanowieniem z 19 marca 2024 r., sygn. akt I SO/Ol 2/24 Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Olsztynie odrzucił wniosek F. W. (dalej: wnioskodawca) o wymierzenie Wójtowi Gminy Ś. grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż zarządzeniem z 22 lutego 2024 r. wnioskodawca został wezwany do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia wniosku. Wezwanie doręczone zostało dorosłemu domownikowi 26 lutego 2024 r. Mimo skutecznego doręczenia wezwania i upływu siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu w dniu 4 marca 2024 r. wnioskodawca nie uiścił wpisu. Sąd pierwszej instancji na marginesie zaznaczył, że wbrew stanowisku wnioskodawcy sąd nie może "przeksięgować i przelać" kwoty 100 zł ze sprawy o sygn. akt [...] gdyż wpis uiszczany jest do konkretnej sprawy i nie ma podstaw prawnych do "przeksięgowania" wpisu z jednej sprawy do drugiej. Wskazując jako podstawę prawną art. 220 § 3 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. WSA odrzucił wniosek. Pismem z 22 marca 2024 r. wnioskodawca złożył zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że postanowienie odrzucające wniosek o wymierzenie grzywny nastąpiło z przyczyn niezasadnych. Sąd pierwszej instancji odmówił przeksięgowania i przelania kwoty ze sprawy o sygn. akt: [...], którą to kwotą dysponował sąd i, która była wystarczającą kwotą do zaspokojenia - do opłaty wpisu sądowego do sprawy o sygn. akt: I SO/OI 2/24. Wskazał również, że czynności przelania kwot pieniężnych podlegających zwrotowi były i są praktykowane od lat w Sądzie Administracyjnym w Olsztynie co jest udokumentowanym faktem. Ponadto wnioskodawca złożył zarzuty w zakresie złożonego przez niego wniosku o wymierzenie grzywny oraz zarzuty dotyczące stronniczości i przekroczenia uprawnień sędziego WSA. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że wnioskodawca został wezwany do uiszczenia w zakreślonym terminie opłaty wpisu w wysokości 100 zł pod rygorem odrzucenia wniosku. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca (działający bez profesjonalnego pełnomocnika) w odpowiedzi złożonej w terminie na ww. wezwanie wniósł o przeksięgowanie i przelanie kwoty 100 zł ze sprawy o sygn. akt I [...], która to kwota nie została mu zwrócona mimo wydanego postanowienia sądu z 24 stycznia 2024 r. W orzecznictwie wskazuje się, że nie jest dopuszczalne dokonanie z urzędu zaliczenia nadpłaconego wpisu od skargi w jednej sprawie na poczet wpisu od skargi w innej jakiejkolwiek sprawie (zob. postanowienie NSA z 27 stycznia 2011 r., II GSK 25/11, LEX nr 952839). Jednocześnie dopuszcza się i praktykuje dokonanie takiego przeksięgowania na wniosek strony (np. wyrok NSA z 18 kwietnia 2023 r., III OZ 189/23, LEX nr 3539282). Przepis art. 219 § 2 p.p.s.a. stanowi, że opłatę sądową uiszcza się gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy właściwego sądu. Za dopuszczalne należy uznać dokonanie w ramach tzw. ekonomii procesowej zaliczenia na wniosek skarżącego nadpłaconej kwoty opłaty sądowej w innej sprawie wpłaconej na rachunek właściwego sądu administracyjnego na poczet nieopłaconego wpisu w danej sprawie, do uiszczenia którego skarżący został wezwany. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę powinien dokonać oceny, czy w sprawie zachodziła możliwość dokonania wnioskowanego przeksięgowania należności podlegającej zwrotowi na poczet należnego wpisu sądowego. Nadto należy zwrócić uwagę, że wnioskodawca występował w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika, zatem mając na uwadze wyrażoną w art. 6 p.p.s.a. zasadę udzielania pomocy stronom występującym samodzielnie, w przypadku uzupełnienia wezwania w terminie ale w treści przedstawionej wyżej, sąd pierwszej instancji powinien odnieść się do wniosku o przeksięgowanie i w przypadku uznania, że nie ma możliwości zrealizowania takiego wniosku ponownie wezwać stronę do jego uiszczenia. Z tych przyczyn, uznając za przedwczesne odrzucenie wniosku o wymierzenie grzywny, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw, aby na etapie rozpoznawania przedmiotowego zażalenia oceniać zarzuty dotyczące zasadności wniosku o wymierzenie grzywny oraz odnoszące się do sędziego WSA.