III FZ 183/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Łd 796/22 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji wymiarowej objętej tytułami wykonawczymi w sprawie ze skargi E. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 17 sierpnia 2022 r. nr 1001-IEE-2.711.114.2022.2.MOK w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne"

1. Postanowieniem z 13 stycznia 2023 r., I SA/Łd 796/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił E. B. (dalej: "skarżący", "strona") wstrzymania wykonania decyzji wymiarowej objętej tytułami wykonawczymi w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 17 sierpnia 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Podstawę orzeczenia stanowił art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej "p.p.s.a."). 2. Jak wskazano w uzasadnieniu orzeczenia, wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, na podstawie której wystawiono tytuły wykonawcze z 23 marca 2022 r. o numerach: [...] wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Widzew. W uzasadnieniu wskazano, że "dalsze egzekwowanie i podejmowanie egzekucji w postępowaniu egzekucyjnym jest zbyt uciążliwe (...). Zastosowanie tego środka spowoduje brak możliwości (...) egzystencji, która teraz znacznie się pogorszyła ze względu na ciężką chorobę immunologiczną toczeń oraz depresję (...)." Sąd pierwszej instancji wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane skargą na postanowienie organu odwoławczego wydane w postępowaniu egzekucyjnym, a dotyczącą stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Zestawienie zatem przedmiotu niniejszego postępowania z treścią wniosku wskazuje, że skarżący domagając się udzielenia ochrony tymczasowej, domaga się wstrzymania wykonania innego aktu niż zapadłe w niniejszym postępowaniu. W rozpatrywanym przypadku nie jest dopuszczalne wstrzymanie wykonania wskazywanej decyzji, gdyż nie spełnia ona wymogu określonego w art. 61 § 3 zdanie trzecie p.p.s.a. Sąd nie może bowiem wstrzymać wykonania aktu, którego legalności w danej sprawie nie mógłby ocenić. Warunkiem koniecznym uznania możności wstrzymania wykonania innego niż zaskarżony aktu jest stwierdzenie, że pomiędzy tym aktem a aktem zaskarżonym (lub zaskarżoną czynnością) zachodzi związek pozwalający na uznanie tożsamości tych spraw. Sytuacja taka nie zachodzi w analizowanym przypadku. Jeżeli bowiem przedmiotem skargi jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, to nie ulega wątpliwości, że zbadanie zgodności z prawem działania organów administracji publicznej w takiej sprawie ogranicza się tylko i wyłącznie do tej kwestii procesowej. Zadaniem sądu administracyjnego w takim przypadku jest zweryfikowanie, czy zgodne z prawem było działanie organu polegające na stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym. Tym samym – co wymaga podkreślenia – poza granicami tej sprawy pozostaje stwierdzenie, czy podczas kontroli i wydawania decyzji pierwszoinstancyjnej, a następnie decyzji odwoławczej, doszło do nieprawidłowości bądź łamania prawa po stronie organów (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 maja 2013 r., II FZ 163/13; z 31 marca 2016 r., II FSK 3530/15; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 17 czerwca 2015 r., I SA/Łd 565/15, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych,http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej: "CBOSA"). W rezultacie wspomniana decyzja nie może zostać uznana za akt wydane łub podjęty w postępowaniu prowadzonym w granicach tej samej sprawy co zaskarżone postanowienie. Domaganie się wstrzymania jej wykonania w takim przypadku jest zatem niedopuszczalne. 3. Skarżący 6 lutego 2023 r. wniósł zażalenie na wskazane wcześniej postanowienie wnosząc o jego uchylenie oraz wskazując, że czynności egzekucyjne zostały zaskarżone w prawidłowym czasie, a ich dalsze prowadzenie spowoduje, że dwie osoby o bardzo ciężkich schorzeniach wylądują pod mostem jako bezdomni. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zgodnie zaś z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek o wstrzymanie decyzji dotyczył aktu, który nie został podjęty lub wydany w postępowaniu prowadzonym w granicach tej samej sprawy co zaskarżone postanowienie i z tego względu nie mógł zostać wstrzymany. Jak wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie, użyty w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrot: "w granicach tej samej sprawy" należy interpretować na tle art. 3 § 2 p.p.s.a., który wskazuje na przedmiot sądowej kontroli, a także art. 134 i 135 tej ustawy, które regulują zakres sądowej kontroli. Ten ostatni przepis stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Można więc powiedzieć, że pojęcia "granice tej samej sprawy" i "granice sprawy, której dotyczy skarga" zakreślają zbliżone ramy prawne. Pojęcie to obejmuje sprawę w ujęciu materialnym, w związku z czym o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy będzie można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będzie sprawa wykazująca tożsamość podmiotową i przedmiotową (por. np. T. Woś (w:) Idem (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 433 i n., NSA w postanowienie NSA z 12 czerwca 2012 r., II FZ 441/12, CBOSA ). Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji wymiarowej Naczelnika US skarżący próbował objąć akt administracyjny, który znajduje się poza granicami niniejszej sprawy, rozumianej w sensie materialnym. Wszczęta skargą skarżącego sprawa sądowoadministracyjna dotyczy w zakresie przedmiotowym kwestii terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne i jest następstwem wydania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi postanowienia z 17 sierpnia 2022 r. utrzymującego decyzję o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. Sprawa administracyjna i będąca jej następstwem sprawa sądowoadministracyjna – rozumiane proceduralnie – są następstwem sprawy, w której Naczelnik US wydał decyzję wymiarową dotyczącą odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zaległości podatkowe spółki cywilnej w podatku od towarów i usług. Sprawy te – analizowane od strony materialnej – nie są jednak tożsame. O ich odrębności stanowi odmienność przedmiotowa: (1) w sprawie, w której Naczelnik US wydał swoją decyzję wymiarową zakres przedmiotowy obejmował kwestię odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki, (2) w sprawie, w której zapadło zaskarżone orzeczenie zakres przedmiotowy obejmuje kwestię uchybienia terminu do wniesienia skargi. Nie ulega wątpliwości, że wskazane sprawy są ze sobą w związku chronologicznym i podmiotowym, jednakże ze względu na wyżej podkreśloną odrębność zakresów przedmiotowych nie można uznać, że tworzą one tą samą sprawę w znaczeniu materialnym. Słusznie zatem sąd pierwszej instancji ocenił, że decyzja, o której wstrzymanie wniósł skarżący, nie mieści się w zbiorze aktów prawnych, które mogłyby być objęte w toku postępowania przed WSA w Łodzi wstrzymaniem wykonania. Odnosząc się zaś do argumentacji skarżącego dotyczącej zachowania przez niego terminu do złożenia skargi na czynności egzekucyjne, należy wskazać, że kwestia ta nie ma znaczenia dla wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, będzie ona natomiast przedmiotem analizy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w ramach postępowania głównego. Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.