III FZ 17/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 574/22 w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi J.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 1 czerwca 2022 r., nr 1001-IOM.4104.23.2022/U24/EJ w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 4 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 574/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi J.P. (dalej: "Skarżąca", "Strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 1 czerwca 2022 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych z tytułu dziedziczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że wiadome jest z urzędu, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 października 2022 r., sygn. akt I FSK 2545/21, przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów wyłaniające się na tle tejże sprawy zagadnienie budzące poważne wątpliwości, formułując pytanie: 1. Czy art. 15 zzr ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568, ze zm.) dotyczy również wstrzymania rozpoczęcia i zawieszenia biegu terminów przewidzianych przepisami prawa podatkowego? 2. W przypadku pozytywnej odpowiedzi dotyczącej zagadnienia pierwszego, czy art. 15 zzr ust. 1 wyżej wymienionej ustawy z dnia 2 marca 2020 r. powinien być interpretowany w ten sposób, że z uwagi na wynikający z art. 2 Konstytucji RP ochronny charakter wskazanych w nim terminów, wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenia biegu tych terminów może mieć miejsce jedynie na korzyść podatników?" Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie, z racji tego, że w niniejszej sprawie istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia będzie miała prawidłowa wykładnia wymienionych w skardze przepisów ustawy o COVID w zakresie uznania przepisów prawa podatkowego za przepisy prawa administracyjnego. Na powyższe postanowienie organ złożył zażalenie. Rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie: - art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzr ust. 1 ustawy o COVID w zw. z art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID poprzez błędną wykładnię art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a w rezultacie jego zastosowanie będące wynikiem błędnego przyjęcia, że rozstrzygnięcie skargi Skarżącej zależy od wyniku rozstrzygnięcia w sprawie I FSK 2545/21 przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie to nie stanowi zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.; - art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzr ust. 1 ustawy o COVID w zw. z w zw. z art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID poprzez błędne uznanie, że ww. przepisy mają zastosowanie w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy w stanie faktycznoprawnym niniejszej sprawy brak było podstaw do takiego uznania; - art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a., a to w związku z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzr ust. 1 ustawy o COVID w zw. z w zw. z art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID poprzez wadliwe uzasadnienie postanowienie, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z uwagi na prejudycjalność innego toczącego się postępowania. Zagadnienie wstępne występuje w sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Przez zagadnienie wstępne (kwestię prejudycjalną) należy więc rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości prawidłowej realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na jego wynik (por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FSK 845/05). Zawieszenie postępowania z przyczyn wymienionych w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu. Rzecz jasna, nie może być ono dowolne. Analizując celowość zawieszenia postępowania, sąd powinien wziąć pod uwagę wystąpienie w przyszłości przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem, jak i przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym, już toczącym się postępowaniu (por. Komentarz M. Niezgódki–Medek do art. 125 p.p.s.a., Lex Omega 39/2013). Należy mieć także na uwadze, że związek postępowań, o których mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. musi być realny, rzeczywisty, faktyczny i bezpośredni (wpływ pośredni nie jest przesłanką zawieszenia postępowania w trybie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a postępowanie w sprawie prejudykatu musi wyprzedzać w czasie postępowanie główne (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2018 r., sygn. akt II GZ 421/18). Tylko taki układ obu postępowań jest możliwy dla konstruowania prejudycjalności. Samo merytoryczne powiązanie rozpatrywanej sprawy z innymi nie oznacza, że wniosek o zawieszenie postępowania na ww. podstawie jest zasadny (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, K. Wojciechowska, komentarz do art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 4. wyd. zmienione i uzupełnione, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2017, str. 561 oraz powołane tam orzecznictwo). Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że zgodnie z art. 15 zzr ust. 1 ustawy o COVID-19, w brzmieniu od 31 marca 2020 r. do 15 maja 2020 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi opiera się na stwierdzeniu, że "przywrócenie terminu prawa materialnego jest dopuszczalne tylko wtedy, kiedy taką możliwość przewiduje przepis określający dany termin. Żaden przepis prawa, w tym ustawy o podatku od spadków i darowizn, nie przewiduje takiej możliwości dla terminu określonego w art. 4a ust. 1 u.p.s.d., co powoduje, że jest on terminem nieprzywracalanym". Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 października 2022 r., sygn. akt I FSK 2545/21, przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów wyłaniające się na tle tejże sprawy zagadnienie budzące poważne wątpliwości, które dotyczy charakteru terminów przewidzianych przepisami prawa podatkowego oraz wpływu zawieszenia biegu terminu i ich upływ. Trudno bowiem rozważać kwestie dotyczące przywrócenia terminu, któremu z uwagi na brzmienie art. 15 zzr ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.) skarżąca nie uchybiła. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.