III FZ 167/24

Dnia 22 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 4 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 48/24 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi C. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 5 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie.

UZASADNEINIE Zaskarżonym postanowieniem z 4 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 48/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący nie wykazał okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Z akt sprawy wynika, iż uchybienie terminu do wniesienia skargi było następstwem błędnego zaadresowania koperty ze skargą. W tej sytuacji wskazane przez skarżącego powody uchybienia terminowi do wniesienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 5 października 2023 r. nie dowodziły, iż jego działania związane ze sporządzeniem i złożeniem skargi cechowały się należytą starannością. Okoliczności podane przez Skarżącego nie są obiektywne, lecz uzależnione od działania strony, a więc subiektywne. Oceny tej nie zmieniają podane we wniosku trudności z pozostawieniem skargi w biurze podawczym SKO. Przywrócenie terminu jest niedopuszczalne, gdy stronie można przypisać jakikolwiek stopień zawinienia. Tym samym nawet lekkie niedbalstwo uniemożliwia uwzględnienie wniosku, co należy odnieść również do sytuacji, w jakiej znalazł się skarżący. Popełniony przez Skarżącego błąd, nazwany we wniosku "błędem nieistotnym dla sprawy", wynikał przede wszystkim z nieuważności i niedokładności, a więc był spowodowany okolicznościami w pełni zależnymi od Skarżącego. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 dalej jako: "p.p.s.a.") odmówił przywrócenia terminu. Skarżący wniósł zażalenie i zarzucił Sądowi naruszenie przez Sąd przepisów prawa procesowego i materialnego. Wskazując na powyższe, wnoszę o uchylenie zaskarżonego Postanowienia w całości i przywrócenia terminu na wniesienie skargi na postanowienie SKO w Toruniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 tej ustawy). Instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas, nie kwestionując faktu upływu terminu, strona uprawdopodabnia brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności. Z powołanego przepisu wynika ponadto, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie, co jest podstawowym warunkiem umożliwiającym rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu. Podkreślić też należy, że instytucję przywrócenia terminu uregulowaną w art. 86 i art. 87 powołanej ustawy stosuje się wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Brak winy w uchybieniu terminu w kontekście badania zasadności jego przywrócenia winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy, biorąc przy tym pod uwagę także uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. Powyższe wynika z faktu, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i winno być traktowane w sposób ścisły – może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy niedochowanie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności. Dopuszczenie się przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa wyłącza możliwość zastosowania art. 86 § 1 powołanej ustawy. Jak wynika z art. 87 § 2 powołanej ustawy, na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie istnienia braku winy nie daje pewności, lecz wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, w wyniku tego postępowania bądź do zastępczego środka dowodowego. Strona zobowiązana jest sprostać złagodzonemu reżimowi procedowania dowodowego, niemniej – co należy w tym miejscu wyraźnie zaznaczyć – ocena, czy w realiach konkretnej sprawy rzeczone uprawdopodobnienie braku winy w istocie nastąpiło, pozostawione jest ocenie sądu. Sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do jego przekonania przynajmniej o prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności mających wpływ na ocenę niezawinienia w uchybieniu terminu. Podstawą tej oceny powinien być obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Nie jest to więc ocena dowolna, a stanowiąca wypadkową okoliczności powoływanych w sprawie oraz dyrektyw oceny dowodów – dokonywanej przy uwzględnieniu zasad logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, przez pryzmat specyfiki uprawdopodobnienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, kontrolowane postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione zażalenie należy uznać za nieuzasadnione. Za trafną bowiem należy uznać ocenę dokonaną przez Sąd I instancji, że skarżący nie sprostał obowiązkowi uprawdopodobnienia przesłanki braku winy, o którym mowa w art. 87 § 2 powołanej ustawy. Nie można zgodzić się z twierdzeniami strony, jakoby okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu i powtórzone w zażaleniu, mogły być podstawą przywrócenia terminu. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Za prawidłową uznać należy ocenę wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, jakiej dokonał Sąd I instancji stwierdzając, że przedstawione przez stronę okoliczności nie mogą usprawiedliwić braku jej winy w uchybieniu terminu. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.