III FZ 154/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2026 r., sygn. akt I SA/Gl 408/25, w przedmiocie sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 15 listopada 2021 r., nr 2401-IEW2.4261.29.2021.9 UNP: 2401-21-224738, w przedmiocie ulgi płatniczej postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 12 stycznia 2026 r., sygn. akt I SA/Gl 408/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 15 listopada 2021 r., nr 2401-IEW2.4261.29.2021.9 UNP: 2401-21-224738, w przedmiocie ulgi płatniczej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wobec wydanego w trybie uproszczonym wyroku z 27 października 2025 r. wysłano na adres pełnomocnika Skarżącego odpis sentencji orzeczenia. Przesyłka pocztowa była awizowana dwukrotnie odpowiednio 30 października 2025 r. i 7 listopada 2025 r., a następnie wydana pełnomocnikowi 18 listopada 2025 r. Termin na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upływał Skarżącemu 20 listopada 2025 r. W piśmie z 25 listopada 2025 r., złożonym za pośrednictwem platformy ePUAP, Skarżący sformułował wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku bezpośrednio na adres ePUAP Strony. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że termin na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upłynął Skarżącemu 20 listopada 2025 r., pomimo że przesyłka została wydana jego pełnomocnikowi 18 listopada 2025 r. Skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego wniesioną przez niego skargę dopiero 25 listopada 2025 r., a zatem po upływie terminu. W konsekwencji wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku należało ocenić jako bezskuteczny. Skarżący zaskarżył powyższe postanowienie w całości, podnosząc, że czynności w toku postępowania (poza wniesieniem pełnomocnictwa) Strona dokonywała za pomocą doręczenia elektronicznego i tą samą drogą winna zostać doręczona korespondencja od strony WSA do strony i jej pełnomocnika, gdyż zgodnie z art. 74a § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) spełnił się samoistny warunek w postaci wskazanej w przepisie. Ponadto Skarżący wskazał, że korzysta z ePUAP, gdyż usługi Poczty Polskiej są mało rzetelne, na dowód czego przedłożył przykładową kopertę z adnotacjami placówki pocztowej. Gdyby awizacji dokonano, 30 października i 7 listopad 2025 r., 15 to listopada 2025 r. list zostałby zwrócony nadawcy, gdyż takie są procedury Poczty Polskiej. Skoro odebrano list 18 listopada 2025 r. i wówczas jeszcze znajdował się w urzędzie, nie mógł być awizowany jak wskazuje Sąd. Potwierdza to w ocenie Strony również zapis na kopercie, który brzmi: "awizowano dnia 30 października 2025 r., bez informacji o dokonaniu drugiej awizacji, która normalnie jest wskazywana na kopercie listu poleconego, gdyż drugiej awizacji po prostu nie było. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jako niezasadne podlega oddaleniu. W rozpoznawanej sprawie przesyłka pocztowa zawierająca odpis sentencji wyroku z 27 października 2025 r. była awizowana i przechowywana przez okres 14 dni w placówce pocztowej. Jednocześnie, co znajduje odzwierciedlenie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru i piśmie Poczty Polskiej z 8 grudnia 2025 r. (k. 377 akt sądowych), a także w systemie elektronicznym śledzenia przesyłek pocztowych, korespondencja sądowa wobec niemożności doręczenia jej adresatowi została 30 października 2025 r. po raz pierwszy awizowana. Przesyłka została umieszczona w placówce pocztowej, zaś pełnomocnik Skarżącego otrzymał tego dnia pierwsze zawiadomienie o możliwości jej odbioru z oddziału operatora. Powtórna awizacja miała miejsce 7 listopada 2025 r. Do końca 14-dniowego terminu wyznaczonego na odbiór korespondencja nie została odebrana. Pełnomocnik Skarżącego odebrał faktycznie przesyłkę 18 listopada 2025 r. W świetle powyższego należy uznać, że korespondencja sądowa zawierająca odpis sentencji wyroku została pełnomocnikowi Skarżącego skutecznie doręczona w trybie tzw. doręczenia zastępczego w dacie 13 listopada 2025 r., tj. z upływem ostatniego dnia 14-dniowego terminu liczonego od dnia pierwszej awizacji przesyłki. Skoro pierwsza awizacja miała miejsce 30 października 2025 r., od tej daty należy liczyć termin, w którym winno nastąpić odebranie przesyłki pocztowej. Powyższa ocena z kolei rzutowała na bieg ustawowego 7-dniowego terminu na dokonanie czynności procesowej złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, który Stronie upływał 20 listopada 2025 r. Skarżący rzeczone pismo nadał za pośrednictwem platformy ePUAP dopiero 25 listopada 2025 r., co uzasadniało zastosowanie sankcji odmowy sporządzenia uzasadnienia orzeczenia. Przepisy art. 73 § 1 i 4 p.p.s.a. wprowadzają fikcję prawną doręczenia, co oznacza, że na ich podstawie uznaje się przesyłkę za doręczoną, a skutek ten zachodzi z mocy samego prawa "z upływem ostatniego dnia okresu". W literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, że faktyczne odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Z akt sprawy nie wynika jednocześnie - wbrew twierdzeniom Skarżącego - jakoby ze strony doręczyciela pocztowego doszło do nieprawidłowości w toku doręczania korespondencji sądowej. Przesyłka była dwukrotnie awizowana, przy czym należy mieć na względzie, że po myśli art. 73 § 3 p.p.s.a., dokonując ponownej awizacji, nie dochodzi do kolejnego wyznaczenia 7-dniowego terminu, a terminu nie dłuższego "niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy". Kwestia ewentualnych uchybień w omawianym zakresie – terminów awizacji określanych przez doręczyciela – nie wynika ani z akt sprawy, ani dokumentów zaoferowanych przez Skarżącego celem wykazania okoliczności błędnego poinstruowania przez Pocztę Polską (brak wskazania chociażby kserokopii koperty skierowanej i odebranej do pełnomocnika z widniejącymi adnotacjami operatora pocztowego). Odnosząc się do kwestii poprawności skierowanej do pełnomocnika Strony przesyłki zawierającej odpis sentencji orzeczenia w formie tradycyjnej, tj. za pośrednictwem Poczty Polskiej, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że dopiero pismem z 25 listopada 2025 r. Skarżący w treści pisma stanowiącego wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku zawarł żądanie otrzymywania korespondencji bezpośrednio na swój adres ePUAP z pominięciem pełnomocnika, co jednocześnie zostało przezeń potwierdzone pismem z 29 stycznia 2026 r. Korespondencja wysłana przed tą datą, za pośrednictwem prawidłowo umocowanego pełnomocnika, na adres jego kancelarii wskazywany w komparycji pism procesowych, była wysyłana przez Sąd pierwszej instancji prawidłowo. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że przedmiotem kontroli instancyjnej wywołanej zażaleniem Skarżącego była na obecnym etapie procedowania wyłącznie prawidłowość wydanego w sprawie postanowienia Sądu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku. Poza zakresem badania tutejszego Sądu pozostaje na tę chwilę kwestia zawinienia w uchybieniu terminu oraz dopuszczalności jego przywrócenia. W zakresie sformułowanego w środku zaskarżenia wniosku ewentualnego o wyłączenie wskazanych sędziów tutejszego Sądu oraz sędziów delegowanych raczy się zauważyć, że za niedopuszczalne należy uznać abstrakcyjne formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego, w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Omawiana instytucja procesowa winna zapewniać obiektywizm sądu, nie może natomiast służyć do odsuwania od prowadzenia postępowania sędziów, których strona w sposób subiektywny uznaje za nieodpowiednich. Tożsama argumentacja odnosi się zarówno do wniosku w zakresie sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również delegowanych z wojewódzkich sądów administracyjnych do orzekania w tutejszym Sądzie. Skądinąd jednocześnie zwraca się uwagę, że sprawa obecnie poddana kontroli instancyjnej przydzielona została do referatu sędziego niewidniejącego na liście wskazanej przez Stronę. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.