III FZ 15/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Sławomir Presnarowicz po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Po/765/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 14 września 2023 r., nr SKO-4231/287/23 w przedmiocie podatku od nieruchomości i rolnego za rok 2023 postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 7 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Po 765/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "WSA") odmówił A. S. (dalej: "Skarżąca") wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 14 września 2023 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości i rolnego za rok 2023. Przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że nie znalazł podstaw dla udzielenia skarżącej ochrony tymczasowej. W ocenie WSA, Skarżąca nie wykazała, aby w sprawie ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 Ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 dalej: "p.p.s.a.") uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie uzasadniła wniosku, nie przedstawiła żadnych konkretnych okoliczności a wskazała jedynie, że wykonanie zaskarżonej decyzji i czynności może spowodować trudne do odwrócenia skutki. Pismem z 18 grudnia 2023 r., Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego zmianę. Skarżąca zarzuciła błędną ocenę stanu faktycznego sprawy poprzez uznanie, że czynności związane z wydaną decyzją mogą zostać naprawione na dalszym etapie postępowania sądowego, w sytuacji, gdy Skarżąca już obecnie ponosi konsekwencje wydanej decyzji, m. in. poprzez blokadę rachunków bankowych, czy ujawnienie danych o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w bazie Biura Informacji Kredytowej (dalej: "BIK"). Zamieszczenie tej informacji narusza dobra osobiste Skarżącej, która może zostać uznana za nierzetelnego płatnika, co wiąże się nieodwracalnymi skutkami w zakresie jej zdolności kredytowej. W ocenie Skarżącej oddalenie wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego w sposób jednoznaczny wynika, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, było błędne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. stanowi, że po przekazaniu skargi sądowi, sąd może, na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, za wyjątkiem wskazanym w tym przepisie. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek wnoszącego skargę wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w art. 61 § 1 p.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jakkolwiek celem wypełnienia dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a. wystarczające jest uprawdopodobnienie okoliczności stanowiących podstawę wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, wnioskodawca winien podjąć starania mające na celu owo uprawdopodobnienie. W rozpoznawanej sprawie – wbrew twierdzeniom autorki zażalenia – wniosek zawarty w skardze nie został poparty argumentami, które nawiązywałyby do treści przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. Okoliczności przywołane przez Skarżącą, nie uprawdopodobniają przede wszystkim twierdzenia o spełnieniu ustawowych przesłanek. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (zob. post. NSA z 3.10.2011 r., I FSK 1427/11; CBOSA). Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. post. NSA: z 10.5.2011 r., II FZ 106/11; z 9.9.2011 r., II FSK 1501/11; z 28.9.2011 r., I FZ 219/11; z 26.11.2007 r., II FZ 338/07; CBOSA). Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi zatem poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawić konkretne relacje między wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto wniosek powinien zostać poparty stosownymi dokumentami, potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA prawidłowo ustalił, że Skarżąca w żaden sposób nie uzasadniła wniosku, jak również nie przedstawiła żadnych konkretnych okoliczności uzasadniających konieczność uwzględnienia wniosku. Analiza materiału znajdującego się w aktach wskazuje, że Skarżąca do wniosku nie załączyła również jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałoby jaka jest jej aktualna sytuacja majątkowa i finansowa. W konsekwencji, zdaniem NSA, w niniejszej sprawie Skarżąca nie przedstawiła takich okoliczności, które mogłyby przemawiać za udzieleniem ochrony tymczasowej. Ponadto, na obecnym etapie postępowania obawa dotycząca wydania decyzji obarczonej jakimikolwiek błędami (czy to natury formalnej czy materialnej), ma charakter hipotetyczny i jako taka nie uzasadnia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w zażaleniu, to w ocenie NSA nie sposób się zgodzić, z zarzutem Skarżącej, wskazującej że samo wszczęcie procedery egzekucji zobowiązania pieniężnego przynosi dlań negatywne skutki zdrowotne, jak również przyczynia się do naruszenia jej dóbr osobistych z uwagi na zawarcie informacji o wszczęciu egzekucji w BIK. Wskazać należy, że powyższe okoliczności nie mogą stać na przeszkodzie wyegzekwowaniu należności pieniężnej, wynikającej z decyzji ostatecznej. Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Oczywiście, należy wziąć pod uwagę postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z 8 grudnia 2023 r. (k. 53), które na skutek złożonego przez Skarżącą zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne, zostało zawieszone do czasu rozstrzygnięcia przez wierzyciela przedmiotowego zarzutu. Powyższe postanowienie – wbrew temu co podnosi Skarżąca – nie skutkuje "wstrzymaniem" egzekucji, a jedynie ex lege prowadzi do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa. Jak wskazuje się w orzecznictwie, postępowanie egzekucyjne będzie kontynuowane, jeżeli wierzyciel po otrzymaniu zarzutu wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego lub z wnioskiem o podjęcie środków zabezpieczających na podstawie tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wydane postanowienie o zawieszeniu postępowania ma charakter deklaratoryjny, zaś skutki zawieszenia postępowania powstają z momentem zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w art. 35 § 1 u.p.e.a., tj. z momentem zgłoszenia zarzutów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1702/19, CBOSA). Skarżąca podnosi również kwestię związaną z utratą reputacji w związku z wpisaniem informacji do BIK-u. Wskazać jednak wypada, że ewentualna szkoda powstała z tytułu wykonania świadczenia publicznoprawnego ma charakter restytucyjny, ponieważ wiąże się ze świadczeniem pieniężnym, które ze swej natury jest świadczeniem odwracalnym. Po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, jeśli strona poniesie szkodę z powodu niezgodnego z prawem działania organu, ma roszczenie o jej naprawienie (por: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2018 r., sygn. akt I FZ 104/18, CBOSA). Oddalenie zażalenia, nie stoi na przeszkodzie do złożenia powtórnego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Strona, domagająca się zmiany lub uchylenia postanowienia, powinna jednak wykazać taką zmianę okoliczności, która czyni zasadnym jej żądanie. Warunkiem dokonania zmiany jest stwierdzenie zmiany okoliczności uzasadniających uprzednie rozstrzygnięcie, zaistnienie którejś z przesłanek uzasadniających wstrzymanie lub też jej odpadnięcie. Bez takiej zmiany okoliczności, tryb zmiany postanowienia nie może zostać zastosowany. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.