III FZ 142/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Woźniak po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 września 2024 r. sygn. akt I SA/Kr 892/23 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi L. W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 5 września 2023 r., nr SKO.Pod./4140/752/2023, nr SKO.Pod./4140/754/2023, nr SKO.Pod./4140/756/2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r. postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne"

Postanowieniem z 11 września 2024 r. sygn. akt I SA/Kr 892/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając wniosek L. W. (zwanego dalej: "Skarżącym") o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku z 19 grudnia 2023 r. – odmówił przywrócenia terminu. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 26 marca 2024 r. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę kasacyjną od wyroku tego sądu z 19 grudnia 2023 r. oddalającego skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 5 września 2023 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 3 kwietnia 2024 r., wezwano pełnomocnika Skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 203 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W dniu 12 kwietnia 2024 r. Skarżący uiścił wymaganą kwotę. W wykonaniu kolejnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 30 kwietnia 2024 r., wezwano pełnomocnika Skarżącego do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Powyższe zarządzenie zostało zaadresowane do pełnomocnika Skarżącego na adres podany w skardze kasacyjnej. Przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej była dwukrotnie awizowana, pierwsze awizo w dniu 7 maja 2024 r., drugie awizo w dniu 15 maja 2024 r., adresat nie podjął przesyłki z placówki pocztowej i powróciła ona do nadawcy. Datą skutecznego doręczenia zastępczego był dzień 21 maja 2024 r. Sąd pierwszej instancji przyjął zatem, że siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku fiskalnego skargi kasacyjnej upłynął w dniu 28 maja 2024 r., natomiast zarządzeniem sędziego z 11 czerwca 2024 r. ww. przesyłka została uznana za skutecznie doręczoną i dołączona do akt sprawy. Postanowieniem z 26 czerwca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę kasacyjną Skarżącego, bowiem nie wykonał on wezwania Sądu i nie uzupełnił wpisu od skargi kasacyjnej, tym samym uniemożliwiając nadanie jej dalszego biegu. Postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 31 lipca 2024 r. W dniu 7 sierpnia 2024 r. Skarżący złożył osobiście wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty od skargi kasacyjnej wraz z potwierdzeniem przelewu z 7 sierpnia 2024 r. na kwotę 450 zł. Jednocześnie we wniosku Skarżący złożył zażalenie na: "postanowienie z dnia 28.06.2024 r.", które zmodyfikował przy piśmie z 9 sierpnia 2024 r., prosząc o uwzględnienie omyłki pisarskiej, w którym zamiast daty postanowienia - 26 czerwca 2024 r., wpisał błędnie - 28 czerwca 2024 r. We wniosku o przywrócenie terminu Skarżący podał, że pierwszą kwotę uiścił 12 kwietnia 2024 r. i nie miał informacji od swojego pełnomocnika o zwrotkach w dniu 7 i 15 maja 2024 r. O postanowieniu z 28 czerwca 2024 r. dowiedział się 7 sierpnia 2024 r. o godzinie 22.00. We wniosku Skarżący poprosił o rozpatrzenie zażalenia z uwagi na to, że problem podatku od nieruchomości w najmie długoterminowym na cele mieszkaniowe jest bardzo istotny dla kilku milionów Polaków i byłoby wielce stosowne, aby NSA wraził swoje jednoznaczne stanowisko w tej sprawie. Skarżący podał, że poświęcił na tę sprawę wiele godzin pracy i zaniedbanie pełnomocnika jest dla niego wielce krzywdzące. W sytuacji, gdyby skarga kasacyjna została odrzucona i zażalenie nie zostało uwzględnione, wyłącznie z powodu nieuzupełnienia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, to faktycznie pozbawiłoby go to prawa do sądu. W ocenie Skarżącego, w sytuacji, gdy uiścił on wpis od skargi w odpowiedzi na pierwsze wezwanie do uiszczenia opłaty, zaś nie wiedząc i nie mając informacji o konieczności uzupełnienia wpisu, o czym dowiedział się dopiero z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, to pozbawiłoby go to prawa do kontroli kasacyjnej wyroku WSA i mogłoby być naruszeniem jego konstytucyjnego prawa do sądu, o jakim jest mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Podkreślił, że nie wiedział o konieczności uzupełnienia wpisu i nie zrobił tego, zaś uczynił to natychmiast po powzięciu informacji o obowiązku uzupełnienia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej do NSA. Odmawiając przywrócenia terminu WSA w Krakowie wskazał, że Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej z zachowaniem terminu do jego wniesienia oraz jednocześnie dokonał wymaganej czynności wraz z tym wnioskiem. Sąd pierwszej instancji uznał jednak, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności dotyczących niezawinionych przyczyn uchybienia terminu. Nie uprawdopodobniono też okoliczności, wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu, zarówno skarżący, jak i profesjonalny pełnomocnik Skarżącego nie dochowali należytej staranności w dbałości o swoje interesy. Podkreślono, że to na profesjonalnym pełnomocniku, spoczywa obowiązek należytej dbałości o interesy klienta, który udzielił mu pełnomocnictwa. Pełnomocnik powinien tak zorganizować pracę kancelarii, by ewentualne uchybienia nie odbiły się negatywnie na skarżącym, którego on reprezentuje. Ponadto zauważono, że wezwanie do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, jak i inne pisma w sprawie, zgodnie z udzielonym pełnomocnictwem zostały ekspediowane na adres kancelarii profesjonalnego pełnomocnika, co więcej, pisma te zostały skutecznie doręczone, o czym świadczą zwrotne potwierdzenia odbioru, a w przypadku przesyłek awizowanych, zostały one zgodnie z prawem, uznane za skutecznie doręczone. Pismem z 7 października 2024 r. (data nadania), sprecyzowanym pismem z 29 października 2024 r., Skarżący złożył zażalenie na postanowienie WSA w Krakowie z 11 września 2024 r. o odmowie przywrócenia terminu. W uzasadnieniu Skarżący podkreślił, że pełnomocnictwo dla r. pr. P. K. zostało zlecone na napisanie skargi kasacyjnej, a nie czynności reprezentowania przed WSA oraz NSA. W jego ocenie, nieznajomość tego faktu przez WSA w Krakowie powodowała, że korespondencja była kierowana do pełnomocnika. Fakt nieodebrania w dniach 7 i 24 kwietnia korespondencji przez pełnomocnika był podyktowany jego nagłym wyjazdem. Skarżący zaznaczył, że budzi wiele wątpliwości zachowanie jego pełnomocnika (np. okresy kiedy nie ma z nim kontaktu, dzwonienie w późnych godzinach do klienta, częste wyjazdy bez uzasadnienia). Podkreślił, że to jakiś czynnik nadzwyczajny powoduje okresową zdolność pełnomocnika do prowadzenia czynności prawnych przed Sądami i jest trudny w obecnej chwili do udowodnienia. W piśmie z 16 października 2024 r. Skarżący wskazał, że r. pr. P. K. posługuje się wizytówką i danymi z numerem telefonu, który jest przekierowywany do obcej kancelarii w W., a sprawa będzie musiała trafić do Izby Adwokackiej w K. lub innych urzędów celem weryfikacji. W piśmie z 20 stycznia 2025 r. Skarżący wystąpił z kolejną argumentacją dotyczącą braku kompetencji pełnomocnika, wskazującą na naruszenie przez niego zasad etyki i niewłaściwe działania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku strona powinna przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Jednym z warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie NSA z 29 maja 2019 r., sygn. akt I OZ 430/19). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć (por. wyrok NSA z 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I FSK 374/06). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, który dopuszczając się negatywnych zaniedbań oraz uchybień swoim działaniem działa bezpośrednio na szkodę mocodawcy. W przypadku występowania w procesie za pośrednictwem pełnomocnika, ryzyko negatywnych skutków zachowań pełnomocnika ponosi mocodawca (np. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z: 20 grudnia 2012 r., II FZ 993/12; 16 października 2012 r., II OZ 895/12; 17 maja 2012 r.). Wina pełnomocnika jest zatem zrównana w skutkach z zawinieniem przez samą stronę. To na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat, radca prawny czy doradca podatkowy, podlega większym wymaganiom ze strony sądu w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej, tym samym pozostając w obowiązku dokładania najwyższej możliwej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Przykładając powyższe uwagi do sytuacji, jaka miała miejsce w sprawie, stwierdzić należy, że profesjonalny pełnomocnik Skarżącego nie dochował wymaganej od niego staranności i dbałości o interesy procesowe swojego mocodawcy. W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że wbrew zarzutom Skarżącego korespondencja z WSA w Krakowie zasadnie była kierowana do pełnomocnika, albowiem wraz ze skargą kasacyjną przedłożono dokument pełnomocnictwa z 8 marca 2024 r. dla r. pr. P. K., podpisany przez Skarżącego, obejmujący swoim zakresem reprezentowanie Skarżącego w niniejszym sądowoadministracyjnym postępowaniu, w tym do działania w imieniu i na rzecz Skarżącego przed wszystkimi instancjami sądowymi. Udzielenie pełnomocnictwa rodzi ten skutek, że wszystkie pisma procesowe doręcza się od tej chwili ustanowionemu pełnomocnikowi (art. 67 § 5 p.p.s.a.). Doręczenie dokonane w takiej sytuacji pod adresem strony byłoby bezskuteczne procesowo. Natomiast okoliczności podnoszone we wniosku o przywrócenie terminu – nieprzekazywanie korespondencji Skarżącemu przez pełnomocnika, utrudniony kontakt z radcą prawnym, niewątpliwie świadczą o niedbałości pełnomocnika – profesjonalisty, ale działającego z wyboru skarżącego. Zawinione uchybienie terminu przez fachowego pełnomocnika obciąża samego skarżącego, który w takiej sytuacji nie może skutecznie umotywować wniosku o przywrócenie terminu wyłącznie z powodu niestaranności ustanowionego przez siebie pełnomocnika. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sytuacji, gdy pełnomocnik skarżącego nie dołożył należytej staranności w swoim działaniu, negatywne konsekwencje takiego działania pełnomocnika obciążają stronę, natomiast ewentualne okoliczności związane z realizacją stosunku wewnętrznego pełnomocnictwa, tj. relacje między mocodawcą i pełnomocnikiem, pozostają bez wpływu na bieg terminów procesowych. Nie można skutecznie powoływać się na brak winy w uchybieniu terminu, jeśli nie zaistniały przeszkody uniemożliwiające dokonanie czynności w sposób prawidłowy. Okoliczności podniesionych we wniosku, jak i zażaleniu nie można natomiast zaliczyć do tych, które warunkują przywrócenie terminu. Nie są to bowiem okoliczności obiektywne, lecz uzależnione od strony (w tym przypadku reprezentowanej przez pełnomocnika profesjonalnego, który nie dokonał czynności procesowej), a więc subiektywne. W konsekwencji powyższego należy też zwrócić uwagę, że NSA w swoim orzecznictwie wielokrotnie wskazywał (m.in. w postanowieniu z 10 czerwca 2011 r. o sygn. akt I OZ 408/11), że oczywista nierzetelność pełnomocnika może stanowić podstawę do dochodzenia powstałej z tego tytułu szkody na gruncie odpowiedzialności kontraktowej przez sądem cywilnym, ale nie spełnia kryterium braku winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Podsumowując Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że tylko wskazanie obiektywnych okoliczności i zdarzeń, występujących bez woli pełnomocnika, które mimo dołożenia należytej staranności udaremniły mu dokonanie czynności we właściwym czasie, mogą uzasadniać przywrócenie uchybionego terminu. Ponadto należałoby wykazać, że pełnomocnik nie mógł przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej mu dokonanie danej czynności w terminie. Takich okoliczności w niniejszej sprawie nie wskazano. Mając na uwadze powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi kasacyjnej, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.