III FZ 13/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dalkowska po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 567/23 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2023 r. nr SKO.OŚ/4170/129/2022 w przedmiocie opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

1.1. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 567/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę G. P. (dalej: "Skarżąca", "Strona") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2023 r. w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. 1.2. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 29 czerwca 2023 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi przez: podpisanie skargi, podanie nr PESEL oraz podanie wartości przedmiotu zaskarżenia – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W złożonej w wyznaczonym terminie odpowiedzi na wezwanie Skarżąca podała nr PESEL oraz przesłała podpisaną skargę. Odnośnie wartości przedmiotu zaskarżenia podała, że wartość ta wynosi całość wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, określonej decyzją Wójta Gminy J. z 10 lutego 2022 r., utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 25 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę uznając, że skarżąca wskazała kwoty podlegające sumowaniu tylko odnośnie okresu od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2021 r., podając co do pozostałego okresu, którego dotyczy zaskarżona decyzja, tj. od 1 stycznia 2022 r., że nie jest możliwe określenie wartości przedmiotu zaskarżenia. W związku z tym Sąd nie miał możliwości określenia tej wartości, a tym samym nie mógł ustalić wysokości wpisu od skargi, a to w konsekwencji doprowadziło do obowiązku zaniechania przez Sąd dalszego procedowania celem merytorycznego rozpoznania wniesionej skargi. 1.3. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia. 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Zażalenie jest zasadne. 2.2. Zgodnie z art. 216 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, stanowi ona wartość przedmiotu zaskarżenia. Gdy przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – jak wynika z treści art. 231 powołanej ustawy - pobiera się wpis stosunkowy. Według zaś art. 215 § 1 p.p.s.a., w każdym piśmie wszczynającym postępowanie sądowe w danej instancji należy podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty. Mimo że w świetle ostatniego z powołanych przepisów podanie wartości przedmiotu zaskarżenia jest obowiązkiem, ale i prawem strony, przewodniczący – stosownie do treści art. 218 p.p.s.a. - może dokonać sprawdzenia tej wartości, gdy informacja podana w piśmie będzie budziła wątpliwości co do jej rzetelności w świetle materiału wynikającego z akt sprawy. Należy przy tym podkreślić, że w sytuacji, gdy rzeczywista wartość przedmiotu zaskarżenia jest inna niż ta wskazana w skardze, zarządzenie przewodniczącego wydane w trybie art. 218 p.p.s.a., powinno być opatrzone stosownym uzasadnieniem zgodnie z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 i 167 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 24 października 2012 r., sygn. akt I FZ 293/12). 2.3. W przedmiotowej sprawie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 29 czerwca 2023 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi przez: podpisanie skargi, podanie nr PESEL oraz podanie wartości przedmiotu zaskarżenia – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w trybie podwójnego awizo 4 sierpnia 2023 r. W złożonej (za pośrednictwem ePUAP) w wyznaczonym terminie odpowiedzi na wezwanie Skarżąca podała nr PESEL oraz przesłała podpisaną skargę. Odnośnie wartości przedmiotu zaskarżenia podała, że wartość ta wynosi całość wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, określonej decyzją Wójta Gminy J. z 10 lutego 2022 r., utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 25 kwietnia 2023 r.: - od 1 stycznia 2017 r. do 31 października 2019 r. w wysokości 37,00 zł miesięcznie, tj. w łącznej kwocie 1258,00zł; - od 1 listopada 2019 r. do 30 listopada 2019 r. w wysokości 99,00 zł miesięcznie, tj. w łącznej kwocie 99,00 zł; - od 1 grudnia 2019 r. do 31 grudnia 2020 r. w wysokości 133,20 zł miesięcznie, tj. w łącznej kwocie 1731,60 zł; - od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. w wysokości 126,00 zł miesięcznie, tj. w łącznej kwocie 1512,00; -od 1 stycznia 2022 r. w wysokości 138,00 zł miesięcznie. Jednocześnie skarżąca poinformowała, że w przypadku ostatniej kwoty od 1 stycznia 2022 r. w wysokości 138,00 zł miesięcznie nie jest możliwe jej określenie, gdyż: nie zostało wskazane za jaki okres opłata ta ma być uiszczona. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę uznając, że skarżąca nie uzupełniła braku formalnego polegającego na wskazaniu wartości przedmiotu zaskarżenia. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, na podstawie informacji przekazanych przez skarżącą, Sąd nie miał możliwości określenia tej wartości. Nie zastosowano również art. 218 p.p.s.a., bowiem skarżąca nie wskazała wartości przedmiotu zaskarżenia, a przepis ten nie uprawnia Sądu do badania wartości przedmiotu zaskarżenia za stronę i nie może stanowić podstawy do przerzucenia na Sąd obowiązku, który z mocy art. 215 § 1 p.p.s.a. spoczywa na podmiocie wnoszącym do sądu pismo inicjujące postępowanie. 2.4. W zażaleniu na zaskarżone postanowienie skarżąca argumentowała, że Sąd nie wskazał w jaki sposób należy podać wartość przedmiotu zaskarżenia, w związku z tym zadzwoniła do wydziału informacji sądowej Wojewódzkiego Administracyjnego w Krakowie w dniu 11 sierpnia 2023 r., pytając w jaki sposób należało podać wartość przedmiotu zaskarżenia udzielono jej informacji, żeby podać wartość tak jak w decyzji. Skarżąca wskazała zatem, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi całość opłaty, określonej decyzją Wójta Gminy J. z dnia 10 lutego 2022 r. oraz przytoczyła kwoty wskazane w tejże decyzji. 2.5. Przy ocenie zarzutów zażalenia, zasadne jest powołanie postanowienia składu siedmiu sędziów NSA z dnia 21 stycznia 2008 r., I GSK 2039/06 (publik, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA"), zgodnie z którym: "niewskazanie w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, na wezwanie przewodniczącego wydziału sądu administracyjnego o uzupełnienie braku formalnego skargi w terminie określonym w art. 49 § 1 p.p.s.a., jest obwarowane rygorem odrzucenia skargi określonym w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Rygor ten dochodzi do skutku, jeżeli strona nie zastosowała się do tego wezwania. Należy jednak zaznaczyć, że określony w art. 215 § 1 p.p.s.a. wymóg wskazania przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia jest spełniony nie tylko przez wyraźne określenie kwoty tej wartości przy wnoszeniu skargi lub w odpowiedzi na wezwanie przewodniczącego do wskazania wartości, lecz także wówczas, gdy wartość ta wynika z treści skargi lub z treści odpowiedzi na powyższe wezwanie" (zob. także postanowienie NSA z 2 lipca 2008 r., I GSK 885/07, publik. CBOSA). Oznacza to, że ustalenie czy została podana wartość przedmiotu zaskarżenia wymaga każdorazowo oceny. Artykuł 215 § 1 p.p.s.a. nie reguluje, w którym miejscu pisma procesowego oraz w jaki sposób winna być wskazana wartość przedmiotu zaskarżenia. Niemniej jednak wymaga, żeby "w każdym piśmie wszczynającym postępowanie sądowe w danej instancji (...) podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty". Dodatkowo, skarga, jako pismo w postępowaniu sądowym, stanowi jedną całość, kolejność umieszczenia elementów skargi nie decyduje o zachowaniu przez nią wymogów formalnych (art. 57 § 1 p.p.s.a.). W świetle tych wniosków obowiązek wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia należy uznać za spełniony w sytuacji, gdy na podstawie dowolnej części skargi można ustalić tę kwotę. Wezwanie kierowane przez przewodniczącego wydziału do strony w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. może dotyczyć tylko takich braków, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu. Oznacza to, że w przypadku, gdy sąd pierwszej instancji dysponuje informacją o wartości przedmiotu zaskarżenia brak jest podstaw do przyjęcia, że niepodanie wartości przedmiotu zaskarżenia uniemożliwiało nadanie sprawie biegu. W takiej sytuacji nie zachodzą bowiem przesłanki do wystosowania wezwania, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a., a w konsekwencji do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy (por. postanowienia NSA: z 31 stycznia 2008 r., lI FSK 1723/07; z 18 marca 2016 r., II FZ 6/16; z 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II FZ 816/16; z 30 maja 2018 r., sygn. akt II FZ 226/18; opubl. w CBOSA). 2.6. Nie sposób zgodzić się z argumentacją Sądu pierwszej instancji jakoby nie można było zastosować art. 218 p.p.s.a., ponieważ skarżąca nie określiła wartości przedmiotu zaskarżenia. Zarówno w skardze i w piśmie uzupełniającym braki formalne skarżąca przytoczyła kwoty z decyzji. Również organ w odpowiedzi na skargę wskazał te same kwoty. Jak wcześniej już przytoczono, wymóg wskazania przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia jest spełniony nie tylko przez wyraźne określenie kwoty tej wartości przy wnoszeniu skargi lub w odpowiedzi na wezwanie przewodniczącego do wskazania wartości, lecz także wówczas, gdy wartość ta wynika z treści skargi lub z treści odpowiedzi na powyższe wezwanie. Jeżeli zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wskazane kwoty podlegające sumowaniu budziły uzasadnioną wątpliwość, Przewodniczący Wydziału powinien był zastosować przepis wynikający z art. 218 p.p.s.a. i zarządzić w tym celu dochodzenie, a nie odrzucić skargę. 2.7. Za uzasadniony w związku z powyższym należy uznać zarzut, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 215 § 1 i art. 216 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił, że skarżąca wnosząc do Sądu pierwszej instancji skargę, nie wskazała wartości przedmiotu zaskarżenia i również nie wskazała go w piśmie uzupełniającym braki formalne skargi. Wobec tego odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. było w świetle przywołanej argumentacji wadliwe. 2.8. Kierując się powyższymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.