III FZ 128/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu 8 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia O. sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Łd 702/24 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi O. sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 14 sierpnia 2024 r. nr 1001-IEW-1.4263.21.2024.10.U09.MN w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o rozłożenie na raty zaległości w podatku VAT za IV kwartał 2022 roku wraz z odsetkami za zwłokę postanawia 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) przywrócić termin do wniesienia skargi. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne"

1. Postanowieniem z 10 grudnia 2024 r., I SA/Łd 702/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi O. sp. z o.o. z siedziba w L. (dalej: "skarżąca", "strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 14 sierpnia 2024 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o rozłożenie na raty zaległości w podatku VAT za IV kwartał 2022 roku wraz z odsetkami za zwłokę. Jako podstawę orzeczenia wskazano art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a."). 2. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że pismem z 28 września 2024 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) strony wniósł skargę na wskazane wcześniej postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 14 sierpnia 2024 r., W treści skargi pełnomocnik zawarł również wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Jako przyczynę uniemożliwiającą złożenie środka odwoławczego w terminie wskazał chorobę (COVID 19), która to okoliczność została udokumentowana załączonymi do skargi dwoma zaświadczeniami lekarskimi ZUS ZLA wystawionymi 17 września 2024 r. oraz 22 września 2024 r. i wskazującymi okresy niezdolności do pracy odpowiednio od 17 września 2024 r. do 19 września 2024 r. i od 20 września 2024 r. do 25 września 2024 r. z zaleceniem, że chory powinien leżeć. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu sąd pierwszej instancji wskazał, że nie zasługuje on na uwzględnienie bowiem na pełnomocniku ciąży obowiązek takiego zorganizowania prowadzonej działalności zawodowej, aby jego niedyspozycja, spowodowana nawet zdarzeniami losowymi (np. chorobą), nie tamowała terminowego wykonywania czynności związanych z powierzonymi mu sprawami. Pełnomocnik powinien wykonywać swe obowiązki z uwzględnieniem należytej staranności, gdy tymczasem w analizowanej sprawie pełnomocnik nie wykazał, że takiej staranności w sprawie dopełnił. 3. Strona pismem z 31 grudnia 2024 r. wniosła zażalenie na wskazane wcześniej postanowienie sądu z 10 grudnia 2024 r. zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zrzucono naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu w okolicznościach sprawy i nie przywrócenie terminu. W zażaleniu wniesiono o zmianę postanowienia przez przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, a we wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zasadnicze znaczenie dla uznania zasadności wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że uchybienie terminowi nie nastąpiło z winy strony. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę we wniosku, lecz również całości okoliczności sprawy. Pełnomocnik skarżącej jako przyczynę uchybienia terminu wskazał chorobę, uniemożliwiającą sporządzenie skargi i jej wniesienie. Wbrew twierdzeniom sądu pierwszej instancji, pełnomocnik dostatecznie uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w terminowym wniesieniu skargi. Okoliczność ta została nie tylko uwiarygodniona, ale także wykazana zaświadczeniami lekarskimi, według których w okresie od 17 do 25 września 2024 r. pełnomocnik skarżącego był chory na COVID-19. Z zaświadczenia lekarskiego wynika, że w powyższym okresie pełnomocnik skarżącej powinien leżeć, a więc - z uwagi na stan zdrowia - nie powinien podejmować czynności zawodowych. Zgodzić się należy z sądem pierwszej instancji, że od profesjonalnego pełnomocnika można i należy oczekiwać zachowania podwyższonego miernika staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Pełnomocnik powinien tak zorganizować pracę, w tym urządzić sposób funkcjonowania własnej kancelarii, aby czynności podejmowane były terminowo, w szczególności te, których skuteczność uzależniona jest od zachowania ustawowego terminu. Doświadczenie wskazuje, że czasem z powodu nadzwyczajnych okoliczności, pomimo właściwej organizacji pracy, podjęcie w terminie czynności związanych z wypełnieniem udzielonego przez stronę pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy może okazać się utrudnione lub nawet czasowo wyłączone. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że jeżeli przyczyną uchybienia terminu była nagła choroba pełnomocnika uniemożliwiająca, w ocenie lekarza, wykonywanie obowiązków zawodowych poprzez stwierdzenie, że jest on niezdolny do pracy, to dokonanie przez sąd orzekający oceny odmiennej wymagałoby istnienia dowodu pochodzącego od osoby posiadającej wiedzę specjalną albo wykazanie fałszu dokumentu - co do treści lub formy wraz z konsekwencjami wykrycia czynu karnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2017 r., sygn. akt II OZ 1400/17, oraz z 17 września 2024 r. II OZ 527/24, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA). Z uwagi na fakt, iż w rozpoznawanej sprawie przyczyną uchybienia terminu była choroba pełnomocnika, która w ocenie lekarza wymagała leżenia, to uznać należy, że uniemożliwiła mu wykonywanie obowiązków zawodowych, nie tylko nadanie skargi, ale również jej sporządzenie. W konsekwencji uznać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny niezasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi a zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu. Wobec uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona zachodziły podstawy do zastosowania art. 188 p.p.s.a. i rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i orzeczenia na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wywołanego wniesionym zażaleniem stwierdzić należy, że nie może on zostać uwzględniony, bowiem brak jest podstawy prawnej do orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny o zwrocie takich kosztów między stronami w postępowaniu zażaleniowym, w szczególności podstawy takiej nie stanowią przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a.