III FSK 849/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku J. B. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora lzby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 9 października 2023 r. nr 1401-IEW1.4121.11.2023.WJ w sprawie ze skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt III SA/Wa 2755/23 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora lzby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 9 października 2023 r. nr 1401-IEW1.4121.11.2023.WJ w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić wniosek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 9 październik 2023 r. nr 1401-IEW1.4121.11.2023.WJ J. B. (dalej: skarżąca) złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 31 stycznia 2024 r. sygn. akt III SA/Wa 2755/23 sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zarządzeniem z 9 lutego 2024 r. wyznaczono termin rozprawy na 13 marca 2024 r. Pismem z 27 lutego 2024 r. skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z 13 marca 2024 r. sąd pierwszej instancji oddalił wniesioną skargę, następnie postanowieniem z 27 marca 2024 r. umorzył postępowanie zażaleniowe. W skardze kasacyjnej od wyroku sądu pierwszej instancji skarżąca ponownie sformułowała wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że głównym składnikiem jej majątku, który mógłby pozwolić na zaspokojenie wierzytelności względem organu jest nieruchomość położona w miejscowości [...] przy ul. [...]. Jest to dom, w którym skarżąca zamieszkuje wraz ze swoją rodziną - mężem B. B. oraz dwójką dzieci. Dzieci skarżącej pozostają na utrzymaniu rodziców. Jedno z nich 17-letni syn posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Poza wskazaną nieruchomością oraz przysługującym B. B. udziałami we własności nieruchomości gruntowych położnych w miejscowości K. i B., skarżąca nie posiada innego majątku, który mogłaby spieniężyć, aby uczynić zadość zaskarżonej decyzji. Dochody skarżącej oraz B. B. pochodzą z działalności spółki D. sp. z o.o., która utraciła swoją rentowność. Ponadto, skarżąca zobowiązana jest do uiszczania comiesięcznie rat kredytu. Łączna wysokość zadłużenia w związku z wydanymi w dniu 9 października 2023 r. decyzjami Dyrektora Krajowej Administracji Skarbowej w Warszawie wynosi znacznie ponad 1 milion złotych. Skarżąca wskazała, że obowiązek natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji z pewnością spowoduje skierowanie egzekucji do jedynego lokum, jakie posiada, a w którym obecnie zamieszkuje cała jej rodzina, co wywoła znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki - zarówno w zakresie stanu majątkowego, jak i sytuacji rodzinnej, socjalno-bytowej, zdrowotnej zarówno skarżącej, jak i członków jej rodziny. Skarżąca podkreśliła, że należy mieć na względzie w szczególności stan zdrowia syna skarżącej, u którego stwierdzono zespół Aspergera. Ponadto egzekucja należności w tak istotnej wysokości uniemożliwi pokrywanie bieżących, niezbędnych wydatków związanych z codziennym funkcjonowaniem, w szczególności utrzymaniem dzieci, które wciąż są w trakcie edukacji. Jako dowód wskazała orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego (w aktach sprawy). Podniosła również, że ww. wierzytelność Urzędu Skarbowego wobec skarżącej i jej małżonka opiewająca na ponad 1 milion złotych formalnie podzielona została na sześć decyzji, co skutkuje tym, że spór z US zawisł w sześciu postępowaniach przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pod następującymi sygnaturami: III SA/WA 2754/23, III SA/WA 2755/23, III SA/WA 2756/23, III SA/WA 2757/23, III SA/WA 2758/23, III SA/WA 2759/23. W każdym z wyżej wymienionych postępowań został złożony wniosek o wstrzymanie wykonalności decyzji. W postępowaniach o sygn. akt III SA/WA 2758/23 oraz III SA/WA 2759/23 sąd postanowieniem z 11 stycznia 2024 r. wstrzymał wykonalność zaskarżonych decyzji przyjmując w pełni prawidłowość uzasadnienia wniosku skarżącej i uznając jego zasadność. Jako dowód załączyła odpis postanowienia z 11 stycznia 2024 r. wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2758/23 wraz z uzasadnieniem i odpis postanowienia z 11 stycznia 2024 r. wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2759/23 wraz z uzasadnieniem. Powyższe doprowadziło do prawnej rozbieżności orzeczniczej na gruncie identycznego stanu faktycznego i prawnego - część decyzji podlega wstrzymaniu, a część nie. Skarżąca podnosi, że wszystkie decyzje na równi z ww. powinny podlegać wstrzymaniu, o co wnosi w pełni popierając swoje dotychczas wyrażone stanowisko z jednoczesnym odwołaniem się do treści uzasadnienia wymienionych postanowień w których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odniósł się z aprobatą do wniosku o wstrzymanie wykonalności opartego na przytoczonych podstawach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez prawodawcę nieostre pojęcia znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Jakkolwiek celem wykazania przesłanek zawartych w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. wystarczające jest uprawdopodobnienie okoliczności stanowiących podstawę wniosku, zainteresowany winien podjąć starania mające na celu owo uprawdopodobnienie. Kwestia stopnia konieczności uprawdopodobnienia racji w kontekście instytucji przewidzianej w komentowanym przepisie była wielokrotnie przedmiotem rozważań judykatury, w których podkreślano, że podstawą badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek, z opisanymi przesłankami oraz dokumentami pozwalającymi na ich uprawdopodobnienie. W rozpoznawanej sprawie skarżąca we wniosku wprawdzie wskazała na trudną sytuację materialną jej i jej rodziny, niemniej w sposób zbyt lakoniczny i nieskorelowany z jakimikolwiek dokumentami obrazującymi chociaż w ograniczonym zakresie sytuację finansową i majątkową strony. Jakkolwiek okoliczność ta, w powiązaniu z trudną sytuacją finansową, w określonym stanie faktycznym przy szczególnych okolicznościach sprawy, mogłaby stanowić podstawę zastosowania ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 p.p.s.a. (zestawienie wysokości zobowiązania z realnymi możliwościami płatniczymi podatnika oraz jego potencjalną sytuacją majątkową po spłacie zobowiązania), należy mieć na względzie, że nie zwalnia to wnioskodawcy z obowiązku jej wyczerpującego przytoczenia wraz z powołaniem się na stosowne dokumenty źródłowe takie jak np.: zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu za 2023 r., zaświadczenie o zatrudnieniu, informacje dot. wynagrodzenia/zatrudnienia małżonka, rachunki na poniesione koszty związane z codziennym funkcjonowaniem, wyciągi z kont bankowych itp.). Co do zasady każda decyzja podatkowa zobowiązująca do uiszczenia określonej należności pieniężnej pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określone skutki w sferze finansowej zobowiązanego do ich uregulowania, toteż należy uznać te skutki za oczywiste i zawsze prowadzące do ujemnych następstw prowadzących do zmniejszenia majątku zobowiązanego. Skarżąca oświadczyła, że podstawą do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest okoliczność, iż w innych sprawach (dot. B. B.) prowadzonych w oparciu o tę samą podstawę faktyczną i prawną sąd pierwszej instancji wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, dlatego zasadnym jest, aby w przedmiotowej sprawie zapadło identyczne postanowienie o wstrzymaniu decyzji. Takie uzasadnienie wniosku nie może skutkować zajęciem przez Naczelny Sąd Administracyjny analogicznego stanowiska w sprawie, gdyż jak wskazano dla wstrzymania wykonania decyzji istotne znaczenie ma uprawdopodobnienie wskazanych w nim okoliczności, tak aby sąd mógł zweryfikować czy wykonanie decyzji spowoduje uszczerbek w majątku skarżącej prowadząc do powstania szkody i to znacznej, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki. Takich danych skarżąca w niniejszej sprawie nie przedstawiła. Nie można też zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że skoro w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 2758/23 i III SA/Wa 2759/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie decyzji, to Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany jest do zajęcia podobnego stanowiska. Podkreślić należy, że sąd rozpoznaje wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji w konkretnej sprawie i nie jest związany orzeczeniami zapadłymi w innych, nawet analogicznych sprawach toczących się z udziałem skarżącej. Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 października 2007 r., sygn. akt I OZ 786/07. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.