III FSK 845/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku J. M. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 1470/21 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 1 września 2021 r., nr 2201-IEW-1.4120.51.2021/KB, 2201.IEW-1.4123.64.2021/KB w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne"

1. Wyrokiem z 5 kwietnia 2022 r., I SA/Gd 1470/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę J. M. (dalej: "strona", "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 1 września 2021 r. w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki. 2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący żądając jej rozpoznania na rozprawie. Pismem z 3 grudnia 2022 r. (5 grudnia 2022 r. - data nadania w placówce pocztowej), działając na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), strona wniosła o wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku. Jak wskazano w uzasadnieniu wniosku, na podstawie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 1 września 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. prowadzi postępowanie egzekucyjne i w ramach tego postępowania zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia nieruchomości - "stanowiącego dorobek całego [...] życia" skarżącego domu mieszkalnego przy ul. [...] w K. Organ egzekucyjny wyznaczył rzeczoznawcę majątkowego do oszacowania wartości zajętej nieruchomości i na dzień 29 grudnia 2022 r. zaplanowano oględziny tej nieruchomości. W ocenie skarżącego, wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest także uzasadniony wadliwością decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 1 września 2021 r. Do wniosku załączono kopię zawiadomienia strony o wyznaczonym terminie oględzin nieruchomości. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości lub części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.(...) Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Zgodnie natomiast z art. 61 § 5 p.p.s.a., postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji, sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym. Z powyższej regulacji wynika, że przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, stanowi odstępstwo od ogólnej reguły, wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., oraz że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zamknięty. Podstawową przesłanką zastosowania instytucji ochrony tymczasowej jest istniejące realnie niebezpieczeństwo zaistnienia takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego z uwagi na utratę przedmiotu świadczenia, który w skutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub poniesie on straty na życiu lub zdrowiu (por. postanowienia NSA: z 25 października 2005 r., I OZ 1074/05, niepubl.; z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nieodwracalny skutek, z kolei, to takie następstwo, konsekwencja, efekt, rezultat jakichś działań, których nie będzie można cofnąć lub których nie da się usunąć (vide: Popularny słownik języka polskiego pod red. B. Dunaja, Warszawa 2000, s. 365 i 644). Omawiana instytucja ma więc na celu ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem przez sąd administracyjny legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Analiza powołanych przez skarżącego we wniosku okoliczności daje podstawy do stwierdzenia, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a., umożliwiające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Dokonując oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd wziął pod uwagę przede wszystkim wskazane w decyzji organu kwoty zaległości podatkowych, za które odpowiada skarżący solidarnie ze spółką i drugim likwidatorem (z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2019 r. - 200 zł wraz z odsetkami za zwłokę - 15 zł, z tytułu podatku od towarów i usług za okres od marca do października 2020 r. - 3 664 204,17 zł wraz z odsetkami za zwłokę - 176 670 zł, z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego - 137 350,87 zł) oraz aktualny etap prowadzonego postępowania egzekucyjnego - podjęcie czynności zmierzających do zlicytowania stanowiącej własność skarżącego nieruchomości (dom rodzinny, w którym mieszka skarżący wraz z żoną i dziećmi). Wprawdzie egzekucja należności pieniężnych, co do zasady, nie stanowi skutku trudnego do odwrócenia, bowiem wyegzekwowane świadczenie podlega zwrotowi w razie uchylenia zaskarżonej decyzji (por. postanowienie NSA z 30 stycznia 2008 r., I OZ 28/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), niemniej jednak - z uwagi na podjęte w postępowaniu egzekucyjnym czynności (potwierdzone załączonym do wniosku dokumentem) - zgodzić należy się ze skarżącym, że licytacja domu rodzinnego może narazić stronę na niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.). W sytuacji bowiem uchylenia zaskarżonej decyzji stronie przysługiwać będzie roszczenie odszkodowawcze od Skarbu Państwa, a nie prawo odzyskania zlicytowanej nieruchomości (stanowiącej miejsce zamieszkania skarżącego i jego rodziny). Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że wstrzymanie wykonania decyzji jest jedynie środkiem ochrony tymczasowej. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd nie dokonuje oceny zasadności merytorycznej skargi, czy skargi kasacyjnej, a wyłącznie przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Z tych względów rozpatrując wniosek strony nie rozważano zarzutów dotyczących prawidłowości decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 1 września 2021 r. Wobec powyższego, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.