III FSK 834/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 21 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Op 319/18 w sprawie ze skargi Prezydenta Miasta R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 10 sierpnia 2018 r. nr 1601-IEE.711.269.2018 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu na rzecz Prezydenta Miasta R. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Op 319/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w sprawie ze skargi Prezydenta Miasta R. uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 10 sierpnia 2018 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 29 czerwca 2018 r. Od powyższego wyroku pełnomocnik organu administracji wniósł skargę kasacyjną zarzucając na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, których to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 i art. 59 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 z późn. zm. dalej u.p.e.a.), poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 59 § 1 pkt 7 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 polegającej na uznaniu, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu jego niedopuszczalności i stwierdzenie tym samym, że organ odwoławczy naruszył przepisy ustawy egzekucyjnej, co uzasadniało uznanie skargi wierzyciela za zasadną; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 i art. 59 § 1 pkt 7 poprzez jego niezastosowanie i uznanie przez Sąd I instancji, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego zapadło z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w sytuacji, gdy postanowienia te nie zawierały wad prawnych uzasadniających ich uchylenie, zatem skarga powinna być oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezydent Miasta R. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się niezasadna, dlatego została oddalona. Istota sporu w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy błędy w tytule wykonawczym polegające na wskazaniu przez wierzyciela nieprawidłowego numeru decyzji, z której wynika egzekwowana należność oraz błędnego okresu, którego dotyczy należność pieniężna, świadczą o niedopuszczalności egzekucji w rozumieniu przepisu art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. skutkującej koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu w sprawie doszło do naruszenia wymogów formalnych tytułu wykonawczego poprzez błędne określenie przez wierzyciela danych dotyczących należności pieniężnej, które mogło przełożyć się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania kwoty, która nie obciąża zobowiązanego. Natomiast w ocenie sądu pierwszej instancji przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają charakter formalny. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. Dlatego też błędy zawarte w tytule wykonawczym nie oznaczają niedopuszczalności egzekucji. W myśl art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości i rodzaju, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek Zgodnie zaś z treścią art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu. Na tle powyższego przepisu w piśmiennictwie (Pietrasz P., Komentarz do art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, źródło: LEX) wskazuje się, że o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej decydują dwa rodzaje przesłanek. Przesłanki o charakterze podmiotowym odnoszą się do zobowiązanego i do organu egzekucyjnego – dotyczą sytuacji gdy np. przepisy prawa wyłączają prowadzenie egzekucji administracyjnej w stosunku do podmiotów wskazanych w tytule wykonawczym, czy też egzekucja jest prowadzona przez podmiot niebędący organem egzekucyjnym. Drugi rodzaj przesłanek - przedmiotowe - odnosi się do przedmiotu i podstaw egzekucji. Egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, gdy jej przedmiotem jest świadczenie niepodlegające egzekucji administracyjnej (inne niż określone w art. 2, 3, 3a i 4 u.p.e.a.), np. podlegające egzekucji sądowej, o ile jego wykonanie nie zostało przekazane na drogę egzekucji administracyjnej. Niedopuszczalna jest także egzekucja skierowana w odniesieniu do przedmiotów i praw niepodlegających egzekucji z uwagi na zasadę poszanowania minimum egzystencji zobowiązanego (art. 8 u.p.e.a.), jeżeli mamy do czynienia z tzw. rolniczym wyłączeniem z egzekucji (art. 8a u.p.e.a.), z ochroną wynagrodzenia i świadczeń spełniających podobne funkcje (art. 9 u.p.e.a.), a także z ochroną świadczeń alimentacyjnych i innych świadczeń o charakterze rodzinnym oraz świadczeń z pomocy społecznej (art. 10 § 4 u.p.e.a.). Niedopuszczalna jest egzekucja obowiązku wynikającego z decyzji nieostatecznej, chyba że decyzji takiej nadano rygor natychmiastowej wykonalności albo jej natychmiastowa wykonalność wynika z przepisów prawa. Mając na uwadze powyższe stwierdzenia należy uznać, że słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, iż nie stanowią o niedopuszczalności egzekucji błędy formalne (w tym wypadku związane z podaniem nieprawidłowego nr decyzji i błędnego okresu, którego dotyczy należność pieniężna) zawarte w tytule wykonawczym, który dotyczy jednak istniejącej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji ustalającej wysokość egzekwowanego zobowiązania podatkowego. Z tego względu należy uznać, że przez środek niedopuszczalny, o którym jest mowa w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., należy rozumieć taki środek, który nie został wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a tej ustawy. Skoro jednak w toku postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnych, dokonano zajęcia wierzytelności zobowiązanego z rachunku bankowego, to należy stwierdzić, że zastosowano prawnie dopuszczalny środek egzekucyjny należności pieniężnych (art. 1a pkt 12 lit.a u.p.e.a). Innymi słowy, aby uznać, że zastosowanie środka egzekucyjnego na podstawie nieprawidłowego zawiadomienia o zajęciu nie jest równoznaczne z zastosowaniem niedopuszczalnego środka egzekucyjnego, o którym jest mowa w art. 7 § 3 u.p.e.a. w zw. z art. 57 § 1 pkt 7 tej ustawy. Zgodzić się również należy, że sąd pierwszej instancji prawidłowo także zauważył w zaskarżonym wyroku, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że ww. błędy w tytule wykonawczym nie naraziły zobowiązanego na wyegzekwowanie nienależnej kwoty. Ze znajdującej się w aktach decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego wynika, że kwota jaką zobowiązany winien uiścić z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2015 r. wynosi 69.978 zł - taka też kwota została podana w tytule wykonawczym. Co istotne zobowiązany był świadomy jakiego obowiązku dotyczy prowadzone postępowanie egzekucyjne, co wynika z jego pisma z dnia 24 października 2017 r., w którym wskazuje, że "(...) czynności egzekucyjne (...) zostały dokonane w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym podatku od nieruchomości za 2015 r. a ustalonym decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia 29.12.2016 r., nr [...]" Ponadto fakt, że w tytule wykonawczym [...], zwarte zostały błędy polegające na wskazaniu przez wierzyciela nieprawidłowego numeru decyzji, z której wynika egzekwowana należność oraz błędnego okresu, którego dotyczy należność pieniężna nie był okolicznością sporną w sprawie. Jednak wady te nie skutkują uznania za niedopuszczalną egzekucji i nie dają podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego (co skutkowało uwzględnieniem zarzutu naruszenia art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.). Z wskazanych wyżej względów należy za niezasadne uznać zarzuty naruszenia art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 tej ustawy. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 329) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Sąd postanowił na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. SNSA Krzysztof Winiarski SNSA Dominik Gajewski SNSA Bogusław Dauter