III FSK 63/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del) Mirella Łent, , po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 października 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 738/22 w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 29 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z 6 października 2022 r. (sygn. akt I SA/Gl 738/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 29 kwietnia 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy: Wobec skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie dwóch tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza Miasta U.obejmujących należności z tytułu IV raty za 2011 r. i I raty za 2012 r. łącznego zobowiązania pieniężnego. Zobowiązana wniosła zarzuty na prowadzenie postępowania egzekucyjnego, podnosząc zarzut przedawnienia egzekwowanego obowiązku i wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Burmistrza Miasta U. (wierzyciel) postanowieniem z 10 sierpnia 2020 r. uznał zarzuty wniesione przez zobowiązaną za nieuzasadnione. Postanowieniem z 18 grudnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela, organ egzekucyjny wydał postanowienie z 18 stycznia 2021 r. w sprawie zgłoszonych zarzutów, mocą którego uznał za niezasadny zarzut przedawnienia zaległości objętej przedmiotowymi tytułami wykonawczymi. Po rozpoznaniu zażalenia postanowieniem z 25 marca 2021 r. Dyrektor uchylił w całości postanowienie organu egzekucyjnego z 18 stycznia 2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi egzekucyjnemu. Postanowienie to zostało przez zobowiązaną zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który postanowieniem z 4 października 2021 r. sygn. akt I SA/GI 728/21 skargę odrzucił. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, postanowieniem z 19 kwietnia 2021 r. organ egzekucyjny uznał za niezasadny zarzut przedawnienia. Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor postanowieniem z 28 maja 2021 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie organu egzekucyjnego. Również na to rozstrzygnięcie zobowiązana wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z 8 października 2021 r. sygn. akt I SA/GI 930/21 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego. Ponadto także na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z 18 grudnia 2020 r. zobowiązana wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z 20 kwietnia 2021 roku sygn. akt I SA/GI 189/21 uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta U. z 10 sierpnia 2020 r. W związku z powyższym wierzyciel postanowieniem z 3 września 2021 r. uznał zarzut za nieuzasadniony, a w wyniku złożonego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej postanowieniem z 14 lutego 2022 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Z uwagi na powyższe, organ egzekucyjny postanowieniem z 30 marca 2022 r. uznał za nieuzasadniony zarzut w sprawie prowadzonego postępowania na podstawie tytułów wykonawczych Burmistrza Miasta U. z 7 maja 2020 r. Dyrektor utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie stwierdził, że jest ono prawidłowe. Ocenił, że tytuły wykonawcze Burmistrza Miasta U. z 7 maja 2020 r. zostały wystawione w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującą wówczas treścią art. 61 u.p.e.a. Wierzyciel poszukując majątku zobowiązanej ustalił, iż objęła ona funkcję prezesa zarządu spółki z. o.o. i posiada w tej spółce udziały. W związku z ujawnieniem innych źródeł dochodu, wierzyciel wystawił przedmiotowe tytuły wykonawcze, celem przeprowadzenia egzekucji z udziałów w spółce z o.o. Ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie wymagało przesłania upomnienia do skarżącej. Brak takiego obowiązku wynika z art. 61 u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia. W wyniku wniesionych przez zobowiązaną zarzutów na postępowanie egzekucyjne, organ egzekucyjny zwrócił się do Burmistrza Miasta U. o zajęcie stanowiska. Wierzyciel postanowieniem z 3 września 2021 r. uznał zarzut za nieuzasadniony, a w wyniku złożonego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej postanowieniem z 14 lutego 2022 r. utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ocenił skargę jako niezasadną. Sąd podkreślił, że stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Będąc związanym tym stanowiskiem, co wynika z treści art. 34 § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne prawidłowo – zdaniem Sądu - uznały, że w nie doszło do przedawnienia zobowiązania z uwagi na podjęte czynności egzekucyjne. Skargę kasacyjną na wskazany na wstępie wyrok wniosła zobowiązana zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania: 1) art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na zaniechaniu rozpoznania istoty sprawy w jej granicach i pominięciu zarzutu 4 skargi polegającego na naruszeniu art. 153 p.p.s.a. poprzez pominięcie przez organy stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zawartego w wyroku z 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 189/21 dotyczącego oceny możliwości wystawiania kolejnych tytułów wykonawczych, 2) art. 145 § 1pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez uznanie, że dopuszczalne jest wystawienie w tej samej sprawie kolejnego tytułu wykonawczego dotyczącego tego samego obowiązku, podczas gdy kierując się zasadą jednego tytułu wykonawczego dla prowadzenia postępowania wystawienie kolejnych tytułów jest możliwe tylko w przypadkach określonych ustawą, do których w tej sprawie bezspornie nie doszło, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie doprowadziło do uchylenia obu wydanych postanowień, 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 7 i art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 6 i art. 8 i w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. poprzez uznanie, że dopuszczalne jest wystawienie w tej samej sprawie kolejnego tytułu wykonawczego dotyczącego tego samego obowiązku, a to powoduje, że nie wystąpiła przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułów wykonawczych z 7 maja 2020 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie doprowadziło do uchylenia obu wydanych postanowień, 4) art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 33 § 1 pkt 1,4 i 6 u.p.e.a. poprzez wadliwe nieuwzględnienie zarzutów: przedawnienia, oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej na podstawie wadliwych tytułów wykonawczych. Mając na uwadze podniesione zarzuty strona skarżąca wniosła o 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i poprzedzającego go postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania, 2) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od strony skarżącej na swoją rzecz kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Brak było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Na początek przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183§ 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. – poza przypadkami nieważności postępowania sądowego, wskazanymi w art. 183§ 2 p.p.s.a., których nie stwierdzono, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, który wyznaczają zarzuty kasacyjne: sformułowane, przedstawione i uzasadnione zgodnie z wymogami i standardami prawnymi wynikającymi z art. 174 p.p.s.a. i art. 176 p.p.s.a. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera – określonych normatywnie poprzez wskazanie odpowiednich przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) – zarzutów kasacyjnych odnośnie do: upomnienia, wszczęcia postępowania egzekucyjnego, treści i wystawienia tytułu wykonawczego, dopuszczalności wszczęcia ponownej egzekucji (art. 61 u.p.e.a.), jak również przepisów międzyczasowych wskazujących na odpowiedniość stosowania zmieniających się ustawodawczo przepisów prawa (por. art. 13 ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm). W zarzutach skargi kasacyjnej nie wskazano również przepisów o przedawnieniu, na które w postępowaniu powoływała się strona skarżąca. W skardze kasacyjnej przywołano zarzut naruszenia art. 59§ 1 pkt 7 p.p.s.a., zgodnie z którym: postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku, gdy odrębne ustawy tak stanowią. Zarzut ten nie został uzasadniony, ponieważ ze skargi kasacyjnej nie wynika, jakie to – konkretnie – "odrębne ustawy" nakazywały w sprawie niniejszej umorzenie postępowania egzekucyjnego. Nie został również uzasadniony zarzut kasacyjny naruszenia art. 33 § 1 pkt 1, 4 i 6 u.p.e.a. Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie odnosi się – w sposób zindywidualizowany faktycznie i prawne – do każdej ze wskazanych w zarzucie jednostek redakcyjnych art.33§ 1, 4 i 6 u.p.e.a.; autor skargi kasacyjnej poprzestaje w tym zakresie na "ogólnikowym" przywołaniu w uzasadnieniu art. 33 u.p.e.a., chociaż regulacja ta obejmuje pięć paragrafów zawierających wiele punktów, każdy o różnej treści i znaczeniu. Reasumując, skarga kasacyjna nie obejmuje normatywnej treści ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, która dla merytorycznego i normatywnie umocowanego rozstrzygnięcia sprawy mogła mieć istotne znaczenie. Powyższych zaniechań wnoszącego skargę kasacyjną nie sanują "ogólne" zarzuty procesowe: art. 134§ 1 p.p.s.a., art. 141§ 4 p.p.s.a., art. 18 u.p.e.a., art. 6, art. 8 i art. 105§ 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, które wszak nie regulują ad meritum spornych zagadnień postępowania egzekucyjnego. W tym stanie sprawy, to jest na etapie postępowania kasacyjnego – stosowanie do treści zarzutów skargi kasacyjnej, nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. Ażeby móc w sposób uzasadniony prawnie rozważyć, czy Sąd pierwszej instancji merytorycznie zastosował się do określonych ocen prawnych poprzedniego wyroku, merytorycznym przedmiotem skargi kasacyjnej powinny być normy prawne regulujące instytucje, o których wypowiadały się w sprawie sądy administracyjne. Zaniechania kasacyjne odnośnie do zgodnego z prawem zaskarżenia adekwatnymi zarzutami normatywnego przedmiotu sporu czynią merytoryczną ocenę wykonania art. 153 p.p.s.a. nieuzasadnioną. Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Sędzia Mirella Łent sędzia Jacek Brolik sędzia Sławomir Presnarowicz