III FSK 6/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del) Mirella Łent, , po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 września 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 422/22 w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 14 lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z 7 września 2022 r. (sygn. akt I SA/Gl 422/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z 14 lutego 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy: Wobec skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie dwóch tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza Miasta U. obejmujących należności z tytułu IV raty za 2011 r. i I raty za 2012 r. w łącznym zobowiązaniu pieniężnym. Pismem z 3 lipca 2020 r. strona wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego powołując się na przedawnienie zobowiązania i wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. przekazał zarzuty wierzycielowi - Burmistrzowi w celu zajęcia stanowiska co do zasadności zarzutu. Postanowieniem z 10 sierpnia 2020 r. Burmistrz uznał podniesiony zarzut za nieuzasadniony. W uzasadnieniu wskazał, iż przedmiotowe zobowiązanie było już kilkukrotnie objęte postępowaniami egzekucyjnymi, w których skutecznie stosowano środki egzekucyjne, które doprowadziły do przerwania biegu terminu przedawnienia. Postanowieniem z 18 grudnia 2020r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy ww. postanowienie. Na ww. postanowienie pełnomocnik wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 189/21 uchylił postanowienia organów obu instancji. Rozpoznając sprawę ponownie postanowieniem z 3 września 2021 r. Burmistrz uznał podniesiony zarzut za nieuzasadniony. Po rozpoznaniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonym postanowieniem dokonało oceny zarzutów w świetle przepisów art. 33 i art. 61 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r., (mającym tu zastosowanie na mocy art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw). Organ wskazał w uzasadnieniu, że należności podatkowe objęte były postępowaniami egzekucyjnymi prowadzonymi w latach 2012-2019, w wyniku których były podejmowane środki egzekucyjne przerywające bieg terminu przedawnienia. Wobec braku uzyskania całości egzekwowanej kwoty, postępowania te w pozostałej części były umarzane z uwagi na bezskuteczność. Podstawą do wystawienia kolejnego tytułu wykonawczego z 14 sierpnia 2017 r. było ujawnienie, że skarżąca zaczęła pełnić funkcję prezesa zarządu spółki z o.o. i posiada w tej spółce udziały. Po rozpoznaniu skargi na ww. postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ocenił, że skarga jest niezasadna. Zdaniem Sądu organy podatkowe rozstrzygając sprawę organy wzięły pod uwagę treść art. 61 u.p.e.a. i oceniły, zgodnie z zaleceniami Sądu w sprawie I SA/Gl 189/21, prawidłowość jego zastosowania w toku prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z tym przepisem, w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 tej ustawy wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje – zdaniem Sądu - podstawy do przyjęcia za Kolegium, iż zobowiązania nie uległy przedawnieniu i dochodzony obowiązek podatkowy nie wygasł. Skargę kasacyjną na wskazany na wstępie wyrok wniosła zobowiązana zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania: 1) art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na zaniechaniu rozpoznania istoty sprawy w jej granicach i pominięciu zarzutu 4 skargi polegającego na naruszeniu art. 153 p.p.s.a. poprzez pominięcie przez organy stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zawartego w wyroku z 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 189/21 dotyczącego oceny możliwości wystawiania kolejnych tytułów wykonawczych, 2) art. 145 § 1pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez uznanie, że dopuszczalne jest wystawienie w tej samej sprawie kolejnego tytułu wykonawczego dotyczącego tego samego obowiązku, podczas gdy kierując się zasadą jednego tytułu wykonawczego dla prowadzenia postępowania wystawienie kolejnych tytułów jest możliwe tylko w przypadkach określonych ustawą, do których w tej sprawie bezspornie nie doszło, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie doprowadziło do uchylenia obu wydanych postanowień, 3) art. 145 § 1pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 7 i art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 6 i art. 8 i w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. poprzez uznanie, że dopuszczalne jest wystawienie w tej samej sprawie kolejnego tytułu wykonawczego dotyczącego tego samego obowiązku, a to powoduje, że nie wystąpiła przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułów wykonawczych z 7 maja 2020 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie doprowadziło do uchylenia obu wydanych postanowień, 4) art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie kontroli działalności organu l i lI instancji, co skutkowało oddaleniem skargi. Mając na uwadze podniesione zarzuty strona skarżąca wniosła o 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i poprzedzającego go postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania, 2) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Brak było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Na początek przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183§ 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. – poza przypadkami nieważności postępowania sądowego, wskazanymi w art. 183§ 2 p.p.s.a., których nie stwierdzono, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, który wyznaczają zarzuty kasacyjne: sformułowane, przedstawione i uzasadnione zgodnie z wymogami i standardami prawnymi wynikającymi z art. 174 p.p.s.a. i art. 176 p.p.s.a. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera – określonych normatywnie poprzez wskazanie odpowiednich przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) – zarzutów kasacyjnych odnośnie do: upomnienia, wszczęcia postępowania egzekucyjnego, wystawienia tytułu wykonawczego, dopuszczalności wszczęcia ponownej egzekucji (art. 61 u.p.e.a.), jak również przepisów międzyczasowych wskazujących na odpowiedniość stosowania zmieniających się ustawodawczo przepisów prawa (por. art. 13 ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji praz niektórych innych ustaw – Dz. U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm. W zarzutach skargi kasacyjnej nie wskazano również przepisów o przedawnieniu, na które w postępowaniu powoływała się strona skarżąca. W skardze kasacyjnej przywołano zarzut naruszenia art. 59§ 1 pkt 7 p.p.s.a., zgodnie z którym: postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku, gdy odrębne ustawy tak stanowią. Zarzut ten nie został uzasadniony, ponieważ ze skargi kasacyjnej nie wynika, jakie to – konkretnie – "odrębne ustawy" nakazywały w sprawie niniejszej umorzenie postępowania egzekucyjnego. Reasumując, skarga kasacyjna nie obejmuje normatywnej treści ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, która dla merytorycznego i normatywnie umocowanego rozstrzygnięcia sprawy mogła mieć istotne znaczenie. Powyższych zaniechań wnoszącego skargę kasacyjną nie sanują "ogólne" zarzuty procesowe: art. 134§ 1 p.p.s.a., art. 141§ 4 p.p.s.a., art. 18 u.p.e.a., art. 6, art. 8 i art. 105§ 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, które wszak nie regulują ad meritum spornych zagadnień postępowania egzekucyjnego. W tym stanie sprawy, to jest na etapie postępowania kasacyjnego – stosowanie do treści zarzutów skargi kasacyjnej, nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. Ażeby móc w sposób uzasadniony prawnie rozważyć, czy Sąd pierwszej instancji merytorycznie zastosował się do określonych ocen prawnych poprzedniego wyroku, merytorycznym przedmiotem skargi kasacyjnej powinny być normy prawne regulujące instytucje, o których wypowiadały się w sprawie sądy administracyjne. Zaniechania kasacyjne odnośnie do zgodnego z prawem zaskarżenia adekwatnymi zarzutami normatywnego przedmiotu sporu czynią merytoryczną ocenę wykonania art. 153 p.p.s.a. nieuzasadnioną. Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił. Sędzia Mirella Łent sędzia Jacek Brolik sędzia Sławomir Presnarowicz