III FSK 482/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku R. K. o zawieszenie postępowania kasacyjnego w sprawie ze skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 338/21 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 26 lutego 2021 r., nr 2801-IEW.4123.14.2020 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia odmówić zawieszenia postępowania kasacyjnego.

1. Wyrokiem z 5.01.2022 r. o sygn. I SA/Ol 338/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę R. K. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 26.02.2021 r., wydaną w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. 2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata. 3. Skarżący w dniu 5.03.2024 r. działając na podstawie art. 125 §1 pkt 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniósł o zawieszenie postępowania kasacyjnego z uwagi na zaistnienie zagadnienia wstępnego wskutek skierowania do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przez WSA we Wrocławiu pytań prejudycjalnych odnoszących się do kwestii odpowiedzialności członka zarządu jako osoby trzeciej za zobowiązania spółki. W ocenie skarżącego wniosek o zawieszenie postępowania kasacyjnego jest zasadny z uwagi na postanowienie WSA we Wrocławiu z 31.01.2024 r. o sygn. I SA/Wr 966/22, którymi Sąd ten zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w kwestii prawnej podobnej do występującej w niniejszym postępowaniu. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma zająć się kwestią zgodności przepisów krajowych z Dyrektywą 2006/112/WE Rady z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE z 11.12.2006 r. Nr L 347, s. 1), Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE z 14.12.2007 r. Nr C 303) oraz Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, po. 864/30) w zakresie m.in. nierównego traktowania członków zarządu osób prawnych, w ten sposób, że członek zarządu osoby prawnej posiadającej więcej niż jednego wierzyciela, może uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki przez złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, natomiast członek zarządu osoby prawnej posiadającej wyłącznie jednego wierzyciela, nie ma możliwości skutecznego złożenia takiego wniosku, co w efekcie pozbawia go możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług osoby prawnej oraz prawa do skutecznego złożenia środka zaskarżenia. Zdaniem skarżącego wskazany wyżej zakres pytań prejudycjalnych pokrywa się zatem z przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Wniosek o zawieszenie postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podnoszone przez skarżącego okoliczności nie uzasadniają zawieszenia postępowania w sprawie. Przywołane we wniosku postanowienie WSA we Wrocławiu z 25.01.2024 r. o sygn. I SA/Wr 4/23 nie dotyczy podnoszonej we wniosku kwestii, lecz postulowanego obligatoryjnego udziału osoby trzeciej w postepowaniu wymiarowym, z którego zaległość podatkowa jest przenoszona na osobę trzecią. Po pierwsze, żadna z okoliczności podniesionych we wniosku, których dotyczy pytanie prejudycjalne, zawarte w postanowieniu WSA we Wrocławiu z 31.01.2024 r. o sygn. I SA/Wr 966/22, nie stanowi przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego (art. 124 p.p.s.a.) Po drugie, żadna z nich nie stanowi bezpośredniej przeszkody do rozpoznania tej sprawy. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że aby móc zastosować art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., między daną sprawą sądowoadministracyjną a innym postępowaniem musi istnieć związek tego rodzaju, że wynik już toczącego się postępowania będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. Rozstrzygnięcie w tej drugiej sprawie tylko wtedy będzie upoważniało do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, która ma być zawieszona. Związek między postępowaniami, o których mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., powinien być realny, rzeczywisty, faktyczny i bezpośredni (zob. postanowienie NSA z 19.03.2024 r., III FSK 4812/21). Należy też podkreślić, że art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznaje sądowi administracyjnemu uprawnienie do fakultatywnego wstrzymania toku postępowania sądowoadministracyjnego, z uwagi na wystąpienie opisanych w tym przepisie okoliczności. Przez użycie zwrotu "sąd może", prawodawca pozostawił do oceny sądu, czy w okolicznościach faktycznych danej sprawy uzasadnione jest zawieszenie postępowania sądowego, czy też nie. W tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że wstrzymywanie biegu postępowania sądowego jest nieuzasadnione. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 7 p.p.s.a., sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Postępowanie sądowodowoadministracyjne w tej sprawie, uwzględniając postępowanie przed Sądem pierwszej instancji, trwa już blisko trzy lata (skarga z 2.04.2021 r.). Dalsze oczekiwanie na rozpoznanie tej sprawy, nie tylko godziłoby we wspomnianą zasadę szybkości postępowania, ale utrzymywałoby w tym zakresie stan niepewności. Należy też zauważyć, że w zależności od odpowiedzi udzielonej przez TSUE na postawione pytania prejudycjalne, strony będą mogły żądać powrotu do sprawy w trybie nadzwyczajnym (art. 272 § 2a p.p.s.a. i art. 240 § 1 pkt 11 o.p.). 4.2. Z uwagi na powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 p.p.s.a. odmówił zawieszenia postępowania kasacyjnego. Sędzia NSA Stanisław Bogucki