III FSK 4529/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 6 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. R. i P. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 649/20 w sprawie ze skargi M. R. i P. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 13 października 2020 r., nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej na rzecz M. R. i P. R. kwotę 250 (słownie: dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrokiem z 14.04.2021 r. o sygn. I SA/Lu 649/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę M. R.(dalej: skarżąca) w sprawie ze skargi M.R. i P. R. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z 13.10.2020 r., nr [...], wydaną wobec skarżących w przedmiocie ulgi płatniczej. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Lublinie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli skarżący (reprezentowani przez pełnomocnika - adwokata), którzy zaskarżyli ten wyrok w całości. Sformułowali również wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Na podstawie art. 174 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji zarzucono: a) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 133 § 1 w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. przez oparcie się przez Sąd na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony przez organy podatkowe w sposób pełny, tj. z naruszeniem art. 187 1 w zw. z art. 191 ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej: o.p.), co w efekcie doprowadziło do oddalenia skargi zamiast uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, w sytuacji gdy organ podatkowy dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, ocena ta nie była wszechstronna i wnikliwa, przez co bezpodstawnie przyjęto, że przedstawione przez skarżących argumenty stanowią niewystarczającą przesłankę do zastosowania ulg w spłacie, brak jest okoliczności nadzwyczajnych i wyjątkowych stanowiących przesłankę do umorzenia zaległości podatkowej; b) naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 o.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie oraz błędną wykładnię i uznanie za organem podatkowym, że nie zaistniała sytuacja mająca wpływ na zdolność płatniczą podatników, w sytuacji gdy spełnione zostały przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej, na co wskazuje zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, sytuacja podatnika uległa pogorszeniu ze względu na obecną sytuację epidemiologiczną i nadal jest prowadzony przez skarżących remont zakupionej nieruchomości w związku z czym w sprawie występuje ważny interes podatnika i interes publiczny, a na podstawie tożsamego stanu faktycznego skarżącym udzielono uprzednio ulgi w spłacie, polegającej na umorzeniu zaległości w pierwszej racie podatku od nieruchomości za 2020 r. na mocy decyzji z 21.07.2020 r. Burmistrza Miasta L.; c) naruszenie art. 67b § 1 pkt 2 o.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie, niezawarcie oceny zaistnienia po stronie skarżących przesłanek co do przyznania mu pomocy de minimis, co doprowadziło w konsekwencji do oddalenia skargi skarżących, w sytuacji gdy skarżący wnioskowali o przyznanie pomocy de minimis. 2.2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej nie skorzystało z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3.1. W niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji zostały skierowane do obojga skarżących. Oboje skarżący wnieśli również skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Rozpoznając skargę skarżących, WSA w Lublinie rozpoznał jedynie skargę w części dotyczącej skarżącej, co potwierdza sentencja zaskarżonego wyroku, pominął natomiast skargę w części dotyczącej skarżącego. Skarga w części dotyczącej skarżącego pozostała zatem nierozpoznana, jego zarzuty nie zostały zbadane pod kątem zasadności i nie sanuje tego fakt, że skarżący wniósł za pośrednictwem pełnomocnika skargę kasacyjną od tego wyroku wydanego w sprawie. Postępowanie przez sądem pierwszej instancji nie może skutkować pominięciem środka zaskarżenia złożonego przez jedną ze stron (w konkretnym przypadku skargi do WSA w Lublinie w części dotyczącej skarżącego), stan taki Naczelny Sąd Administracyjny kwalifikuje jako pozbawienie strony wnoszącej środek zaskarżenia możliwości obrony jej praw w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Według tej regulacji prawnej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nieważność postępowania zachodzi natomiast między innymi w przypadku, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. 3.2. Mając na uwadze podane okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku stosownie do art. 203 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. O odstąpieniu od zasądzenia od SKO w Białej Podlaskiej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w pozostałej części dotyczącej kosztów zastępstwa procesowego postanowiono w oparciu o art. 207 § 2 p.p.s.a., mając na uwadze, że uwzględnienie skargi kasacyjnej jest uzasadnione błędami w przeprowadzeniu postępowania przez Sąd I instancji, wobec czego skarga kasacyjna nie podlegała merytorycznemu rozpoznaniu. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był art. 182 § 2 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów (art. 182 § 3 p.p.s.a.). Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. sędzia Paweł Dąbek sędzia Stanisław Bogucki sędzia Dominik Gajewski