III FSK 4460/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Dalkowska, po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1900/20 w sprawie ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 28 lipca 2020 r. nr 1401-IEE2.711.1.119.2020.4.JCH w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z 11 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1900/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. spółka z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor" lub "Organ") z 28 lipca 2020 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Skarżąca reprezentowana przez doradcę podatkowego, na podstawie art. 173 § 1, art. 174, art. 176 i art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie w całości, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a, poprzez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi pomimo, iż w toku prowadzonego postępowania Dyrektor naruszył przepisy postępowania w postaci: - art 33 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."). w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 9, 77, 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a.") w związku z art 18 u.p.e.a., jak również art 2 Konstytucji RP, poprzez prowadzenie egzekucji w zakresie zaległości w sytuacji nieistnienia albo braku wymagalności obowiązku, - art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że świadczenie nienależne podlega egzekucji, - art 7 i 77 k.p.a. poprzez przyjęcie zasady prawdy formalnej, tj. ustalenia stanu sprawy zgodnie ze stanem wynikającym z akt sprawy, wbrew zasadzie prawdy materialnej nakazującej ustalenie stanu rzeczywistego, - art 33 § 1 pkt 8 w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez zastosowanie uciążliwego dla podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą środka egzekucyjnego, które to działanie wpływa negatywnie na możliwość prowadzenia codziennej działalności i może skutkować pozbawieniem Spółki płynności finansowej, - art 15 § 1 u.p.e.a., poprzez prowadzenie egzekucji pomimo braku doręczenia upomnienia, które musi poprzedzać wszczęcie egzekucji co w konsekwencji istotnie wpłynęło na niekorzystne dla Skarżącej rozstrzygnięcie sprawy. W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W zakreślonym ustawowo terminie Organ nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej, wydanym 22 grudnia 2023 r. na podstawie art. 15zzs[4] ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.), sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne. O powyższym strony zostały zawiadomione przy jednoczesnym pouczeniu co do możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej albo żądania jej oddalenia w odrębnym piśmie procesowym. Zawiadomienie to Skarżąca otrzymał 10 stycznia 2024 r., natomiast Dyrektor 4 stycznia 2024 r. Przed wyznaczonym terminem posiedzenia niejawnego (20 lutego 2024 r.) strony nie zgłosiły sprzeciwu co do trybu jej rozpatrzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że przedmiotem kontroli legalności Sądu I instancji poddane było postanowienie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia prawa wierzytelności z rachunku bankowego. Tymczasem zarówno w postępowaniu egzekucyjnym, sądowoadministracyjnym przed sądem pierwszej instancji, jak i w skardze kasacyjnej pełnomocnik Skarżącej podnosi argumentację dotyczącą nieistnienia egzekwowanego obowiązku i braku jego wymagalności, nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego oraz braku doręczenia upomnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zarzuty z art. 33 i skarga na czynności egzekucyjne z art. 54 u.p.e.a. to dwa odrębne środki zaskarżenia wnoszone w różnym terminie i rozpoznawane z zastosowaniem innych przesłanek. Powyższe środki zaskarżenia są niekonkurencyjne co ma zapobiegać powielaniu środka zaskarżenia i komplikacjom wynikającym z uruchomienia różnych trybów ochrony interesu jednostkowego w tej samej co do przedmiotu sprawie (por. wyrok NSA z 23 lutego 2023 r., sygn. akt III FSK 2986/21 i cyt. tam orzecznictwo). Należy nadmienić, iż w orzecznictwie, a także literaturze przyjmuje się, że rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem dopuszczalność wniesienia tylko jednego środka prawnego, a nie dwóch środków konkurencyjnych wobec siebie. Ponadto skarga na czynności egzekucyjne ma charakter środka komplementarnego wobec innych środków prawnych. Zatem przysługiwanie konkretnemu uczestnikowi czynności egzekucyjnej prawa do wniesienia zarówno zażalenia, jak i innego środka zaskarżenia tej czynności wyłącza dopuszczalność wniesienia skargi na czynności egzekucyjne (wyrok NSA z 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13 i cytowany tam P.M. Przybysz: Administracyjne środki prawne w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, LEX 2012). W postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a., ocenie podlegać mogły wyłącznie kwestie formalnoprawne, dotyczące prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego w związku z dokonywaniem czynności egzekucyjnej, której skarga dotyczy, w tym przypadku czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. W postępowaniu tym nie orzeka się o podniesionych przez stronę kwestiach, w tym co do istnienia egzekwowanego obowiązku. W konsekwencji należało przyjąć, że Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu kasacyjnym nie jest władny odnieść się do tych zarzutów, które nie dotyczą kontrolowanej sprawy administracyjnej, w której wniesiono skargę, tj. do zarzutu naruszenia art. 33 § u.p.e.a. regulującego prawo strony do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Co istotne strona skarżąca nie sformułowała w skardze kasacyjnej zarzutu dotyczącego istoty postępowania, a mianowicie przepisów dotyczących skargi na czynność egzekucyjną. Za chybione należy również uznać zarzucenie naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego skoro kwestią sporną nie są ustalenia dotyczące stanu faktycznego sprawy, lecz zakresu, w którym możliwa jest weryfikacja środka prawnego Skarżącej. Mając powyższe na uwadze skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. |Sędzia NSA |Sędzia NSA |Sędzia NSA | |Anna Dalkowska |Bogusław Dauter |Paweł Borszowski (spr.) |