III FSK 3918/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska, , po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 844/20 w sprawie ze skargi W. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 13 lipca 2020 r. nr 2201-IEE.711.2.228.2020.DW w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrok sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 19 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 844/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę W. Z. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 13 lipca 2020 r., nr 2201-IEE-711.2.228.2020.DW w przedmiocie odmowy wszczęcia postepowania. Wyrok, podobnie jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia, jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniósł skarżący. Działający w jego imieniu pełnomocnik, na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zaskarżył wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: 1. Art. 58 § 1 ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.) poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że skarżący ponosi winę w niedochowaniu terminu, podczas gdy pierwszą wiadomość o odebraniu przez jego matkę przesyłki do niego kierowanej nie pod adres zamieszkania, otrzymał on już po upływie terminu do złożenia zarzutów, a brak odebrania pisma przez jego matkę w trybie art. 43 k.p.a. zapewne spowodowałby fikcję doręczenia przesyłki w trybie art. 44 k.p.a. i również negatywne konsekwencje dla skarżącego, 2. Art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, które doprowadziło sąd do wniosku, że skarżącemu nie przysługuje uprawnienie do przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów, a w ocenie organu zostało ono złożone po upływie terminu 7 dni określonego w przepisie art. 58 § 2 k.p.a., 3. Art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7 i art. 7a k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, którego doprowadziło sąd a uprzednio organ do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, ponieważ uprzednio organ uchylał postanowienie organu pierwszej instancji, a aktualnie całkowicie pominięta została ta okoliczność, 4. Art. 61a § 1 w zw. z art. 61 i art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, które doprowadziło organ do wniosku, że w niniejszej sprawie zasadna jest odmowa wszczęcia postępowania w związku z tym, że skarżącemu nie przysługuje uprawnienie do przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów, ponieważ w ocenie organu zostało ono złożone po upływie terminu 7 dni określonego w przepisie art. 58 § 2 k.p.a., 5. Art. 61a § 1 w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. oraz w zw. z art. 6, art. 7 i art. 7a k.p.a poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, które doprowadziło organ do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, ponieważ uprzednio organ uchylał postanowienia organu pierwszej instancji, a aktualnie całkowicie pomija tą okoliczność stwierdzając, że działanie organu było prawidłowe, 6. Art. 43 k.p.a. w zw. z art. 26 § 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1427, dalej: u.p.e.a.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie prawidłowości doręczenia skarżącemu tytułu wykonawczego, przy czym tytuł ten został odebrany przez matkę skarżącego w miejscu nie będącym miejscem zamieszkania skarżącego i przekazany już po upływie terminu do wniesienia zarzutów, 7. naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i nie uchylenie zaskarżonego skargą administracyjną postanowienia, w sytuacji gdy zostało ono wydane z rażącym naruszeniem przepisów postępowania. W związku z powyższym autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz postanowienia wydanego przez organ i przywrócenie terminu do złożenia zarzutów od tytułu wykonawczego Wójta Gminy C. złożonych już w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W każdym wypadku wniósł o: 1. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych, 2. przyznanie prawa pomocy skarżącemu w częściowym zakresie tj. w zakresie zwolnienia go w całości od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, ponieważ nie jest on w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Pismem z 19 kwietnia 2021 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o 1. uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia wydanego przez organ i przywrócenie terminu do złożenia zarzutów od tytułu wykonawczego wydanego przez Wójta Gminy C. złożonych już w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazami sprawy do ponownego rozpoznania, 2. rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarządzeniem z 16 listopada 2023 r. w trybie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione oraz jednocześnie pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. W zaskarżonym wyroku sąd pierwszej instancji dokonał kontroli postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym ze względu na uchybienie terminu do ich wniesienia. W sprawie ustalono, że odpis tytułu wykonawczego został doręczony skarżącemu w dniu 14 stycznia 2020 r. Przesyłkę skierowaną na adres: [...] odebrała w dniu 14 stycznia 2020 r. w trybie określonym w art. 43 k.p.a. dorosły domownik – M. Z. (matka strony) podpisując się własnoręcznie i podejmując się oddania pisma adresatowi. Pismem z 29 kwietnia 2020 r. (nadanym w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w dniu 30 kwietnia 2020 r.) skarżący wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z 26 maja 2020 r. organ egzekucyjny, na podstawie art. 61a k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 43 k.p.a. w związku z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. Zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. W przepisie tym uregulowano sposób doręczenia pism określany jako doręczenie zastępcze. Doręczenie zastępcze wywołuje takie skutki jak doręczenie adresatowi do rąk własnych. Przyjęcie pisma przez dorosłego domownika i potwierdzenie doręczenia na piśmie swoim podpisem ze wskazaniem daty doręczenia przesądza o doręczeniu pisma adresatowi (por. wyrok NSA z 17 października 2017 r., II OSK 2673/16). Okoliczność, że osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem, nie oddała pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia. Określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata, i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz, że pismo to zostało mu doręczone (por. wyrok NSA z 14 marca 2007 r., II GSK 315/06). Do skutecznego doręczenia pisma wystarczy, aby na podpisywanym przez domownika potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Datą doręczenia pisma adresatowi jest dzień odebrania pisma przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę domu. W sprawie spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma określone w art. 43 k.p.a. – w związku z nieobecnością adresata w mieszkaniu, pismo zostało odebrane za pokwitowaniem przez dorosłego domownika, który podjął się oddania pisma adresatowi. Na ocenę skuteczności doręczenia nie rzutuje wskazywana w skardze kasacyjnej kwestia przekazania skarżącemu przez jego matkę informacji o odebraniu korespondencji dopiero w kwietniu 2020 r. Odnośnie prawidłowości ustalenia miejsca zamieszkania skarżącego, sąd pierwszej instancji zasadnie podzielił stanowisko organu, że z danych identyfikacyjnych i adresowych zawartych w bazie SeRCe bezspornie wynika, że adresem rejestracyjnym i korespondencyjnym skarżącego było [...]. Skarżący nie zgłaszał żadnej zmiany adresu zamieszkania. Ww. adres został podany przez skarżącego również w pełnomocnictwie z 11 marca 2019 r., jak i w potwierdzeniu uiszczenia w dniu 3 lipca 2020 r. opłaty skarbowej z tytułu udzielonego pełnomocnictwa. Wskazany w skardze kasacyjnej sposób doręczenia określony w art. 44 k.p.a. znajduje zastosowanie dopiero w razie niemożności doręczenia pisma na podstawie art. 42 i 43. W związku doręczeniem zastępczym pisma dorosłemu domownikowi w oparciu o art. 43 k.p.a. w sprawie skorzystano z ww. trybu doręczenia. Z kolei stosownie do art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W kontrolowanej sprawie organ egzekucyjny w dniu 14 stycznia 2020 r. doręczył stronie zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S.A. w W. wraz z odpisem tytułu wykonawczego. W dniu 14 stycznia 2020 r. nastąpiło zatem wszczęcie egzekucji administracyjnej. Za niezasadne należy uznać też zarzuty naruszenia art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Przepisy te regulują instytucję przywrócenia terminu, której zastosowanie nie było rozstrzygane w niniejszej sprawie. Organ egzekucyjny odniósł do wniosku skarżącego z 2 lipca 2020 r. o przywrócenie niedotrzymanego terminu w odrębnym postanowieniu z 16 lipca 2020 r. Nie było także podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 61a § 1 w zw. z art. 61 k.p.a. Według art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (tj. żądanie strony dotyczące wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten dotyczy odmowy wszczęcia postępowania w pierwszej instancji i odnosi się do postępowań wszczynanych na wniosek. Odmowa wszczęcia postępowania następuje m.in. wtedy, gdy postępowanie nie może być wszczęte z "innych uzasadnionych przyczyn". Do tych okoliczności można w szczególności zaliczyć przyczyny o charakterze przedmiotowym, w tym wniesienie żądania wszczęcia postępowania po upływie terminu ustanowionego prawem materialnym dla składania wniosków inicjujących postępowanie administracyjne. Rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zostało wydane przez organ egzekucyjny w oparciu o prawidłową podstawę prawną. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wniesiono do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. w dniu 30 kwietnia 2020 r., zaś siedmiodniowy termin na wniesieniu zarzutów (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) upłynął w dniu 21 stycznia 2020 r. Skarżący uchybił zatem terminowi do złożenia zarzutów, co spowodowało bezskuteczność dokonanej czynności. W konsekwencji organ egzekucyjny nie był uprawniony do ich merytorycznego rozpatrzenia. Prawidłowo natomiast, w oparciu o art. 61a k.p.a., odmówiono wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd pierwszej instancji stwierdził również, że organ administracji publicznej wydał zaskarżone postanowienie zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i w sprawie nie doszło do naruszenia art. 6, art. 7 i art. 7a k.p.a. Jako uzasadnienie zarzutu dotyczącego naruszenia tych przepisów w skardze kasacyjnej wskazano, że: "uprzednio organ II instancji uchylał postanowienia organu I instancji, a aktualnie całkowicie pominięta została ta okoliczność". Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił, jakie postanowienia organu I instancji zostały uchylone i jakie znaczenie dla rozpoznawanej sprawy ma ta okoliczność. Uniemożliwia to odniesienie się do zarzutu naruszenia art. 6, art. 7 i art. 7a k.p.a przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). sędzia del. WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska sędzia NSA Jan Rudowski sędzia NSA Jacek Pruszyński[pic]