III FSK 3573/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, , po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 2630/19 w sprawie ze skargi S. T. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za okres od stycznia 2012 r. do lutego 2015 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. T. na rzecz Ministra Rodziny i Polityki Społecznej kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 11 września 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 2630/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. T., zwanego dalej "Skarżącym", na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 16 września 2019 r. w przedmiocie zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za okres od stycznia 2012 r. do lutego 2015 r. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Skarżący działając za pośrednictwem pełnomocnika – adwokata - w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając Sądowi pierwszej instancji na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., w zw. z art. 208 § 1 ustawy z dnia 2 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.), zwana dalej "O.p.", poprzez uznanie, iż postępowanie było bezprzedmiotowe, co doprowadziło do oddalenia skargi, podczas gdy bezsprzecznie istnieje przedmiot postępowania, którym jest nadpłata, co sąd był zobowiązany ocenić, rozpoznając legalność decyzji administracyjnych oraz konieczne było uwzględnienie skargi oraz uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Na podstawie tak postawionych zarzutów Skarżący, zrzekając się przeprowadzenia rozprawy, wniósł o uwzględnienie skargi oraz uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Ministra Rodziny i Polityki Społecznej – radca prawny – wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która oparta została na jednej z podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., tj. na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że w podstawach skargi kasacyjnej wskazano naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., w zw. z art. 208 § 1 O.p. Regulacja art. 145 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. ma charakter przepisu wynikowego, a zatem stanowi jedynie prawną podstawę orzeczenia odpowiednio uchylającego decyzję lub oddalającego skargę. Z punktu widzenia istoty sprawy należy wskazać sposób rozumienia art. 208 § 1 O.p., gdyż w podstawach skargi kasacyjnej Skarżący wskazuje tę regulację, kwestionując jednocześnie przyjęcie bezprzedmiotowości postępowania. Zgodnie z mającym zastosowanie w niniejszej sprawie – stosownie do art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 426 ze zm.,) – art. 208 § 1 O.p. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W odróżnieniu od rozwiązania normatywnego przewidzianego w art. 208 § 2 O.p., gdzie określono fakultatywne umorzenie postępowania podatkowego, w zacytowanym przepisie ustawodawca wprowadza obligatoryjność decyzji o umorzeniu postępowania. W przypadku zatem zaistnienia przesłanki wyrażonej tym unormowaniem organ podatkowy ma obowiązek wydać decyzję o umorzeniu danego postępowania. Przesłanka zastosowania tej konstrukcji prawnej opiera się z jednej strony na szerokim zakresowo sformułowaniu dotyczącym stwierdzenia, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, z drugiej zaś strony prawodawca jako przykład wskazuje przedawnienie zobowiązania podatkowego. Posłużenie się stosunkowo szerokim zakresem przesłanki do wydania tej decyzji oznacza, że nie ma znaczenia jaka była przyczyna, czy też przyczyny bezprzedmiotowości danego postępowania. Istotne jest bowiem stwierdzenie tej bezprzedmiotowości w odniesieniu do konkretnego postępowania. Dla zastosowania obligatoryjnego wydania decyzji o umorzeniu postępowania podatkowego konieczne staje się bowiem wskazanie przyczyny bezprzedmiotowości oraz samej bezprzedmiotowości postępowania podatkowego. W doktrynie pojęcie bezprzedmiotowości postępowania ,,(...) należy odnieść do elementów materialnego stosunku prawnego, o którym należy orzec w decyzji kończącej postępowanie(...)’’ – J. Borkowski/ aktualizacja B. Adamiak. (w) B. Adamiak, J. Borkowski, R,. Mastalski, Z. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2016r., Wrocław 2016 r., s. 1058. Odnosząc te uwagi ogólne do niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że bezsporne jest, że sprawa, której przedmiotem jest stwierdzenie lub odmowa stwierdzenia nadpłaty z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od stycznia 2012 r. do lutego 2015 r. była już przedmiotem rozstrzygnięcia, tj. decyzji ostatecznej z dnia 14 grudnia 2017 r., która nie została wyeliminowana z obrotu prawnego przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego należy uznać, że kwestie dotyczące elementów materialnego stosunku prawnego zostały rozstrzygnięte w decyzji z dnia 14 grudnia 2017 r. Stąd też prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, oceniając czynności organów prowadzących postępowanie, że rozpoznanie kolejnego wniosku w tym przedmiocie, a zatem w identycznym stanie faktycznym i prawnym, co już rozstrzygnięty wskazaną decyzją oznacza, że postepowanie to jest bezprzedmiotowe. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie zatem przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że rozstrzygnięcie tożsamej sprawy należy kwalifikować jako okoliczność, że przedmiotowa sprawa przestała istnieć, a zatem organ nie miał podstaw do jej powtórnego merytorycznego rozpatrzenia. Z uwagi na zaistnienie stanu bezprzedmiotowości postępowania organ miał obowiązek umorzyć postepowanie, czym wypełnił wymóg statuowany art. 208 § 1 O.p. Nie można zatem w tym przypadku rozpatrywać naruszenia tej regulacji. W konsekwencji, zaistnienie bezprzedmiotowości postępowania rzutuje bezpośrednio na całokształt czynności realizowanych przez organy, a następnie ocenionych przez Sąd pierwszej instancji. Nie można zatem także dopatrywać się zarzutu naruszenia art. 133 p.p.s.a. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., po uprzednim rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a Paweł Dąbek Paweł Borszowski (spr.) Jolanta Sokołowska ----------------------- III FSK 3573/21 III FSK 3573/21 4 3