III FSK 353/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, Protokolant Adam Olczyk, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 3607/17 w sprawie ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz O. S.A. z siedzibą w Warszawie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 22 maja 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, III SA/Wa 3607/17, na skutek skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 11 sierpnia 2017 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych, uchylił zaskarżone postanowienie. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku organ zarzucił: I. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 dalej: u.p.e.a.) poprzez uznanie, iż organy egzekucyjne mogą weryfikować stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w zakresie wymagalności dochodzonej kwoty w sytuacji gdy z art. 34 § 1 u.p.e.a. wprost wynika iż w zakresie zarzutów podniesionych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące; 2. naruszenie art. 135 p.p.s.a. poprzez zobowiązanie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej do ponownego merytorycznego rozpatrzenia zażalenia skarżącej z 28 czerwca 2017r. w zakresie nieistniejącego obowiązku dot. odsetek których wielkość została zawyżona w sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostaje prawomocne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, którym organy egzekucyjne są związane; 3. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. przez wewnętrzne sprzeczności w uzasadnieniu, a nadto udzielenie wytycznych dla organu co do dalszego postępowania, których nie da się pogodzić z ustalonym stanem faktycznym sprawy, a obowiązek związania się z nimi przez organ, doprowadzi do naruszenia prawa. Wskazanie bowiem, że organ ma ponownie rozpatrzyć zażalenie skarżącej z 28 czerwca 2017r. w zakresie nieistniejącego obowiązku dot. zawyżonych odsetek w sytuacji gdy zgodnie z art. 29 u.p.e.a. nie jest władny do badania merytorycznego zasadności dochodzonej kwoty jak również pozostawanie w obrocie prawnym postanowienia wierzyciela w tym zakresie, powoduje iż organy egzekucyjne wykraczałyby poza swoją kognicję. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca spółka wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Odnośnie do pierwszego z postawionych zarzutów. Zgodzić się należy ze stroną skarżącą, że w stanie prawnym obowiązującym w sprawie niniejszej, organ egzekucyjny jest związany na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów, o jakich mowa w art. 33 § 1 pkt 1 - 5 i 7 u.p.e.a. Sąd administracyjny jest jednak zobowiązany w sprawie ze skargi na postanowienie w przedmiocie zarzutów zobowiązanego zbadać legalność stanowiska wierzyciela, jako wydanego w granicach tej samej sprawy. Innymi słowy przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu odwoławczego nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego. W sprawie rozpoznawanej przed NSA, wierzyciel w swoim stanowisku podkreślił, że w okresie zawieszenia postępowania podatkowego zgodnie z art. 54 § 1 pkt 4 o.p. nie nalicza się odsetek za zwłokę, konstatując, że "Zatem za ww. okres odsetki od zaległości podatkowej zostaną podatnikowi zwrócone". Innymi słowy wierzyciel uznał w tym zakresie racje zobowiązanego. Mimo tego stanowiska wierzyciela, potwierdzającego, że odsetki zostały naliczone niewłaściwie - skoro mają one być zwrócone - organy właściwe w sprawie egzekucji i rozpatrzenia złożonych wobec niej zarzutów uznały złożone zarzuty za nieuzasadnione. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skoro przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uprawniają zobowiązanego do wniesienia zarzutów dotyczących nieistnienia obowiązku, braku jego wymagalności lub niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6 u.p.e.a.) i zobowiązują organ egzekucyjny do rozpoznania tych zarzutów (art. 34 § 1 u.p.e.a.), to nie znajduje podstaw prawnych stanowisko, że ani wierzyciel, ani organ egzekucyjny nie jest władny tych zarzutów rozpoznać, zwłaszcza, jeżeli sam wierzyciel w swoim postanowieniu przyznaje tym zarzutom rację (zob. także wyrok NSA z 10 marca 2020 r., II FSK 832/18). Oczywiście nie można odmówić zasadności twierdzeniom strony skarżącej, że skuteczną kontrolę legalności postanowienia wierzyciela gwarantuje w tym względzie art. 135 p.p.s.a., który stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Tym samym sąd, rozpoznając skargę na postanowienie organu egzekucyjnego, musi dokonać samodzielnej oceny zgłoszonych przez skarżącego zarzutów i zbadać prawidłowość stanowiska wierzyciela. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak w niniejszej sprawie reakcji sądu na dostrzeżone uchybienia przez sąd pierwszej instancji z uwzględnieniem treści art. 135 p.p.s.a. nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oczywistym jest, że zastosowanie art. 135 p.p.s.a. przez sąd pierwszej instancji musiało i tak skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia, bo taka jest istota instytucji stosowania przewidzianych ustawą środków w granicach sprawy. Tym niemniej w sprawie niniejszej wierzyciel uznając racje zobowiązanego w określonym zakresie, związał tym organ egzekucyjny i zobowiązał do stosownej reakcji procesowej. To, że stanowisko swoje wierzyciel zawarł w uzasadnieniu postanowienia, a nie w jego sentencji nie ma większego znaczenie albowiem istotę zawartego w postanowieniu rozstrzygnięcia należy odczytywać łącznie z uzasadnieniem, które jest jego integralną częścią. W konsekwencji sąd pierwszej instancji zauważając to uchybienie nie miał obowiązku uchylania postanowienia wierzyciela, a tylko wskazał na to uchybienie w sposób wiążący organowi egzekucyjnemu w trybie art. 145 § 4 in fine w zw. z art. 153 p.p.s.a. Co oczywiste nie naruszając tych przepisów, których naruszenie zarzuca strona skarżąca. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia NSA Paweł Borszowski sędzia del. WSA Bogusław Woźniak