III FSK 3181/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, , po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. K. i J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Po 10/20 w sprawie ze skargi D. K. i J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia 15 listopada 2019 r., nr SKO-PF-4130/247-248/2019 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2013 r. oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z 7 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Po 10/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "WSA") oddalił skargę D.K. i J. K. (dalej: "Skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie (dalej "SKO") z 15 listopada 2019 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2013 r. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżący zaskarżyli go w całości wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz zwrot kosztów postępowania kasacyjnego za obie instancje według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. Z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej jako: "o.p."), poprzez oddalenie skargi, mimo iż zachodziły przesłanki do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1 o.p., poprzez oddalenie skargi, mimo iż postępowanie podatkowe było prowadzone w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 120 o.p., poprzez oddalenie skargi, mimo, iż organ podatkowy naruszył zasady legalizmu i wydał rozstrzygnięcia sprzeczne z przepisami prawa. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono również naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 2, art. 7 i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 2009 r. poz. 946, dalej: "Konstytucja RP"), poprzez oddalenie skargi i usankcjonowanie ustanowionego przez organy podatkowe stanu, w którym Skarżący zostali bez żadnej podstawy prawnej obciążeni ogromną należności podatkową, w sytuacji gdy powinien nią zostać obciążony podmiot, w oparciu o działalność, którego ten podatek został nałożony w danej wysokości. Skarżący wnieśli o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. SKO nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2022 r., na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 z poźn. zm.), sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne w dniu 15 marca 2023 r., w celu rozpoznania skargi kasacyjnej. Strony zostały o tym powiadomione oraz jednocześnie pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji w odrębnym piśmie procesowym. Żadna ze Stron z tej możliwości nie skorzystała, jak również nie sprzeciwiła się skierowaniu rozpoznania sprawy na posiedzenie niejawne. Przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego artykułu. Przesłanki te w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadzała się do dokonania przez WSA kontroli zgodności z prawem decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Burmistrza Gminy i Miasta K. z 22 lutego 2013 r. w przedmiocie ustalenia Skarżącym wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny za nietrafny uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 o.p., poprzez oddalenie skargi, mimo iż zachodziły przesłanki do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Stosownie do postanowień art. 249 § 1 o.p., organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności: (1) żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub (2) sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4 o.p. Z treści cytowanego wyżej przepisu art. 249 § 1 pkt 1 należy wnosić, że uwzględnienie żądania strony i wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zostało uzależnione od jego wniesienia w terminie. Jest on liczony zgodnie z art. 12 § 4 o.p. od dnia doręczenia decyzji ostatecznej i wynosi 5 lat. Wyżej wskazany termin jest terminem prawa materialnego, gdyż jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia do zgłoszenia żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Termin ten nie podlega przywróceniu (zob. wyrok WSA w Lublinie z 9.01.2019 r., I SA/Lu 644/18). Tym samym nie można skutecznie prawnie domagać się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji. Zasadnie zatem przyjął WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że w rozpatrywanej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta K. z 22 lutego 2013 r. został złożony po upływie 5 lat od dnia doręczenia tej decyzji, która została doręczona Skarżącym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 6 marca 2013 r. Wniosek z 1 kwietnia 2019 r., został nadany do organu, za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 26 kwietnia 2019 r. i wpłynął do Urzędu Gminy i Miasta w K. w dniu 29 kwietnia 2019 r. W świetle powyższych wywodów, nie ma wątpliwości, że zachodzi przesłanka określona w art. 249 § 1 pkt 1 o.p., która stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności opisanej wyżej ostatecznej decyzji Burmistrza Gminy i Miasta Kleczew. W tej sytuacji na podstawie art. 249 § 1 pkt 1 o.p., organ był zobowiązany do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. W konsekwencji zarzuty związane z wadliwością decyzji ostatecznej nie mogły zostać merytorycznie rozpatrzone. Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia pozostałych przepisów postępowania podatkowego. WSA nie naruszył przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1 o.p., poprzez oddalenie skargi, gdyż postępowanie podatkowe było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Nie uchybiono również przepisom art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 120 o.p., poprzez oddalenie skargi, gdyż słusznie ocenił WSA, iż organ podatkowy nie naruszył zasady legalizmu i wydał rozstrzygnięcia zgodne z przepisami prawa. W tym stanie rzeczy WSA nie naruszył także przepisów art. 2, art. 7 i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez oddalenie skargi, gdyż prawidłowo usankcjonowano ustanowiony przez organy podatkowe stan faktyczny rozpatrywanej sprawy. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Mirella Łent Paweł Borszowski Sławomir Presnarowicz (spr.)