III FSK 3177/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Jacek Pruszyński, po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 36/20 w sprawie ze skarg W.T i T.T. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 30 października 2019 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2016 r., 2017 r. i 2018 r. oddala skargę kasacyjną.

1. Wyrokiem z 12.08.2020 r. o sygn. I SA/Sz 36/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargi W.T. i T. T. (dalej: skarżący) na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z 30.10.2019 r., nr [...], wydane w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a dotyczące odpowiednio 2016 r., 2017 r. i 2018 r. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Szczecinie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła jedynie skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika - adwokata), która zaskarżyła ten wyrok w całości. Sformułowała również wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 2 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 2 ust. 2a ustawy z 13.09.1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2018 r. poz. 1454 ze zm., dalej: u.u.c.p.g.) przez uznanie, że skarżący jako współwłaściciel nieruchomości na mocy spadkobrania po zmarłym ojcu, mimo że nie zamieszkuje w przedmiotowej nieruchomości – przebywa od 1998 r. na terenie Unii Europejskiej – jest adresatem zaskarżonych decyzji; - art. 6j ust.1 pkt 2 u.u.c.p.g. przez błędną interpretację tego przepisu i przyjęcie, że stanowi on o metodzie naliczania opłaty za gospodarowanie odpadami według "zużycia wody z danej nieruchomości" str.14 wiersz ostatni i str.15 wiersz pierwszy od góry uzasadnienia wyroku, zamiast jak określił to ustawodawca "metodzie wg ilości zużytej wody z nieruchomości", a zatem według ilości faktycznie zużytej wody (na cele bytowe związane z ludzkim metabolizmem oraz funkcjonowaniem gospodarstw domowych odprowadzonej) z danej nieruchomości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skarg w sytuacji, gdy decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostały wydane z naruszeniem art. 122 i art. 187 ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej: o.p.), uzasadniającym ich uchylenie ze względu na błędne ustalenie przez organy stanu faktycznego w sprawie. 2.2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3.1. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i dlatego podlega oddaleniu. W skardze kasacyjnej zostały sformułowane zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania, jaki i przepisów prawa materialnego. Przed przystąpieniem do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, wskazać należy, że sprawa ta, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020 r. poz.1842) w związku z zarządzeniem nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16.10.2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w NSA działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym, skierowana została do rozpoznania na posiedzenie niejawne. 3.2. Kwestią sporną w sprawie jest prawidłowość określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lata 2016, 2017 i 2018 z nieruchomości stanowiącej współwłasność skarżącej i jej syna. Skarżąca jako współwłaścicielka nieruchomości 22.02.2016 r. złożyła deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na 2016 r., wybierając metodę określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości nieopomiarowanych (brak wodomierza, studnia), a w deklaracji na 2018 r. wybrała formę wyliczenia miesięcznej kwoty opłaty (bez użycia wodomierza) oraz nie złożyła korekty deklaracji. 3.3 Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności odniesie się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod przepis prawa materialnego. Skarżąca w skardze kasacyjnej zmierzała do zakwestionowania prawidłowości i zupełności postępowania podatkowego, stąd zarzut braku dostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez organy art. 122 i art. 187 § 1 o.p. Zarzuty te uznać należy za bezzasadne. Artykuł 122 o.p. ustanawia nakaz kierowania się w postępowaniu podatkowym zasadą prawdy obiektywnej, zgodnie z którą organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w tym postępowaniu. Z kolei art. 187 § 1 o.p. stanowią emanację tej zasady prawdy obiektywnej. W rezultacie podjętych działań, na podstawie zgromadzonych dowodów, organ pierwszej instancji dokonał ustaleń co do stanu faktycznego sprawy, to jest między innymi stwierdził, że skarżąca zamieszkuje w opomiarowanej nieruchomości, która jest wyposażona w licznik i nie jest na niej zamontowany podlicznik (drugi licznik) dla wykazania wody zużytej na cele inne niż bytowe tzw. licznik bezpowrotnie zużytej wody. Odpady komunalne są zbierane i odbierane w sposób selektywny. Ponadto skarżąca nie odprowadza ścieków do kanalizacji. Powyższe okoliczności organ ustalił kierując między innymi w dniu 24.10.2018 r. pismo do Wodociągów Zachodniopomorskich o podanie ilości zużycia wody za lata 2012-2017 oraz podanie informacji, czy przedmiotowa nieruchomość wyposażona jest w licznik wody bezpowrotnie zużytej. Zwrócił się także do operatora gminnej sieci kanalizacyjnej z zapytaniem, czy nieruchomość wyposażona jest w licznik wody bezpowrotnie zużytej oraz podanie zużycia wody za lata od 2012 do 2017. Skierował także zapytanie do przedsiębiorstwa odbierającego odpady na terenie gminy o udzielenie informacji, czy w okresie od 1.07.2013 r. była świadczona usługa odbioru odpadów komunalnych oraz czy odpady te były odbierane w sposób selektywny czy zmieszany. Zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że bez znaczenia pozostają argumenty strony skarżącej, że ww. działki i wodomierz znajdują się poza granicą miejscowości. Nieruchomość jest zamieszkała, a więc pod adresem: [...], którego dotyczy obowiązek odprowadzenia odpadów, na mocy art. 6c ust. 1 u.u.c.p.g., a jej właściciela (współwłaściciela) na mocy art. 6h u.u.c.p.g. obciąża opłata, jak i obowiązek złożenia stosownej deklaracji i to Gmina D.jest tym podmiotem, który odbiera odpady. 3.4. Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że również one są niezasadne. Wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustalana jest na podstawie złożonej przez właściciela nieruchomości deklaracji oraz stawki opłaty uchwalonej przez radę gminy. Wyjątkowo ustawa przewiduje określenie wysokości tej opłaty w drodze decyzji – może to mieć miejsce bądź w przypadku niezłożenia przez podmiot zobowiązany deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnym lub istnienia wątpliwości co do danych zawartych w tej deklaracji (art. 6o u.u.c.p.g.) albo w przypadku nieuiszczenia przez właściciela nieruchomości opłaty określonej w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 6m ust. 2a u.u.c.p.g. (art. 6 m ust. 2b u.u.c.p.g.). W rozpoznawanej sprawie Rada Gminy, na której terenie jest położona nieruchomość skarżących, działając na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 6k u.u.c.p.g. w drodze uchwały z 29.11.2012 r. nr [...] ustaliła, że w odniesieniu do nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy opłata za gospodarowanie odpadami ustalana będzie na podstawie metody, o której mowa w art. 6j ust. 1 pkt 2 u.u.p.c.g., tj. według ilości zużycia wody z danej nieruchomości. Uchwała ta weszła w życie 1.07.2013 r. Stawka tej opłaty została określona w ww. uchwale nr [...] z 26.11.2015 r. (weszła w życie 1.01.2016 r.) w kwocie 4,30 zł za 1 m3 zużytej wody - jeżeli odpady są zbierane i odbierane w sposób selektywny (§ 1 ust. 1) oraz w kwocie 6,60 zł od zużycia 1 m3 wody, gdy odpady zbierane są i odbierane w sposób nieselektywny (§ 1 ust. 2). Natomiast w § 1 ust. 3 tej uchwały wprowadzono obniżone stawki opłaty dla wody "bezpowrotnie zużytej", jeżeli wielkość jej zużycia ustalana jest na podstawie dodatkowego wodomierza. Takiego wodomierza skarżący nie posiadają. Odnosząc powyższe regulacje prawne do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, że skoro strona skarżąca wskazała w deklaracjach, wbrew temu co zostało ustalone, że nie posiada wodomierza, to prawidłowo organ pierwszej instancji, w oparciu o art. 6o ust. 1, 2 i art. 6q u.u.c.p.g. i wskazane wyżej uchwały Rady Gminy określił jej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi według średniego miesięcznego zużycia wody (według wskazań wodomierza) w roku poprzedzającym rok, dla którego określono wysokość opłat oraz stawkę opłaty dla nieruchomości, z której odpady komunalne są odbierane w sposób selektywny. Rozstrzygnięcie to jest zgodne z art. 6j ust. 1 pkt 2 w związku z art. 6k ust. 1 pkt 1 u.u.c.p.g. Sporna opłata w rozpoznawanej sprawie jest uzależniona od wskazań wodomierza z danej nieruchomości, a nie ustalana w oparciu o ilość odprowadzanych ścieków. W art. 27 ust. 6 ustawy z 7.06.2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2020 r. poz. 2028) ustawodawca przewidział, że w rozliczeniach ilości odprowadzonych ścieków uwzględnia się ilość bezpowrotnie zużytej wody, ale wyłącznie w przypadkach, gdy wielkość jej zużycia na ten cel ustalona jest na podstawie dodatkowego wodomierza zainstalowanego na koszt odbiorcy usług. Jak już wyżej wspomniano, takiego licznika skarżący na nieruchomości nie mieli. Należy także podkreślić, że w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie zostało zdefiniowane pojęcie "zużycia wody z danej nieruchomości", jak również ustawodawca nie odesłał w tym zakresie do stosowania przepisów innych ustaw. Czyni to niezasadnym zarzut naruszenia przez WSA w Szczecinie art. 6j ust. 1 pkt 2 u.u.c.p.g. przez błędną interpretację. Sąd pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie prawidłowo wyjaśnił i zinterpretował powołany przepis wskazując w uzasadnieniu, że w przypadku nieruchomości, o której mowa w art. 6c ust. 1 u.u.c.p.g., opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn ilości zużytej wody z danej nieruchomości. 3.5. Za nieuzasadniony należy uznać także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 2 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 2 ust. 2a u.u.c.p.g. przez uznanie, że skarżący jako współwłaściciel nieruchomości na mocy spadkobrania po zmarłym ojcu, mimo że nie zamieszkuje w przedmiotowej nieruchomości jest adresatem zaskarżonych decyzji. Zasadnie WSA w Szczecinie podkreślił, że współwłaściciel uprawniony jest do współposiadania samoistnego, a więc do władania nieruchomością i do korzystania z niej. Z kolei wysokość opłaty w przypadku wyboru metody ustalania opłat od ilości zużytej wody nie zależy od ilości osób zamieszkujących/przebywających na nieruchomości (ani od ilości wytworzonych przez te osoby/osobę odpadów), zatem dla określenia wysokości opłaty nie miało znaczenia, że syn skarżącej nie przebywa stale na przedmiotowej nieruchomości, pomimo zameldowania na tej nieruchomości i wskazywania jej adresu, np. w pełnomocnictwach udzielonych skarżącej. Warto podkreślić, że w postępowaniu administracyjnym skarżąca wskazywała, że reprezentuje też syna, będącego współwłaścicielem ("zamieszkałej") nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że pomimo adresowania decyzji do obojga współwłaścicieli uiszczana/pobierana jest jedna opłata z tej nieruchomości, a pomiędzy współwłaścicielami nie powstały spory co do jej ponoszenia, nie zawarto też umowy określającej osobę obowiązaną do wykonania obowiązków wynikających z ustawy. 3.6. Z uwagi na to, że wszystkie postawione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę tę oddalił. Stanisław Bogucki Sławomir Presnarowicz Jacek Pruszyński