III FSK 2865/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Dalkowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska, po rozpoznaniu w dniu 28 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 250/19 w sprawie ze skargi J. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 5 lutego 2019 r., nr 0601-IEE-1.711.362.2018.7 w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.

1. Wyrok Sądu pierwszej instancji. 1.1. Wyrokiem z dnia 10 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 250/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę J. G. (dalej: "Skarżący", "Strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 5 lutego 2019 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. 1.2. W dniu 11 października 2018 r. skarżący złożył wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Oddziału ZUS w L. do czasu wydania opinii biegłego sądowego w zakresie przedawnienia roszczeń ZUS w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Okręgowym w L. w sprawie [...]. Postanowieniem z 2 listopada 2018 r. organ egzekucyjny odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz nakazanie organowi egzekucyjnemu umorzenia lub zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z dnia 2 listopada 2018 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem organu, toczące się przed Sądem Okręgowym w L. postępowanie o wznowienie postępowania, na które zobowiązany powołuje się w swoich wystąpieniach, nie uzasadnia zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że w art. 56 § 1 (pkt 4) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") przewidziany został obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego tylko na wniosek wierzyciela. Wobec tego, wniosek dłużnika o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie może sam w sobie uzasadniać zawieszenia tego postępowania, a może jedynie być dla organu egzekucyjnego źródłem informacji o wystąpieniu okoliczności dającej podstawę do zawieszenia postępowania, o której mowa w art. 56 § 1 pkt 1, 3 lub 5 u.p.e.a. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że unormowanie, o jakim mowa, może być niezgodne z Konstytucją, w szczególności z jej art. 32 lub 45. 1.3. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Skarga kasacyjna. 2.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - stosując art. 56 u.p.e.a., który może nie być zgodny z Konstytucją RP 2) naruszenie przepisów postępowania, uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wyrok narusza postanowienia art 45 Konstytucji RP w zakresie zasady prawa obywatela do sądu a także art. 32 Konstytucji RP ustanawiającej równość obywatela wobec prawa. 2.2. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu. 3.2. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842 dalej: "ustawa COVID") oraz zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 czerwca 2023 r. Wymienionym zarządzeniem strony zawiadomiono o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i poinformowano o możliwości uzupełnienia argumentacji w piśmie procesowym, z zachowaniem trybu określonego w art. 66 p.p.s.a. Zarządzenie zostało odebrane przez pełnomocnika skarżącej kasacyjnie w dniu 6 lipca 2023 r., natomiast przez organ w dniu 30 czerwca 2023 r. Żadna ze stron nie uzupełniła stanowiska oraz nie wyraziła sprzeciwu co do zastosowanego trybu rozpoznania sprawy. Zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 1 i 3 ustawy COVID w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. 3.3. Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany; 4) powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. 3.4. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, a ponadto jest wadliwe skonstruowana. W doktrynie i orzecznictwie sądowym wskazuje się, że podstawami skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym są określone ustawowo uchybienia, które mogą być przedmiotem formułowania zarzutów przez stronę skarżącą pod adresem wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego prowadzących do uchylenia albo zmiany zaskarżonego wyroku (W. Piątek, Podstawy skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Wolters Kluwer 2011, s. 45-46; wyrok NSA z 10 grudnia 2019 r. sygn. akt II GSK 3248/17). Przepisami stanowiącymi wzorzec kontroli, które winny być wskazane w zarzutach skargi kasacyjnej są normy odniesienia (wyprowadzane z przepisów nakazujących, zakazujących lub dozwalających, wyznaczających zakres, kryteria i zasady kontroli sprawowanej przez sądu administracyjne – np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c bądź art. 151 p.p.s.a.) oraz normy dopełnienia (normy wynikające z przepisów normujących postępowanie przed organami administracji publicznej - por. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opub. w ONSAiWSA 2010 r. nr 1, poz. 1). Natomiast w przedmiotowej sprawie strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała na jakikolwiek przepis postępowania sądowoadministracyjnego, którego naruszenie zarzuca się Sądowi pierwszej instancji. Co więcej, pełnomocnik skarżącego w petitum skargi kasacyjnej nie zawarł wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Naczelny Sąd Administracyjny dokonując jednak analizy uzasadnienia skargi kasacyjnej samodzielnie zidentyfikował wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości. Nie zmienia to faktu, że autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest do przestrzegania przepisów wynikających z art. 176 p.p.s.a. i zawierania jasnych wniosków, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zobowiązany do dokonywania wykładni skargi kasacyjnej w kierunku ustalenia jaki jest zakres jej zaskarżenia, a w związku z tym jaki mógłby być wniosek skarżącego co do sposobu i zakresu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jest bowiem istotnym to, że treść wniosku decyduje o możliwości i zakresie uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji oraz o dopuszczalności wydania orzeczenia reformatoryjnego przez Naczelny Sąd Administracyjny. 3.5. Zgodnie natomiast z art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części na żądanie wierzyciela. Wniosek dłużnika o zawieszenie postępowania egzekucyjnego sam w sobie nie uzasadnia zawieszenia tego postępowania, a może jedynie być dla organu egzekucyjnego źródłem informacji o wystąpieniu okoliczności dającej podstawę do zawieszenia postępowania, o której mowa w art. 56 § 1 pkt 1, 3 lub 5 u.p.e.a. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, unormowanie, o którym mowa powyżej, nie może być niezgodne z Konstytucją, w szczególności z jej art. 32 lub 45. Należy bowiem przede wszystkim zauważyć, że postępowanie egzekucyjne wszczynane jest na wniosek wierzyciela (por. art. 26 § 1 u.p.e.a.), jest on zatem swego rodzaju dysponentem tego postępowania i zasadne jest, że może on mieć wpływ na jego bieg. Podkreślić przy tym należy, że zawieszenie postępowania na wniosek wierzyciela w żaden sposób nie umniejsza praw zobowiązanego, który może nadal realizować swój obowiązek. Należy też mieć na względzie, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do możliwie szybkiego wykonania obowiązku, przy zastosowaniu najmniej uciążliwych dla zobowiązanego, a jednocześnie efektywnych środków (por. art. 1 pkt 2, art. 7 § 2 u.p.e.a.), co byłoby zniweczone, gdyby dłużnik mógł to postępowanie tamować wnioskami o jego zawieszenie. Wreszcie nie można pominąć, że zobowiązany, który kwestionuje istnienie egzekwowanych należności, zarzucając ich przedawnienie, może skorzystać z innego środka ochrony prawnej przewidzianego w przepisach u.p.e.a., tj. może wnieść o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 (pkt 2) u.p.e.a. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 56 u.p.e.a. 3.6. Konkludując stwierdzić należy, że zaskarżony wyrok nie narusza podniesionych w skardze kasacyjnej przepisów. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną podstaw, stosownie do art. 184 p.p.s.a. Anna Juszczyk-Wiśniewska Anna Dalkowska Paweł Borszowski