III FSK 283/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Bogusław Woźniak (sprawozdawca), Protokolant Anna Iwaszkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 22 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 2942/21 w sprawie ze skargi K.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 13 października 2021 r., nr 1401-IEE3.711.1.140.2021.8.BKR w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K.M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z 13 września 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 2942/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 13 października 2021 r., nr 1401-IEE3.711.1.140.2021.8.BKR w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a". Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K.M. zaskarżając ten wyrok w całości. W granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 1 § 1 i § 2, w zw. z art. 3 § 1, w zw. z art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli i bezzasadne oddalenie skargi i nieuchylenie postanowienia organu II instancji, mimo naruszenia przez organ administracyjny art. 122, art. 150 § 1 i § 2, art. 187 § 1, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.) – dalej jako: "O.p." polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego w zakresie istnienia zobowiązania skarżącego z powodu braku doręczenia mu decyzji ustalającej jego wysokości oraz nie przerwania biegu przedawnienia z powodu braku doręczenia mu zawiadomienia o toczącym się postępowaniu, a w konsekwencji naruszenie art. 33 § 2 pkt 1, pkt 6 ppkt c) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a." Na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 P.p.s.a. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał przedmiotowe orzeczenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: (1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, (2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., II FSK 1688/07, LEX nr 1095923). Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą kasacyjnie. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności (wyrok NSA z 13 listopada 2014 r., I OSK 1420/14, LEX nr 1658243). Naczelny Sąd Administracyjny nie może zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (wyrok NSA z 27 stycznia 2015 r., II GSK 2140/13, LEX nr 1682677), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (wyrok NSA z 22 sierpnia 2012 r., I FSK 1679/11, LEX nr 1218340). Do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy jednak wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia przytoczonej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (wyrok NSA z 13 listopada 2007 r., I FSK sygn. akt. 1448/06, LEX nr 419045). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie ma on obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Należy bowiem mieć na uwadze, że wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2014 r., II GSK 16/13, LEX nr 1551417; z 17 lutego 2015 r., II OSK 1695/13, LEX nr 1658172). Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji. Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu sądowoadminisatrcyjnym jest postanowienie organu administracji publicznej w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd I instancji uznał za prawidłowe stanowisko organów administracji publicznej, które uznały zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. – nieistnienia obowiązku i art. 33 § 2 pkt 6 ppkt c) u.p.e.a. brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. za niezasadne. Skarżący zakwestionował tę ocenę podnosząc, że Sąd I instancji nie dostrzegł błędnych ustaleń organów administracji co do istnienie prawidłowo wystawionego tytułu wykonawczego wobec skarżącego jak i przedawnienia jego odpowiedzialności. Odnośnie doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania oraz zawiadomienia o toczącym się postępowaniu zastosowano tzw. fikcję doręczenia, mimo, że organ znał adres skarżącego, co wykluczało zastosowanie tejże konstrukcji prawnej. Mając na uwadze przedstawione wyżej uwagi co do związania Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzutami skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że kwestia prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego oraz przedawnienia odpowiedzialności skarżącego wymykają się kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego albowiem nie wskazano adekwatnych w tym zakresie podstaw kasacyjnych, nadto brak jest należytego wyjaśnienia na czym konkretnie wskazane wyżej uchybienia polegały. Odnośnie kwestii dotyczącej doręczenia decyzji ustającej wysokość zobowiązania podatkowego oraz zawiadomienia o toczącym się postępowaniu należy zauważyć, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w oparciu o decyzję Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w W. orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej K.M. jako byłego członka zarządu R. sp. z o. o. i jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej poprawność doręczenia tej decyzji nie jest kwestionowana. Odnośnie zaś poprawności doręczenia decyzji określającej R. sp. z o. o. wysokość zobowiązania podatkowego i zawiadomienia o toczącym się postępowaniu – nie doprecyzowano o jakie zawiadomienie chodzi, dlaczego miało zostać doręczone i jakie skutki prawne wynikały z doręczenia bądź braku jego doręczenia – trzeba stwierdzić, że kwestia ta pozostaje poza granicami niniejszej sprawy. Skoro decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej została wydana i doręczona stronie, brak jest podstaw do kwestionowania istnienia obowiązku lub do stwierdzenia braku wymagalności tego obowiązku poprzez zarzuty nakierowane na doręczenie decyzji wymiarowej podatnikowi – R. sp. z o. o., za zobowiązania którego orzeczono odpowiedzialność skarżącego. Należy bowiem stwierdzić, że dochodzony w ramach badanego postępowania egzekucyjnego obowiązek został ukształtowany przez decyzję orzekającą o odpowiedzialności osoby trzeciej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Bogusław Woźniak Bogusław Dauter Wojciech Stachurski