III FSK 220/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 15 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1481/23, w sprawie ze skargi W. z siedzibą, na Cyprze, na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, z dnia 10 maja 2023 r. nr 1401-IEE1.7192.1.24.2023.8.AC, w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych, 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz W. z siedzibą na Cyprze kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

|III FSK 220/24 | | | | | UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1481/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi W. z siedzibą na C. (dalej jako: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 10 maja 2023 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że w niniejszej sprawie poza sporem pozostawało, że w dniu 25 stycznia 2023 roku doszło do wszczęcia egzekucji administracyjnej dotyczącej należności w podatku dochodowym od osób prawnych za 2016 rok. W tej dacie został bowiem wystawiony tytuł wykonawczy nr [...]. Został on wystawiony na podstawie decyzji Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z 9 listopada 2022 roku, której postanowieniem z 16 stycznia 2023 roku został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostawało też, że 25 stycznia 2023 roku (w dacie wystawienia tytułu wykonawczego) skarżąca spółka dokonała zapłaty kwot 17.563.721,89 zł, 10.040.981,00 zł i 8.111.141,00 zł, na rachunek organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że wpłaty te miały miejsce po wszczęciu egzekucji administracyjnej, ponieważ w dniu 25 stycznia 2023 roku egzekucja administracyjna była już w toku. WSA w Warszawie stanął na stanowisku, że tak przedstawione stanowisko organu odwoławczego naruszyło przepisy postępowania i to w sposób niewątpliwie wpływający na wynik sprawy. Podkreślił, że nie sposób odtworzyć w jaki sposób i na jakiej podstawie organ odwoławczy ustalił, że jedno z dwóch zdarzeń, które zaistniały w tej samej dacie - 25 stycznia 2023 roku - miało miejsce wcześniej niż drugie. Innymi słowy nie wiadomo dlaczego, zdaniem Dyrektora, choć zapłata przez skarżącą spółkę miała miejsce 25 stycznia 2023 roku, to została dokonana później niż wystawiony został tytuł wykonawczy, choć to także miało miejsce 25 stycznia 2023 roku. WSA w Warszawie podkreślił, że organ odwoławczy nie wyjaśnił dlaczego wpłata z 25 stycznia 2023 roku została dokonana po wszczęciu egzekucji administracyjnej. Nie wiadomo też dlaczego, zdaniem Dyrektora, w dacie dokonania wpłaty "egzekucja administracyjna była już w toku". Z uwagi na powyższe, w omawianym zakresie zaskarżone postanowienie Dyrektora nie poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że taki sposób uzasadnienia stanowiska organu stanowi również o naruszeniu zasad ogólnych postępowania, w szczególności wynikających z treści art. 6, art. 7, art. 7a, czy art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej "k.p.a.") w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 - dalej jako: "u.p.e.a."). Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA). Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem skargę kasacyjną na podstawie art. 173 § 1 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a.") złożyła pełnomocnik organu, która zaskarżyła wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a., art. 141 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 7a oraz art. 11 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775) w związku z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 poz. 2505 - dalej u.p.e.a.) oraz w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. i art. 67 g pkt 2 u.p.e.a., z uwagi na uznanie przez Sąd, iż postanowienie organu odwoławczego nie poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej, gdyż "organ odwoławczy nie wyjaśnił dlaczego - w jego ocenie - wpłata z 25 stycznia 2023r. została dokonana po wszczęciu egzekucji" i dlaczego zdaniem w dacie dokonania wpłaty "egzekucja administracyjna była już w toku" oraz że taki sposób uzasadnienia stanowi o naruszeniu art. 6, art. 7, art. 7a oraz art. 11 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., wbrew stanowisku Sądu zaskarżone postanowienie poddaje się kontroli, a z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, na jakiej podstawie organ odwoławczy stwierdził, że dokonane przez Spółkę wpłaty miały miejsce po wszczęciu egzekucji administracyjnej a ponadto DIAS nie naruszył też ww. przepisów dot. zasad ogólnych postępowania. Sąd w sposób nieuprawniony przyjął, iż w sprawie zachodzą przesłanki do uchylenia zaskarżonego postanowienia, podczas gdy przy jego wydawaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik a zatem w wyniku dokonanej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd winien był oddalić skargę a nie uchylić zaskarżone postanowienie. Mając na uwadze powyższe zarzuty, pełnomocnik organu wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, a ponadto zrzekła się przeprowadzenia rozprawy. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik skarżącej wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna organu nie jest zasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występowały, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej zarzucono, że WSA naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a., art. 141 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 7a oraz art. 11 k.p.a. oraz w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. i art. 67 g pkt 2 u.p.e.a., z uwagi na uznanie przez Sąd, iż postanowienie organu odwoławczego nie poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej, gdyż "organ odwoławczy nie wyjaśnił dlaczego - w jego ocenie - wpłata z 25 stycznia 2023r. została dokonana po wszczęciu egzekucji" i dlaczego zdaniem [organu - przyp. NSA] w dacie dokonania wpłaty "egzekucja administracyjna była już w toku" oraz że taki sposób uzasadnienia stanowi o naruszeniu art. 6, art. 7, art. 7a oraz art. 11 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., podczas gdy zdaniem organu zaskarżone postanowienie poddaje się kontroli, a z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, na jakiej podstawie organ odwoławczy stwierdził, że dokonane przez Spółkę wpłaty miały miejsce po wszczęciu egzekucji administracyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten jest chybiony. Organ stoi na stanowisku, że 25 stycznia 2023 r. egzekucja wobec spółki była już w toku. Tymczasem w zaskarżonym postanowieniu organ nie wskazuje zdarzenia, które skutkować miało wszczęciem postępowania egzekucyjnego w tej dacie i nie powołuje na tę okoliczność stosownego przepisu. Organ wskazuje jedynie, że 25 stycznia 2023 r. wystawiono tytuł egzekucyjny (i w tej samej dacie nastąpiły wpłaty zarówno przez H., jak i zobowiązaną). Sąd pierwszej instancji słusznie zwrócił uwagę na to, że organ egzekucyjny nie wskazał na jakiej podstawie ustalił, że jedno z dwóch zdarzeń (wpłaty oraz wszczęcie postępowania egzekucyjnego) nastąpiło wcześniej, a drugie - później. To zaś jest okoliczność kluczowa dla dokonania oceny, czy w momencie wystawienia tytułu wykonawczego należność istniała, czy już wygasła. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni aprobuje stanowisko sądu pierwszej instancji, że zaskarżone postanowienie należało uchylić z powodu niewyjaśnienia istotnej okoliczności, jaką jest forsowane przez organ następstwo dwóch zdarzeń, tj. wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz wpłaty. Rację ma sąd pierwszej instancji, że nie wiadomo, na jakiej podstawie organ stwierdził, że w momencie wpłat dokonanych przez zobowiązaną spółkę oraz przez H. S.A. "egzekucja administracyjna była już w toku". Dopiero w skardze kasacyjnej pełnomocnik organu argumentuje, że wystawienie tytułu wykonawczego oraz wpłata bezgotówkowa umiejscawiane są w czasie z dokładnością co do daty. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego to nie wzmacnia tezy organu wynikającej z zaskarżonego postanowienia, że wpłata nastąpiła gdy "egzekucja administracyjna była już w toku". Jeśli zaś przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odstąpiłby od stanowiska eksponującego następstwo czasowe, że wpłata nastąpiła "po wszczęciu postępowania egzekucyjnego", gdy "egzekucja administracyjna była już w toku" na rzecz stanowiska, że wpłata i wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiły jednocześnie - wówczas również zobowiązany będzie ponownie do oceny zasadności zarzutu i przedstawienia stosownej argumentacji prawnej. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 i 135 p.p.s.a. pełnomocnik organu wskazała, że uzasadnienie wyroku WSA jest "niespójne i wewnętrznie sprzeczne", jednakże argumentacja na poparcie tezy o sprzeczności i wewnętrznej niespójności nie przekonała Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdaniem sądu kasacyjnego stanowisko sądu pierwszej instancji jest merytorycznie spójne i dostatecznie klarowne co do motywów, jakimi sąd się kierował. Wyrok poddaje się kontroli instancyjnej, ponieważ można prześledzić tok rozumowania sądu i motywy, jakimi się kierował uchylając zaskarżone postanowienie. Dlatego też zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 i 135 p.p.s.a. należało ocenić jako nieuzasadniony. Ze wskazanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za chybione, dlatego też oddalił tę skargę na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. Agnieszka Olesińska Wojciech Stachurski Jacek Pruszyński