III FSK 2037/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 1258/19 w sprawie ze skargi W.T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 22 maja 2019 r. nr 2201-IEE-1.711.2.80.2019.JS w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W.T. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 22 października 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1258/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, oddalił skargę W.T. (dalej: Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor) z 22 maja 2019 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego (wyrok ten oraz pozostałe powoływane orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący w złożonej skardze kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1/ art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 1257 ze zm. – dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm. – dalej: u.p.e.a.) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez WSA w Gdańsku, w sytuacji gdy Skarżący wykazał, że Dyrektor zaskarżonym postanowieniem bezzasadnie jedynie częściowo uchylił zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji z 15 stycznia 2019 r., podczas gdy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do uchylenia w całości tego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania; 2/ art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 1, 2, 3 i 7 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez WSA w Gdańsku, gdyż Skarżący wykazał, że Dyrektor zaskarżonym postanowieniem przedwcześnie i bezzasadnie odmówił umorzenia w całości postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych z 22 października 2018 r.; 3/ art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 59 § 1 pkt 1, 2 ,3 i 7 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez WSA w Gdańsku, gdyż Skarżący wykazał, że zaskarżone postanowienie Dyrektora nie zawiera prawidłowego uzasadnienia, bowiem Dyrektor bezzasadnie przyjął, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do umorzenia w całości postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych; 4/ art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 59 § 1 pkt 1, 2, 3 i 7 w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia wyroku, w którym WSA w Gdańsku przedstawił stan faktyczny niezgodnie z rzeczywistością i błędną ocenę prawną sprawy, gdyż bezzasadnie przyjął, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do umorzenia w całości postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych. W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Odpowiadając na skargę kasacyjną, Dyrektor wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegała oddaleniu. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej, działającego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), z uwagi na konieczność jej rozpatrzenia bez zbędnej zwłoki po długim okresie oczekiwania spowodowanym ograniczeniami związanymi z sytuacją pandemiczną oraz brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione oraz jednocześnie pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym. Z uwagi na sposób sformułowania zarzutów oraz ich uzasadnienia w skardze kasacyjnej, koniecznym jest przypomnienie pewnych zasadniczych kwestii dotyczących zarówno wymogów, jakie powinna spełniać skarga kasacyjna oraz istoty i zakresu postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w analizowanej sprawie nie występuje. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez jej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem to autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone i dlaczego. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, może on uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Ponadto zarzuty kasacyjne powinny zawierać precyzyjne uzasadnienie, w czym wnoszący autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia powołanych w niej przepisów. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej czy odniesienie się do nich w sposób wybiórczy i ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy podatkowe. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Dodać również należy, że zgodnie z art. 176 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 18 października 2017r., sygn. akt II OSK 2702/16). Przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest kwestia odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W tym zakresie w skardze kasacyjnej sformułowane zostały zarzuty naruszenia art. 59 § 1 punkty: 1, 2, 3 i 7 u.p.e.a. Skarżący nie podał już jednak, dlaczego jego zdaniem przepisy te zostały naruszone, czyli z czego wywodzi, że postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone. W istocie uzasadnienie skargi kasacyjnej składa się z opisu podejmowanych w sprawie czynności i wskazywania, że pewne czynności zostały podjęte nieprawidłowo, np. zajęcie wierzytelności. Nie zawarto w niej jednak argumentacji, z której możliwym byłoby wyprowadzenie wniosku, że którakolwiek z przesłanek do umorzenia postępowania została spełniona. Argumentacji takiej Naczelny Sąd Administracyjny nie może zamiast Skarżącego zbudować i zastąpić go w tym obowiązku. Za bezpośrednie odniesienie się do przedmiotu rozstrzyganej sprawy uznać można jedynie ogólnikowe wskazanie, że błędnie naliczono odsetki za zwłokę, gdyż nie uwzględniono przerw w naliczaniu odsetek za zwłokę. Nie zostało już jednak wyjaśnione, na podstawie jakich okoliczności Skarżący wywodzi swoje twierdzenie oraz nie wskazano, dlaczego odmienny pogląd Sądu pierwszej instancji jest błędny. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny nie może odnieść się do stanowiska Skarżącego w tym przedmiocie. Na uwzględnienie nie zasługiwało także stanowisko Skarżącego, że nie było możliwe wydanie postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne było zawieszone. Pomijając już, że Skarżący nie powiązał swojego twierdzenia z jakimkolwiek przepisem, który miałby zostać przez taką czynność naruszony, stanowisko takie nie jest zasadne z innych przyczyn. Dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie jest koniecznym podjęcie takiego postępowania, jeżeli zostało wcześniej zawieszone. W przypadku bowiem umorzenia postępowania, bez znaczenia pozostaje na jakim etapie się ono znajdowało. Wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia oznacza, że nie można dalej prowadzić czynności, które w takim postępowaniu mogłyby zostać podjęte. Rodzi ono dalej idące skutki, aniżeli samo wstrzymanie czynności egzekucyjnych w przypadku zawieszenia postępowania. Wobec tego organ egzekucyjny jest zobowiązany do zbadania, czy w trakcie trwającego postępowania, nawet jeżeli jest ono zawieszone - co oznacza brak możliwości podejmowania czynności egzekucyjnych, nie zachodzą przesłanki do jego zakończenia. W rozpatrywanej sprawie jest to o tyle istotne, że sam Skarżący wnosił o wydanie rozstrzygnięcia i umorzenie postępowania egzekucyjnego, gdyż uważał, że nie powinno być ono prowadzone, nie zaś tylko wstrzymane. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela także zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., który może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09 oraz wyroki NSA: z 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1605/09, z 19 marca 2012 r., sygn. akt. II GSK 85/11; z 9 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 502/17). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 p.p.s.a. Z motywów wyroku wynika tok rozumowania Sądu pierwszej instancji, pozwalający jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się WSA w Gdańsku podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie i tym samym wyrok poddaje się kontroli instancyjnej (por. wyroki NSA z 25 listopada 2010r., sygn. akt I GSK 1215/09, z 24 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1761/13, z 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 816/15). Sama zaś okoliczność, że Skarżący nie zgadza się z rozstrzygnięciem wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie może stanowić skutecznej podstawy naruszenia omawianego przepisu. Z tych wszystkich powodów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Paweł Dąbek Paweł Borszowski Bogusław Dauter