III FZ 148/23

Dnia 9 maja 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Go 179/22 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi T. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 14 lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim.

Postanowieniem z 16 sierpnia 2022 r., I SA/Go 179/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi T. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z 14 lutego 2022 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący osobiście odebrał wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego 20 maja 2022 r., a więc już po okresie hospitalizacji, zaś termin do dokonania czynności procesowej upływał 27 maja 2022 r. W ocenie sądu hospitalizacja w dniach 20 kwietnia – 12 maja 2022 r. nie mogła stanowić przeszkody w terminowym dokonaniu czynności. Sąd wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż do momentu upływu terminu do uiszczenia wpisu tj. do 27 maja 2022 r., jego stan zdrowia nagle uległ pogorszeniu, co uniemożliwiłoby mu uiścić wpis, tym bardziej, że jest to czynność, której można dokonać również bez opuszczenia miejsca zamieszkania, czy też wyręczając się inną osobą zlecając jej dokonanie przelewu. W zażaleniu na postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie oraz przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zarządzeniem z 31 sierpnia 2022 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Następnie postanowieniem z 4 października 2022 r. odrzucono zażalenie z uwagi na uiszczenie wpisu sądowego od zażalenia po upływie, oznaczonego w wezwaniu, siedmiodniowego terminu. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Postanowieniem z 25 października 2022 r. WSA w Gorzowie Wielkopolskim przywrócił termin do uiszczenia wpisu od zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z treści art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika, że w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Uznać zatem należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni brak winy w przekroczeniu terminu. W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (wyrok NSA z 4 czerwca 2002 r., II SA/Ka 1977/00, LEX nr 655239). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. W piśmiennictwie uprawdopodobnienie jest określane jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastka dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (za: M. Iżykowski, Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, NP 1980/3, s. 75). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w sprawie niniejszej celowe jest rozpoznanie przesłanek przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w szerszym zakresie. Jak wynika z akt sprawy skarżący dostarczył szereg dokumentów wskazujących na jego sytuację zdrowotną. W szczególności za szerszym spojrzeniem na przedstawioną we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi argumentacją przemawiają informacje zawarte w zaświadczeniu lekarskim z 25 sierpnia 2022 r. W zaświadczeniu z poradni zdrowia psychicznego wskazano, że skarżący leczony jest psychiatrycznie, przyjmuje leki prokognitywne, nasenne i przeciwdepresyjne, jego stan psychiczny jest niestabilny, wykazuje spowolniały tok myślenia, nastrój jednostajnie obniżony, problemy z zapamiętywaniem, skupieniem uwagi, często stany splątania. Stwierdzono, że skarżący "obecnie staje się niesamodzielny" i powinien pozostawać pod całodobową opieką osób z otoczenia. Powyższe informacje przedstawiają szerszy obraz w jakim należałoby przeanalizować dokumentację przesłaną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, przedstawioną przez skarżącego argumentację, oraz sposób podejmowania przez niego czynności w sprawie. Z tych względów, na podstawie 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.