III FSK 1796/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Protokolant Izabela Dalkowska-Jóźwiak, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 402/19 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 19 kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 16 października 2019 r., I SA/Bd 402/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę J. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 19 kwietnia 2019 r. w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki. W skardze kasacyjnej skarżący zarzucił powyższemu wyrokowi naruszenie: a) art. 180 § 1 o.p. poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów (zawartych w piśmie z 17 grudnia 2018 r.) tj. przesłuchania świadków P. S. oraz P. L., które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż niezbędne było ustalenie: czy na dzień powstania zobowiązania skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki oraz w jakiej dacie złożona została przez skarżącego rezygnacja z pełnienia funkcji członka zarządu, b) art. 123 § 1 o.p. poprzez uniemożliwienie stronie skarżącej wypowiedzenia się w sprawie, c) art. 201 w zw. z art. 202 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 505 ze zm., dalej: "k.s.h.") poprzez jego niezastosowanie, d) art. 17 § 1 k.s.h. poprzez jego niezastosowanie, e) art. 252 § 4 k.s.h. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie, f) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż: - skarżący został powołany na członka zarządu, - rezygnacja skarżącego z 11 sierpnia 2014 r. z funkcji członka zarządu została złożona osobie nieuprawnionej do skutecznego jej przyjęcia. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest oczywiście niezasadna. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 180 o.p. Przepis ten stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Jego istota sprowadza się do formalnej dopuszczalności dowodu w postępowaniu podatkowym. Nie stanowi natomiast bezpośredniej podstawy do kwestionowania odmowy przeprowadzenia dowodu. Temu celowi służy natomiast zarzut naruszenia art. 187 § 1 o.p., a przede wszystkim art. 188 o.p. Na marginesie należy tylko podnieść, że organ podatkowy jest zobowiązany do zgromadzenia dowodów w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego. Oznacza to, że jeżeli organ podatkowy, na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów, może dokonać niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 12 września 2022 r., I SA/Bk 139/22). Obowiązek gromadzenia materiału dowodowego obciąża bowiem organy podatkowe jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgromadzone w sprawie dowody pozwalały na przyjęcie wyczerpujących i obiektywnych ustaleń faktycznych sprawy. Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, o której mowa w art. 123 § 1 o.p. realizowana jest poprzez zaznajomienie strony z tymi dowodami i umożliwienie jej wypowiedzenia się w ich zakresie. Organy podatkowe temu obowiązkowi nie uchybiły, gdyż zgodnie z art. 200 § 1 o.p. wyznaczyły stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Fakt choroby nie stanowi podstawy do wydłużenia tego ustawowego terminu, czy wyznaczenia go w innym, odleglejszym terminie. Ponadto strona nie wykazała by ewentualne naruszenie art. 123 § 1 o.p. miało jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. To uchybienie dotyczy także innych zarzutów procesowych. Przypomnieć tylko należy, że w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie wskazuje się, że zwrot normatywny "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Oznacza to po stronie skarżącego obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyroki SN z: 21 marca 2007 r., I CSK 459/06, 21 marca 2006 r., I CSK 63/05; wyroki NSA z 27 maja 2021 r., II GSK 1040/18, 23 marca 2021 r., III OSK 205/21; T. Wiśniewski, Apelacja i kasacja. Nowe środki odwoławcze w postępowaniu cywilnym, Warszawa 1996, str. 167). Zarzut naruszenia art. 201 w zw. z art. 202 k.s.h. uchyla się spod kontroli instancyjnej z powodu wad formalnych, a mianowicie skarżący nie wskazał na konkretna jednostkę redakcyjną, którą sąd pierwszej instancji naruszył. Jest to o tyle istotne, że oba przepisy mają kilkanaście jednostek redakcyjnych i próba analizowania tak wadliwie postawionego zarzutu wymagałaby od Sądu odwoławczego niedopuszczalnej ingerencji w granice zaskarżenia. W judykaturze jak i piśmiennictwie zgodnie przyjmuje się, że zasadniczą cechą postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej jest związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, o czym stanowi art. 183 p.p.s.a. Oznacza to związanie zarówno wnioskami skargi kasacyjnej, jak i jej podstawami. Nie ulega więc wątpliwości, że zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez NSA jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony, zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej (por. wyrok NSA z 25 maja 2016 r., II GSK 2678/14; J.P. Tarno, Odrzucenie skargi kasacyjnej, PP 2005, nr 6, str. 33 - 39). Innymi słowy Sąd kasacyjny może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną (por. wyrok NSA z 29 września 2016 r., II FSK 272/15). Chybiony jest zarzut naruszenia art. 17 § 1 k.s.h. Zgodnie z jego treścią, jeżeli do dokonania czynności prawnej przez spółkę ustawa wymaga uchwały wspólników albo walnego zgromadzenia bądź rady nadzorczej, czynność prawna dokonana bez wymaganej uchwały jest nieważna. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie z tym przepisem nieważna jest czynność prawna spółki tylko wtedy, gdy wymóg uchwały zgromadzenia wspólników albo walnego zgromadzenia bądź rady nadzorczej wynika z ustawy. Natomiast, gdy wymóg taki przewiduje tylko umowa spółki, to czynność jest ważna, a jednie zarząd może ponosić odpowiedzialność z tytułu naruszenia umowy (zob. postanowienie SN z 17 kwietnia 2015 r., I CSK 289/14). W sprawie niniejszej powołanie zarządu powierzono w umowie radzie nadzorczej w związku z czym w takiej sytuacji nie można mówić o nieważności czynności powołania skarżącego na członka zarządu. Nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 252 § 4 k.s.h., w kontekście poczynionych wyżej wywodów a dotyczących art. 17 § 1 k.s.h. Odnosząc się do zarzutu f) skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie wskazuje on jakiejkolwiek podstawy prawnej - zarówno w aspekcie procesowym, jak materialnoprawnym - co oczywiście nie pozwala na jego merytoryczne rozpatrzenie. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia NSA Jacek Pruszyński sędzia NSA Jolanta Sokołowska