III FSK 1686/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski, po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2023 r. sygn. akt VIII SA/Wa 37/23 w sprawie ze skargi J.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 21 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z 7 września 2023 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 37/23) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 21 października 2022 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego (wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy: Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. (organ egzekucyjny) wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku J. B. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w K. obejmujących zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne rolników. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z 12 kwietnia 2022 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone stronie w dniu 2 maja 2022 r., zaś bank potwierdził jego odbiór 12 kwietnia 2022 r. i przy piśmie z 13 kwietnia 2022 r. poinformował o braku środków na rachunku. Pismem z 5 maja 2022 r. zatytułowanym "Skarga", zobowiązany wniósł m.in. o zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego zakończenia sprawy w Sądzie. Postanowieniem z 19 sierpnia 2022 r. organ egzekucyjny odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez KRUS w dniu 29 sierpnia 2011 r. Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie postanowieniem z 21 października 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi wydał wskazany na wstępie wyrok. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd stwierdził, że organy zasadnie stwierdziły, że wśród przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie zostały wymienione okoliczności na które powołuje się skarżący, tj. trudną sytuację materialną i zdrowotną. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł zobowiązany zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - rażące naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 56 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego błędne niezastosowanie i nie umorzenie postępowania egzekucyjnego przez organ w sytuacji, gdy skarżący złożył wniosek o rozłożenie na raty, co daje asumpt do zastosowania z urzędu dobrodziejstwa zawieszenia postępowania, - rażące naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 15 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego błędne niezastosowanie i niedopełnienie obowiązku doręczenia skarżącemu upomnienia poprzedzającego wszczęcie postępowania egzekucyjnego, co stanowi podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Mając na uwadze podniesione zarzuty naruszenia prawa skarżący wniósł o: 1) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, 2) zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów zastępstwa adwokackiego z urzędu za I oraz II instancję, według norm prawem przepisanych, bowiem nie zostały one pokryte ani w części ani w całości, 3) zwolnienie skarżącego od kosztów postępowania kasacyjnego. W piśmie z 17 listopada 2023 r. pełnomocnik skarżącego złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 56 § 1 ustawy 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.) postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Z przytoczonego przepisu wynika, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu z urzędu wyłącznie w ściśle określonych przypadkach. W skardze kasacyjnej strona podniosła, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., ponieważ skarżący złożył wniosek o rozłożenie zaległości na raty, co daje asumpt do zastosowania z urzędu zawieszenia postępowania. Należy podkreślić, że podstawą zawieszenia postępowania nie jest wystąpienie do właściwego organu o przyznanie ulgi w realizacji obowiązku, ale jej faktyczne przyznanie w formie wstrzymania wykonalności, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej. Brak rozstrzygnięcia organu podatkowego o rozłożeniu na raty należności pieniężnej, o wstrzymaniu wykonania czy też o odroczeniu wykonania obowiązku oznacza brak podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego (T. Jędrzejewski [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz pod red. R. Hasusera i M. Wierzbowskiego, C.H.Beck, Wyd. 2, Warszawa 2024, str. 445). Skarżący nie wskazał w skardze kasacyjnej rozstrzygnięcia organu uwzględniającego jego wniosek o rozłożenie na raty należności pieniężnej, dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym. Podniósł jedynie, że wystąpił z wnioskiem o rozłożenie należności na raty. W związku z powyższym zarzut naruszenia art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Sformułowany w punkcie drugim skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 15 § 1 u.p.e.a. polegający na niedopełnieniu obowiązku doręczenia zobowiązanemu upomnienia poprzedzającego wszczęcie postępowania egzekucyjnego, również nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ nawet gdyby założyć, że w rozpoznawanej sprawie wierzyciel miał obowiązek wystosować do skarżącego upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, to zagadnienie to nie może być podstawą zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli było wymagane, o którym stanowi art. 15 ust. 1 u.p.e.a. może być przedmiotem zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.), a nie podstawą zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji, ponieważ zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę tę oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej przez pełnomocnika ustanowionego dla skarżącego w ramach prawa pomocy. Wynagrodzenie dla pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa w oparciu o art. 250 p.p.s.a., przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a. sędzia Jolanta Sokołowska sędzia Jacek Brolik sędzia Krzysztof Przasnyski