III FSK 1572/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H.S. i A.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 200/19 w sprawie ze skargi H.S. i A.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 18 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1) odrzuca skargę kasacyjną, 2) zarządza zwrot kwoty 100 (słownie: sto) złotych solidarnie na rzecz H.S. i A.D. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie uiszczonej tytułem wpisu od skargi kasacyjnej.

Zaskarżonym wyrokiem z 23 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 200/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę H. S. i A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 18 stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty ryczałtowej za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2018 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1308 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a". Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli H. S. i A. S. zaskarżając ten wyrok w całości. Skarżący wnieśli o uznanie jego nieważności z powodu udziału w składzie orzekającym asesora (sprawozdawcy), który powinien być wyłączony z mocy ustawy z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. W przeddzień wyroku asesor wydała postanowienie o oddalanie wniosku, którego nie było w związku z czym skarżący skierowali skargę o postępowanie dyscyplinarne. Skarżący ponadto wnieśli (ewentualnie) o zawieszenie postępowania i zwrócenie się do Trybunały Konstytucyjnego na zasadzie art. 193 Konstytucji RP z pytaniem prawnym co do zgodności przepisów ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (Dz. U. z 2018 r., poz. 1454 ze zm.) z Konstytucją. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skargę kasacyjną należało odrzucić. Zarządzeniem Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, działając na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), z uwagi na konieczność jej rozpatrzenia bez zbędnej zwłoki oraz brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne. Strony, po otrzymaniu informacji o posiedzeniu niejawnym i podstawach jego zarządzenia, nie wnosiły zastrzeżeń do takiego trybu rozpoznania sprawy. Zgodnie z art. 180 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) dalej: p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Według art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W świetle wyżej przytoczonych przepisów Naczelny Sad Administracyjny przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej jest zobowiązany do zbadania, czy odpowiada ona wymogom formalnym stawianym skardze kasacyjnej, określonym w art. 176 p.p.s.a. W świetle tego przepisu skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podniesionymi w jej ramach zarzutami oznacza skorelowany z tymże obowiązek po stronie wnoszącego skargę kasacyjną precyzyjnego wskazywania regulacji prawnych, których naruszenia doszukuje się w działaniu sądu pierwszej instancji. Zarzut naruszenia określonych przepisów musi być postawiony wyraźnie, z wyszczególnieniem każdej jednostki redakcyjnej przytaczanej normy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny przy braku wskazania naruszenia konkretnego przepisu nie może zgadywać na podstawie argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej intencji strony, zaś przy braku uzasadnienia konkretnego przepisu, nie może domniemywać, w jakim zakresie i dlaczego zdaniem strony doszło do naruszenia tego przepisu. Ponieważ w rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie sformułowano zarzutu naruszenia jakiegokolwiek przepisu prawa, zarówno przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak i przepisów, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonego aktu administracyjnego stwierdzić należy, że skarga kasacyjna z innych przyczyn była niedopuszczalna. Wbrew twierdzeniu skarżącego ustawa o utrzymaniu porządku i czystości w gminach zawiera przepisy w sposób szczegółowy regulujące prawa i obowiązki właścicieli nieruchomości dotyczące utrzymania czystości i porządku. W sposób precyzyjny przepisy te zostały wskazane w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji. Skarżący mieli więc wiedzę o swojej sytuacji prawnej, i na tej podstawie mogli określić w jaki sposób i w jakim zakresie ich prawa określone ustawą zostały naruszone zaskarżoną decyzją. Choć ustawę zasadniczą stosuje się bezpośrednio (art. 8 ust. 2 Konstytucji RP), to jednak samo brzmienie art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji nie może stanowić samoistnej podstawy dla sformułowania procesowo skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej. Tym bardziej, że w skardze kasacyjnej nawet nie podjęto próby wykazania, na czym konkretnie naruszenie tych przepisów w rozpoznawanej sprawie miało polegać. Samo niezadowolenie strony skarżącej z obowiązków nałożonych zaskarżoną decyzją nie stanowi o naruszeniu art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. nieważność postepowania zachodzi jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Zgodnie z art. 18 § 1 P.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: (1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; (2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; (3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; (4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; (5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; (6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; (6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; (7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Żadna z ustawowych przesłanek wyłączenia sędziego z mocy ustawy, przekładająca się na ewentualną nieważność postępowania, nie jest adekwatna do okoliczności wskazanych w skardze kasacyjnej. Wadliwe rozpoznanie wniosku dowodowego złożonego przez stronę postępowania przez sędziego sprawozdawcę, i w konsekwencji wydanie błędnego postanowienia nie świadczy o braku bezstronności sędziego. Odnośnie wniosku o skierowanie na zasadzie art. 193 Konstytucji RP pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego należy zauważyć, że zgodnie z powołanym wyżej przepisem każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Należy podkreślić, że to wątpliwości sądu, a nie skarżącego mogą uzasadniać przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. Tym samym, żądania strony w tym zakresie nie obligują składu orzekającego do wystąpienia z takim pytaniem. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził podstaw, aby w rozpatrywanej sprawie wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym. W tej sytuacji należy przyjąć, że brak w skardze kasacyjnej przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia powoduje, że jako pozbawiona jednego z koniecznych elementów materialnoprawnych jest ona niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 180 w zw. z art. 176 p.p.s.a. O zwrocie skarżącym całego uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia NSA Dominik Gajewski