III FSK 1460/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Tomasz Kolanowski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, , po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2025 r., sygn. akt III SA/Wa 555/25 w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 31 grudnia 2024 r., nr 1401-IEE1.7192.271.2024.7.JŻ w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 11 czerwca 2025 r., sygn. akt III SA/Wa 555/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 31 grudnia 2024 r. w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych. Powyższy wyrok dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl (dalej: CBOSA). Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z Section 618 Companies Act 2014 (Irlandzki Kodeks Spółek Handlowych) poprzez jego niezastosowanie i wadliwe przyjęcie, że Skarżący nie posiada interesu prawnego w żądaniu zwrotu kwot zabezpieczonych na majątku spółki A. [...], podczas gdy przed likwidacją spółki był jej jedynym wspólnikiem, toteż po ustaniu jej bytu prawnego z mocy samego prawa stał się osobą wyłącznie uprawnioną co do majątku pozostałego po likwidacji ww. spółki; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 28 w zw. art. 30 w zw. z art. 61a § 1 w zw. z art. 61 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a."), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że Skarżący nie posiada legitymacji procesowej do wnioskowania o zwrot kwot zabezpieczonych na majątku spółki, podczas gdy jest jedyną osobą, która ma interes prawny w tej sprawie i jest wyłącznie uprawniony co do majątku pozostałego po likwidacji ww. spółki; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 17 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. z 2023 r., poz. 503 ze zm., dalej: "p.p.m.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że kwestie związane z bytem osoby prawnej podlegają wyłącznie prawu jej siedziby, podczas gdy w niniejszej sprawie zastosowanie powinno mieć prawo Irlandii, w tym przepisy dotyczące sukcesji prawnej po likwidacji spółki; 4) art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli, wyrażające się w nierozpoznaniu istoty sprawy i dokonaniu oceny prawnej bez uwzględnienia w sposób wszechstronny akt sprawy, a także polegające na powielaniu stanowiska organów w uzasadnieniu wyroku. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia, poprzez orzeczenie zgodnie z żądaniem ze skargi z 6 lutego 2025 r., ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie Skarżący zrzekł się rozprawy. Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Zarządzeniem z 23 lutego 2026 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej, na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Spór w sprawie dotyczy tego, czy Skarżący powinien zostać uznany za stronę postępowania w przedmiocie zwrotu zabezpieczonych przez organ podatkowy kwot wobec ustania bytu prawnego spółki A. [...] w Irlandii, gdyż jest on jedyną osobą, która ma interes prawny w tej sprawie i jest wyłącznie uprawniony co do majątku pozostałego po likwidacji tej spółki. Organy twierdzą, że w rozpoznawanej sprawie "żądanie zostało zgłoszone przez podmiot oczywiście nieuprawniony, co wynika z samego podania wnioskodawcy, a stwierdzenie tego nie wymagało prowadzenia postępowania wyjaśniającego, bądź złożonego procesu wykładni przepisów prawa materialnego". Ocenę tę podzielił Sąd pierwszej instancji wskazując, że Skarżący nie wykazał istnienia interesu prawnego, który uzasadniałby jego udział w postępowaniu w charakterze strony. Naczelny Sąd Administracyjny uznał stanowisko organów i jego ocenę dokonaną przez Sąd pierwszej instancji za prawidłowe. Ustosunkowując się do zarzutów skargi kasacyjnej należy w pierwszej kolejności wskazać, że Skarżący kwestionując pogląd Sądu "o braku interesu prawnego" Skarżącego, a w konsekwencji braku przymiotu strony, powinien w pierwszej kolejności zarzucić naruszenie art. 61a § 1 i art. 28 k.p.a. Podstawą wydania rozstrzygnięcia przez organy był art. 61a § 1 k.p.a. Ocena dopuszczalności odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego przez organ na podstawie powołanego przepisu wymaga również przeprowadzenia postępowania, ogranicza się ono jednak do ustalenia okoliczności uprawniających do jego zastosowania. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W sprawie uznano, że wniosek został złożony przez osobę niebędącą stroną postępowania. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zarzut niewłaściwego zastosowania powołanych przepisów zawarto w punkcie drugim zarzutów skargi kasacyjnej. Ich naruszenie polegać miało na błędnym zastosowaniu poprzez uznanie, że Skarżący nie posiada legitymacji procesowej do wnioskowania o zwrot kwot zabezpieczonych na majątku spółki, podczas gdy jest jedyną osobą, która ma interes prawny w tej sprawie i jest wyłącznie uprawniony co do majątku pozostałego po jej likwidacji. Jak wynika z akt sprawy (karta 93 akt administracyjnych) Skarżący, "jako dyrektor skorzystał ze skróconej formy wykreślenia z rejestru prowadzonego przez Urząd Rejestracji Przedsiębiorstw (RO) w Irlandii.". Do zakończenia bytu prawnego spółki wystarczy "złożenie przez dyrektora oświadczenia, że spółka zaprzestała działalności lub nigdy jej nie prowadziła, protokół z zebrania zarządu o wyrażeniu zgody dyrektorów na rozwiązanie spółki, brak sprzeciwu tamt. urzędu skarbowego na wykreślenie spółki, ogłoszenie w prasie o zamiarze wykreślenia spółki.". Spółka nie powinna mieć aktywów i zobowiązań przekraczających 150 EUR lub jej bilans powinien wynosić zero. Istotnym jest to, że w przypadkach określonych w prawie irlandzkim, w tej uproszczonej procedurze, istnieje także możliwość "reaktywowania" podmiotu, w sytuacjach w nim wymienionych. Jak wskazuje organ w odpowiedzi na skargę: "udziałowiec spółki wykreślonej z irlandzkiego rejestru nie staje się automatycznie beneficjentem ani sukcesorem majątku spółki. W przypadku gdy przed wykreśleniem spółki nie doszło do podziału jej aktywów, można podjąć kroki prawne w celu przywrócenia spółki do rejestru.". Słuszny jest zatem pogląd organów oraz Sądu pierwszej instancji, że stroną tego postępowania mogłaby być spółka, gdyby istniała - a nie Skarżący (wspólnik). W opisanych okolicznościach sprawy, Skarżący nie wykazał bowiem "interesu prawnego", zatem nie jest stroną postępowania w sprawie o zwrot zabezpieczonych kwot wynikających z zarządzeń zabezpieczenia wydanych przez organ wobec spółki. Konsekwencją niezasadności zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 28 w zw. art. 30 w zw. z art. 61a § 1 w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. jest bezzasadność pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Skarżący uzasadniając zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej koncentruje się na powołanych przepisach. W zakresie pozostałych zarzutów, ograniczył się do ich przytoczenia w jej części wstępnej. Naczelny Sąd Administracyjny podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w zaskarżonym wyroku uznał je za niezasadne. Ponadto zdaniem NSA uzasadnienie skarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wskazane w treści art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji odniósł się do wszystkich istotnych kwestii spornych, wskazał na podstawę prawną rozstrzygnięcia, a także ją uzasadnił. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. sędzia NSA Tomasz Kolanowski sędzia NSA Jacek Pruszyński sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska